Bạn ngủ đủ 8 tiếng, thậm chí cố gắng đi ngủ sớm hơn nhưng sáng hôm sau vẫn uể oải. Vừa bắt đầu ngày làm việc, bạn đã cần một ly cà phê để tỉnh táo. Đến giữa buổi, sự tập trung giảm dần và buổi chiều lại phải tìm đến cà phê, đồ ngọt để “cứu” năng lượng.

Nhiều người khi đó thường nghĩ mình cần ngủ thêm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, số giờ nằm trên giường chỉ là một phần của câu chuyện. Cảm giác mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ, chế độ ăn, lượng nước uống, mức độ vận động, căng thẳng hoặc một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Không phải cứ đủ 8 tiếng là cơ thể đã được nghỉ ngơi

Giấc ngủ và sức khỏe không thể chỉ được đánh giá bằng con số trên đồng hồ. Một người có thể dành 8 tiếng trên giường nhưng vẫn thức giấc nhiều lần, ngủ không sâu hoặc có rối loạn giấc ngủ khiến cơ thể không thực sự được phục hồi.

Trong cuốn sách Ăn gì không già, bác sĩ Michael Greger nhấn mạnh rằng ngủ đủ và một giấc ngủ thư thái mỗi đêm là một nền tảng quan trọng của sức khỏe. Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nhiều vấn đề cấp tính và mạn tính.

Trong cuốn Ăn gì không già, bác sĩ Michael Greger nhấn mạnh vai trò của giấc ngủ đối với sức khỏe, đồng thời lưu ý những hệ lụy khi thiếu ngủ kéo dài. Ảnh: NXB Trẻ.

Một số nghiên cứu được bác sĩ Michael Greger dẫn trong sách cho thấy chỉ cần giảm thời lượng trong thời gian ngắn cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chức năng của mạch máu.

Tuy nhiên, thời lượng ngủ không phải là yếu tố và thước đo duy nhất cần quan tâm. Ngủ đủ 8 tiếng nhưng ngủ chập chờn, thường xuyên thức giấc hay chất lượng giấc ngủ kém có thể khiến cơ thể mệt mỏi vào sáng hôm sau.

Do đó, nếu đã ngủ đủ nhưng vẫn thường xuyên kiệt sức, cần nhìn vào toàn bộ thói quen sinh hoạt thay vì chỉ kéo dài thời gian ngủ.

Thiếu chất, ăn uống thất thường có thể khiến cơ thể nhanh “hết pin”

Cơ thể không chỉ cần năng lượng mà còn cần nhiều vi chất để duy trì hoạt động. Trong đó, sắt, vitamin B12, folate, vitamin D cùng các chất dinh dưỡng khác tham gia vào quá trình vận chuyển oxy, hoạt động của não, cơ bắp và chuyển hóa năng lượng.

Khi chế độ ăn thiếu hụt các chất cần thiết, một người vẫn có thể cảm thấy mệt mỏi dù đã ngủ đủ. Đặc biệt, việc thường xuyên bỏ bữa, ăn quá ít hoặc lựa chọn thực phẩm mất cân đối có thể khiến nguồn năng lượng cung cấp cho cơ thể không ổn định.

Bỏ bữa, ăn thiếu protein hoặc thường xuyên dùng thực phẩm giàu tinh bột và đường tinh chế có thể khiến năng lượng trong ngày giảm sút. Ảnh: Magnific.

Theo Times of India dẫn lời chuyên gia Anshul Singh, khoa Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống lâm sàng, Bệnh viện Artemis (Ấn Độ), bỏ bữa, ăn quá ít protein hoặc phụ thuộc nhiều vào carbohydrate tinh chế (thực phẩm giàu tinh bột và đường tinh chế) có thể làm giảm năng lượng trong ngày.

Thay vào đó, bữa ăn hàng ngày nên có sự cân đối giữa ngũ cốc nguyên hạt, rau quả, các loại đậu, hạt và nguồn protein phù hợp. Một chế độ ăn đa dạng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn bổ sung các chất cần thiết cho hoạt động của não và quá trình chuyển hóa.

Bên cạnh đó, mất nước cũng là một yếu tố dễ bị bỏ qua khi một người cảm thấy uể oải. Theo chuyên gia Anshul Singh, thiếu nước có thể đi kèm đau đầu, chậm chạp và giảm khả năng tập trung.

Caffeine có thể giúp tỉnh táo tạm thời, nhưng không thay thế giấc ngủ và không giải quyết nguyên nhân gây mệt mỏi. Ảnh: Eat This Not That.

Trong khi đó, nhiều người có thói quen xử lý cảm giác mệt bằng caffeine. Tuy nhiên, một ly cà phê có thể giúp tỉnh táo trong thời gian ngắn nhưng không giải quyết được nguyên nhân cốt lõi khiến cơ thể thiếu năng lượng.

Nếu tình trạng này lặp lại, một vòng lặp dễ hình thành: ban ngày mệt nên uống nhiều caffeine, đến tối khó ngủ dẫn đến chất lượng giấc ngủ suy giảm, sáng hôm sau tiếp tục uể oải và lại cần caffeine.

Đừng biến “ngủ đủ 8 tiếng” thành cái cớ để bỏ qua cơ thể

Nếu tình trạng mệt mỏi chỉ xuất hiện sau một vài đêm ngủ kém, làm việc căng thẳng hoặc ăn uống thất thường, việc điều chỉnh lại lịch sinh hoạt có thể giúp cơ thể phục hồi. Nhưng nếu đã ngủ đủ và ăn uống tương đối tốt nhưng tình trạng mệt mỏi vẫn kéo dài nhiều tuần, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố ngủ thêm.

Vận động vừa phải như đi bộ, chạy bộ nhẹ có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, nhưng nên tránh tập luyện cường độ cao sát giờ đi ngủ để cơ thể có thời gian thư giãn. Ảnh: Magnific.

Theo các chuyên gia, mệt mỏi dai dẳng đôi khi có thể liên quan thiếu máu, vấn đề tuyến giáp, rối loạn đường huyết, rối loạn giấc ngủ hoặc những bệnh lý tiềm ẩn khác. Người gặp tình trạng này nên đi khám để bác sĩ đánh giá nguyên nhân thay vì tự bổ sung vitamin, uống thêm cà phê hoặc kéo dài thời gian ngủ một cách máy móc.

Bên cạnh đó, chất lượng giấc ngủ cũng đáng được quan tâm. Trong cuốn sách Ăn gì không già, bác sĩ Michael Greger cho rằng không nên xem ngủ là khoảng thời gian “lãng phí” làm mất hiệu suất làm việc.

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, tác giả cuốn sách hướng dẫn mỗi người nên duy trì giờ ngủ và thức dậy ổn định, hạn chế cà phê, trà và các đồ uống chứa caffeine vào buổi chiều, tối.

Trước khi ngủ, có thể giảm ánh sáng trong phòng, hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng, đồng thời tắm hoặc ngâm chân bằng nước ấm để giúp cơ thể thư giãn. Ban ngày, vận động vừa phải và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên cũng góp phần duy trì nhịp sinh học ổn định.