Chia sẻ trên Times of India, TS.BS Kamal Babu, Giám đốc Điều hành hệ thống Bệnh viện Mắt ASG (Ấn Độ), cho biết gan đóng vai trò chủ chốt trong quá trình xử lý bilirubin - sắc tố màu vàng được tạo ra khi các tế bào hồng cầu bị phân hủy.

Khi gan bị viêm hoặc tổn thương, bilirubin không được chuyển hóa hiệu quả sẽ tích tụ trong máu và lắng đọng ở củng mạc, khiến lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng. Đây thường là một trong những dấu hiệu xuất hiện sớm của bệnh gan.

TS Kamal Babu lưu ý không phải mọi trường hợp vàng mắt đều do bệnh gan. Tuy nhiên, nếu củng mạc chuyển vàng kéo dài hoặc kèm theo giảm thị lực, đỏ mắt hay khô mắt dai dẳng có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp vấn đề và cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Theo Medical News Today, ngoài vàng củng mạc do tăng bilirubin, một số bệnh lý gan còn có thể gây ra nhiều biểu hiện khác ở mắt.

Khô mắt là một trong những triệu chứng thường gặp, đặc biệt ở những người mắc bệnh gan liên quan đến rối loạn tự miễn như viêm đường mật nguyên phát (PBC) hoặc mắc đồng thời hội chứng Sjögren. Khi lượng nước mắt giảm, người bệnh có thể cảm thấy nóng rát, cộm như có cát trong mắt, đỏ mắt và khó chịu kéo dài.

Bệnh gan mạn tính cũng có thể làm rối loạn quá trình dự trữ và chuyển hóa vitamin A, từ đó dẫn đến các đốm Bitot (những mảng màu trắng hoặc bọt xuất hiện trên kết mạc mắt). Nếu tình trạng thiếu vitamin A kéo dài và không được điều trị, người bệnh có nguy cơ bị tổn thương hoặc hoại tử giác mạc, một biến chứng nghiêm trọng có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất thị lực.

Ngoài ra, ở người mắc bệnh Wilson (một rối loạn di truyền khiến đồng tích tụ trong gan và nhiều cơ quan khác), mắt có thể xuất hiện vòng Kayser-Fleischer màu nâu hoặc vàng nâu bao quanh rìa giác mạc. Đây là một dấu hiệu đặc trưng giúp bác sĩ nghĩ đến bệnh Wilson, căn bệnh có thể tiến triển thành xơ gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Không chỉ gây ra các biểu hiện trên, viêm gan B và C mạn tính còn có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và mạch máu ở mắt. Viêm gan B có thể gây liệt dây thần kinh sọ não số III (dây thần kinh kiểm soát vận động nhãn cầu và sự co giãn của đồng tử). Người bệnh có thể nhận thấy mắt cử động bất thường hoặc đồng tử phản ứng kém với ánh sáng. Bệnh cũng có thể gây viêm dây thần kinh thị giác, ảnh hưởng đến quá trình truyền tín hiệu từ mắt lên não.

Ở giai đoạn bệnh gan tiến triển, chức năng đông máu suy giảm làm tăng nguy cơ xuất huyết dưới kết mạc. Khi đó, lòng trắng mắt có thể xuất hiện các mảng đỏ do các mạch máu nhỏ bị vỡ. Đây là biểu hiện cần được theo dõi, đặc biệt ở những người đã được chẩn đoán mắc bệnh gan mạn tính.

Nhận biết sớm và chủ động phòng ngừa bệnh gan

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiều trường hợp viêm gan B, C diễn tiến âm thầm trong nhiều năm nên người bệnh thường chỉ được phát hiện khi gan đã tổn thương nghiêm trọng. Vì vậy, nếu xuất hiện các dấu hiệu như vàng củng mạc kéo dài, khô mắt dai dẳng, xuất huyết dưới kết mạc hoặc giảm thị lực không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị.

Để giảm nguy cơ mắc viêm gan và các biến chứng liên quan, WHO cũng khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan B đầy đủ, không dùng chung kim tiêm hoặc các vật dụng có nguy cơ tiếp xúc với máu, quan hệ tình dục an toàn và tầm soát viêm gan định kỳ ở những người có nguy cơ cao. Việc phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan mà còn hạn chế các biến chứng ngoài gan, bao gồm tổn thương ở mắt.