Bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy, chúng có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), bệnh não mô cầu có thể tiến triển rất nhanh, thậm chí đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Việc nhận biết sớm các triệu chứng đóng vai trò quan trọng trong điều trị và hạn chế biến chứng.
Triệu chứng điển hình
Theo CDC, biểu hiện của bệnh não mô cầu phụ thuộc vào vị trí nhiễm trùng. Hai thể bệnh nghiêm trọng thường gặp là viêm màng não do não mô cầu và nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu.
Đối với viêm màng não, những triệu chứng điển hình bao gồm sốt đột ngột, đau đầu dữ dội và cứng gáy. Người bệnh có thể gặp thêm các biểu hiện như buồn nôn, nôn, sợ ánh sáng hoặc thay đổi trạng thái tinh thần, chẳng hạn lú lẫn, khó tập trung và giảm mức độ tỉnh táo.
Trong đó, sốt, đau đầu và cứng gáy được xem là bộ ba triệu chứng kinh điển của viêm màng não. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng xuất hiện đầy đủ các dấu hiệu này, đặc biệt ở giai đoạn đầu.
Ở người mắc nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu, triệu chứng có thể khác biệt. Người bệnh thường sốt, rét run, mệt mỏi nghiêm trọng, đau cơ hoặc đau khớp. Một số trường hợp xuất hiện tay chân lạnh, thở nhanh, da tái hoặc tím do tình trạng nhiễm trùng ảnh hưởng đến tuần hoàn.
Đáng chú ý, bệnh nhân có thể xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết màu đỏ, tím trên da. Những tổn thương này thường không mất màu khi ấn và có thể lan rộng nhanh chóng.
Tuy nhiên, ban xuất huyết không phải lúc nào cũng xuất hiện. Vì vậy, người bệnh không nên chờ đến khi có ban trên da mới đến cơ sở y tế.
 |
Ban xuất huyết màu đỏ hoặc tím, không mất màu khi ấn, có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu. Ảnh: HSE. |
Dấu hiệu não mô cầu ở trẻ nhỏ dễ bị bỏ qua
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm màng não do não mô cầu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, trong đó trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là những đối tượng cần đặc biệt chú ý.
Ở trẻ sơ sinh, các triệu chứng điển hình như đau đầu hoặc cứng gáy thường khó nhận biết. Thay vào đó, trẻ có thể biểu hiện bằng tình trạng bú kém, bỏ bú, quấy khóc bất thường, nôn, ngủ li bì hoặc khó đánh thức.
Một số trẻ có biểu hiện kích thích, khó chịu khi được bế, cơ thể mềm nhũn hoặc thóp phồng. Trong những trường hợp nghiêm trọng, trẻ có thể co giật, rối loạn ý thức hoặc xuất hiện dấu hiệu suy tuần hoàn.
Các biểu hiện ban đầu của bệnh não mô cầu đôi khi dễ bị nhầm với cảm cúm hoặc những bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, điểm đáng lo ngại là tình trạng sức khỏe của người bệnh có thể xấu đi nhanh chóng trong thời gian ngắn.
Theo CDC, ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh phù hợp, khoảng 10-15% bệnh nhân mắc bệnh não mô cầu xâm lấn vẫn có thể không qua khỏi. Trong số những người sống sót, có tới 20% gặp di chứng lâu dài như mất thính lực, tổn thương thần kinh hoặc mất chi.
Do đó, khi xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ như sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lú lẫn, li bì, ban xuất huyết hoặc tay chân lạnh bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Đặc biệt, trẻ nhỏ có biểu hiện bỏ bú, khó đánh thức, co giật hoặc tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng cần được cấp cứu, không nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ các triệu chứng điển hình xuất hiện đầy đủ.
