Theo Verywell Health, các loại nước ngọt có ga màu sẫm là thức uống phổ biến, nhưng nếu sử dụng thường xuyên, chúng có thể tạo ra gánh nặng đáng kể cho thận. Một lon cola thỉnh thoảng khó gây hại, song thói quen uống mỗi ngày lại liên quan đến nhiều nguy cơ lâu dài do các thành phần như axit photphoric, siro ngô giàu fructose và caffeine.
1. Axit photphoric trong nước ngọt cola có thể gây tổn hại thận.
Nước ngọt cola chứa axit photphoric, chất tạo vị chua và kéo dài thời hạn bảo quản. Khác với phốt pho tự nhiên trong thực phẩm, dạng này được hấp thụ nhanh, dễ làm tăng nồng độ phốt pho trong máu.
Sự mất cân bằng giữa phốt pho và canxi buộc cơ thể phải điều chỉnh bằng cách tăng tiết hormone tuyến cận giáp (PTH), khiến canxi bị rút từ xương và thận phải tăng cường đào thải phốt pho. Khi tình trạng này kéo dài, thận sẽ phải hoạt động quá mức, dẫn đến:
- Làm nặng thêm bệnh thận mạn tính (CKD) ở người đã mắc bệnh
- Tăng nguy cơ tổn thương thận ở người có yếu tố nguy cơ như tiểu đường, tăng huyết áp
- Gia tăng nguy cơ sỏi thận do nồng độ canxi và phốt pho cao trong nước tiểu
2. Hàm lượng đường cao: Thúc đẩy bệnh thận tiến triển
Một lon cola có thể chứa 30-40g đường, chủ yếu từ siro ngô giàu fructose. Việc tiêu thụ thường xuyên dễ dẫn đến tăng cân, kháng insulin và tiểu đường loại 2.
Đường huyết cao kéo dài sẽ làm tổn thương các cầu thận (đơn vị lọc máu), từ đó dẫn đến bệnh thận do tiểu đường. Nếu không kiểm soát tốt, tình trạng này có thể tiến triển thành suy thận.
Ngoài ra, lượng đường cao cũng góp phần làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.
3. Caffeine: Yếu tố gián tiếp gây hại
Caffeine trong nước ngọt có tác dụng lợi tiểu nhẹ. Khi tiêu thụ quá nhiều, đặc biệt nếu thay thế nước lọc bằng nước ngọt, cơ thể có thể rơi vào tình trạng mất nước nhẹ kéo dài.
Mất nước làm tăng nguy cơ sỏi thận, nhất là khi kết hợp với lượng phốt pho cao. Bên cạnh đó, tiêu thụ caffeine quá mức (trên 600mg/ngày) còn liên quan đến tăng huyết áp, một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận mạn.
Uống bao nhiêu là an toàn?
Với người khỏe mạnh, việc uống nước ngọt có ga ở mức độ thỉnh thoảng (vài lon mỗi tuần) thường không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, thói quen uống hàng ngày lại là vấn đề đáng lo.
Các nghiên cứu quan sát cho thấy:
- Uống hơn một loại đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng khoảng 19% nguy cơ mắc bệnh thận mạn
- Ngay cả nước ngọt ăn kiêng cũng có thể làm tăng nhẹ nguy cơ (khoảng 12%)
Dù chưa khẳng định quan hệ nhân quả, xu hướng này xuất hiện nhất quán ở nhiều nhóm dân số.
Vì những lý do này, tốt nhất là nên hạn chế lượng tiêu thụ nước ngọt có ga hàng ngày, đặc biệt nếu bạn bị tiểu đường, bệnh thận mãn tính hoặc có tiền sử sỏi thận.
Lựa chọn thay thế tốt hơn
Để giảm gánh nặng cho thận, bạn nên ưu tiên:
- Nước lọc (không ga hoặc có ga)
- Trà không đường
- Nước dừa (không thêm đường)
- Nước ngâm trái cây hoặc dưa chuột
Những lựa chọn này giúp duy trì độ ẩm cho cơ thể mà không cần bổ sung quá nhiều đường hoặc phốt pho, giảm gánh nặng lâu dài cho thận.
Uống nước ngọt sẫm màu mỗi ngày không gây hại ngay lập tức, nhưng về lâu dài có thể âm thầm ảnh hưởng đến chức năng thận. Kiểm soát lượng tiêu thụ và ưu tiên các thức uống lành mạnh hơn là cách đơn giản để bảo vệ thận bền vững.
