Trong cuốn Hiểu và dùng thuốc đúng (NXB Trẻ), PGS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên giảng viên chính bộ môn Dược lâm sàng, Phó ban Nghiên cứu khoa học - Thư viện, Khoa Dược, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết không ít người tin rằng thuốc “giải rượu” có thể giúp họ uống thoải mái mà không bị say, thậm chí duy trì sức khỏe dù thường xuyên sử dụng đồ uống có cồn.
Quan niệm này khiến nhiều người xem thuốc giải rượu như một cách để tăng tửu lượng, tiếp tục những cuộc nhậu kéo dài mà không phải lo ngại hậu quả. Tuy nhiên, theo PGS Đức, đây là suy nghĩ sai lầm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.
Rượu bia âm thầm gây tổn thương não và gan
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức, rượu là thức uống gắn liền với đời sống con người nhưng việc lạm dụng có thể gây ra nhiều hệ lụy cho cá nhân và xã hội. Nghiện rượu không chỉ là bệnh mạn tính nghiêm trọng mà còn là vấn đề xã hội đáng lo ngại.
Rượu bia có khả năng gây tổn hại đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Hai cơ quan chịu ảnh hưởng lớn là hệ thần kinh trung ương và gan.
Sau khi đi vào cơ thể, cồn nhanh chóng tác động đến hệ thần kinh, làm thay đổi hoạt động chuyển hóa của tế bào não, đặc biệt tại những vùng liên quan đến nhân cách, khả năng phán đoán, nhận thức, ngôn ngữ và thị giác.
Vì vậy, người uống rượu có thể xuất hiện tình trạng suy giảm nhận thức, kích thích, hung hăng hoặc rối loạn hành vi. Nếu sử dụng kéo dài, hoạt động của các tế bào não có thể bị biến đổi, dẫn đến tình trạng cơ thể dần lệ thuộc vào rượu. Đây là một trong những cơ chế hình thành nghiện rượu.
Trong khi đó, tác giả cho biết, gan phải hoạt động liên tục để chuyển hóa và đào thải cồn. Quá trình này diễn ra qua nhiều giai đoạn, trong đó rượu được chuyển hóa thành acetaldehyd trước khi tiếp tục phân giải thành các chất cuối cùng như carbon dioxide và nước.
 |
Cuốn Hiểu và dùng thuốc đúng. Ảnh: NXB Trẻ. |
Khi uống rượu kéo dài, gan phải làm việc quá mức, khiến chính cơ quan này bị tổn thương. Rượu có thể làm tăng các men gan AST, ALT, gamma-GT, phản ánh tình trạng tổn thương tế bào gan. Đồng thời, cồn làm suy giảm glutathion - chất có vai trò bảo vệ gan, trong khi thúc đẩy tổng hợp acid béo và triglycerid trong tế bào gan, dẫn đến tích tụ mỡ và gan nhiễm mỡ.
Không phải loại thuốc nào cũng có tác dụng giải rượu
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức, một số thuốc được sử dụng trong điều trị các vấn đề liên quan đến nghiện rượu và ngộ độc rượu, nhưng tác dụng của chúng không giống nhau.
Các thuốc như clordiazepoxid, diazepam (thuốc an thần, gây ngủ), naloxon, naltrexon và tiaprid có thể được sử dụng trong những chỉ định chuyên môn nhất định nhằm xử lý các rối loạn liên quan đến hệ thần kinh trung ương, hỗ trợ kiểm soát triệu chứng hoặc giảm sự thèm rượu. Tuy nhiên, nhóm thuốc này không có tác dụng cải thiện tình trạng tổn thương gan do rượu.
Theo chia sẻ của PGS Đức trong sách, một chế phẩm khác được đề cập là metadoxin, có biệt dược Alcotel. Theo tác giả, thuốc có tác dụng hỗ trợ điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa liên quan rượu, đặc biệt là tình trạng tổn thương gan.
Metadoxin là hợp chất kết hợp vitamin B6 và acid glutamic. Thuốc giúp tăng lượng glutathion - chất bảo vệ gan thường suy giảm khi cơ thể bị nhiễm độc rượu. Ngoài ra, chế phẩm này còn được đề cập với tác dụng hỗ trợ cải thiện các chỉ số men gan AST, ALT, gamma-GT và giảm tình trạng tích tụ mỡ trong tế bào gan.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh metadoxin không phải thuốc giúp người uống có thể sử dụng rượu bia thoải mái mà không bị ảnh hưởng sức khỏe. Thuốc chỉ có vai trò hỗ trợ trong điều trị các vấn đề liên quan đến rượu. Việc điều trị nghiện rượu còn cần kết hợp các biện pháp khác như thuốc hỗ trợ cai rượu theo chỉ định, cải thiện dinh dưỡng, bổ sung vitamin và khoáng chất, quan trọng nhất là quyết tâm từ bỏ rượu của người bệnh.
Đối với những sản phẩm thường được truyền tai trong giới nhậu như RU-21, ME-21, Mewol-21 hay Voskyo-3, PGS.TS Nguyễn Hữu Đức cho biết thành phần thường có các vitamin B1, B6, PP cùng một số chất như acid glutamic hoặc glutamine, acid fumaric, acid succinic.
Đây là những thành phần có thể tham gia vào các quá trình chuyển hóa của cơ thể. Tuy nhiên, đa số sản phẩm này được đăng ký dưới dạng thực phẩm chức năng, không phải thuốc. Tác dụng chủ yếu là hỗ trợ dinh dưỡng, chưa có tài liệu y học chứng minh chúng thực sự bảo vệ hoặc phục hồi gan trước những tổn thương do rượu.
