Mỗi nhóm máu được gắn với những nét tính cách biểu trưng riêng. Ảnh: Forbes.

Nhóm máu không chỉ mang những đặc điểm di truyền riêng mà còn gắn với lịch sử tiến hóa của loài người. Trong cuốn sách Ăn theo nhóm máu, hai tác giả Peter J. D'Adamo và Catherine Whitney đưa ra góc nhìn thú vị về nguồn gốc và sự hình thành của 4 nhóm máu phổ biến.

Đằng sau mỗi nhóm máu là một câu chuyện về hành trình thích nghi, những biến động của môi trường sống và sự giao thoa giữa các cộng đồng người qua nhiều thế hệ.

Sự kết hợp độc đáo giữa hai dòng di truyền

Nhóm máu AB có cơ chế di truyền đặc biệt khi đồng thời thừa hưởng alen A và alen B. Khác với mối quan hệ trội lặn thông thường, hai alen này có tính đồng trội, nghĩa là không có alen nào lấn át alen còn lại mà cùng biểu hiện.

Vì vậy, trên bề mặt hồng cầu của người nhóm máu AB tồn tại cả kháng nguyên A và B. Đây cũng là điểm khác biệt cơ bản giúp phân biệt nhóm máu AB với ba nhóm máu còn lại trong hệ ABO.

Theo D'Adamo và Whitney, nhóm máu AB xuất hiện tương đối muộn trong lịch sử tiến hóa, là kết quả của quá trình giao thoa giữa những cộng đồng mang nhóm máu A và B. Trong một thời gian dài, hai nhóm máu này được cho là phân bố ở những khu vực địa lý khác nhau.

Nhóm máu AB hình thành khi alen A và B đồng trội, cùng biểu hiện trên bề mặt hồng cầu. Ảnh: Carolina.

Sự kết hợp giữa hai dòng di truyền chỉ thực sự diễn ra trong khoảng 1.000-2.000 năm trở lại đây, khi những cuộc di cư và giao lưu giữa các quần thể ngày càng gia tăng. Vì vậy, nhóm máu AB được xem là một trong những dấu ấn xuất hiện muộn trong lịch sử hình thành các nhóm máu.

Theo D'Adamo và Whitney, nhóm máu AB mang dấu ấn của sự kết hợp giữa những đặc điểm sinh học vốn hình thành trong các môi trường sống khác nhau. Với tỷ lệ xuất hiện thấp hơn ở nhiều quần thể dân số, nhóm máu AB thường được xem là nhóm máu ít phổ biến nhất trong hệ ABO.

Bốn nhóm máu, bốn dấu ấn tiến hóa

Theo D'Adamo và Whitney, nhóm máu O gắn liền với những cộng đồng người cổ đại sống bằng săn bắt, hái lượm. Trong môi trường tự nhiên khắc nghiệt, khi nguồn thức ăn khan hiếm và luôn phải đối mặt với nhiều mối đe dọa, con người buộc phải phát triển khả năng thích nghi để tồn tại.

Từ đó, các tác giả xem nhóm máu O là đại diện cho dấu ấn sinh học cổ xưa, gắn với hệ miễn dịch có khả năng phản ứng mạnh trước các tác nhân bên ngoài. Hình ảnh nhóm máu này cũng gợi lên sự mạnh mẽ, bền bỉ và bản năng sinh tồn của con người thời sơ khai.

Nhóm máu O gắn với hệ miễn dịch có khả năng phản ứng mạnh trước các tác nhân bên ngoài, mang dấu ấn sinh học từ tổ tiên cổ đại. Ảnh: Live Science.

Khác với nhóm O, nhóm máu A xuất hiện trong giai đoạn con người chuyển từ săn bắt, hái lượm sang trồng trọt và định cư. Khi nguồn thức ăn và cách sinh sống thay đổi, các cộng đồng dần hình thành lối sống gắn với nông nghiệp và sinh hoạt tập thể.

Theo các tác giả, nhóm máu A phản ánh dấu ấn thích nghi trước những biến đổi về môi trường và dinh dưỡng. Đây cũng là giai đoạn con người ngày càng chú trọng đến việc tổ chức cộng đồng, xây dựng nơi ở ổn định và duy trì nguồn lương thực lâu dài.

Trong khi đó, nhóm máu B gắn liền với những cộng đồng người di cư qua nhiều vùng địa lý, khí hậu khác nhau. Trên hành trình ấy, con người phải thích nghi với điều kiện sống, nguồn thức ăn và những biến đổi của môi trường tự nhiên.

Từ quá trình này, các hai tác giả xem nhóm máu B là biểu tượng của sự linh hoạt và khả năng thích ứng.

Khác với ba nhóm máu còn lại, nhóm máu AB là kết quả của sự kết hợp giữa alen A và alen B. Vì thế, nhóm máu AB được xem như biểu tượng của sự pha trộn và dung hòa.