Ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh ung thư phổ biến của đường tiêu hóa. Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn sớm, bệnh có thể gần như không gây đau bụng hay biểu hiện bất thường, khiến nhiều người chủ quan.

Phần lớn ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến quá trình thay đổi từ polyp thành tổn thương ác tính. Quá trình này thường diễn ra trong nhiều năm, tạo cơ hội để phát hiện và xử lý tổn thương từ sớm. Một số thói quen trong ăn uống và sinh hoạt hàng ngày có thể làm tăng nguy cơ hình thành polyp, từ đó tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

Ung thư đại trực tràng nguy hiểm thế nào?

Theo HK01, polyp đại tràng là những khối mô phát triển trên niêm mạc đại tràng. Bác sĩ Lâm Phàm Du, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Hoa Tây thuộc Đại học Tứ Xuyên, Trung Quốc, cảnh báo không phải tất cả polyp đều trở thành ung thư, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến, có thể trải qua quá trình biến đổi và tiến triển thành ung thư.

Quá trình từ polyp đến ung thư thường diễn ra qua nhiều bước và có thể kéo dài khoảng 5-15 năm. Ban đầu, polyp có thể còn nhỏ và không gây bất kỳ triệu chứng nào. Theo thời gian, chúng có thể lớn dần, xuất hiện những thay đổi bất thường ở tế bào rồi tiến triển thành ung thư.

Đây cũng là lý do ung thư đại trực tràng có thể được phát hiện ở những người tưởng rằng mình hoàn toàn khỏe mạnh. Khi bệnh đã gây ra các biểu hiện rõ ràng như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, tổn thương có thể đã tiến triển đáng kể.

Vì vậy, việc tầm soát phù hợp với độ tuổi và nguy cơ cá nhân có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm polyp và ung thư đại trực tràng.

Nhóm người có nguy cơ cao

Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng không giống nhau ở mỗi người. Một số nhóm cần đặc biệt chú ý đến việc kiểm tra sức khỏe đường ruột, gồm người lớn tuổi, người từng có polyp đại tràng hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng.

Những người có cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con từng mắc bệnh cũng cần trao đổi với bác sĩ về thời điểm bắt đầu tầm soát. Đặc biệt, nếu người thân được chẩn đoán khi còn trẻ, việc kiểm tra có thể cần thực hiện sớm hơn 10 năm so với độ tuổi khuyến cáo là từ 40 tuổi.

Ngoài yếu tố tuổi tác và di truyền, béo phì, ít vận động, hút thuốc và uống nhiều rượu cũng được xem là những yếu tố liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng. Điều đáng lưu ý là không có triệu chứng không đồng nghĩa với việc đại tràng hoàn toàn khỏe mạnh. Polyp giai đoạn đầu thường không gây đau hoặc khó chịu rõ ràng.

Ngồi quá lâu, lười vận động trong thời gian dài được xem là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Ảnh: Shutterstock.

Thói quen làm tăng nguy cơ

Bên cạnh tuổi tác và yếu tố di truyền, thói quen hàng ngày cũng là nguyên nhân gây ra polyp. Bốn thói quen xấu sau đây làm tăng đáng kể nguy cơ polyp chuyển thành ung thư.

Ăn ít chất xơ, nhiều thực phẩm chế biến

Ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo nhưng ít chất xơ trong thời gian dài, chẳng hạn đồ chiên rán, thịt nhiều mỡ, đồng thời ít rau củ, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ có thể khiến phân lưu lại trong đường ruột lâu hơn. Điều này làm niêm mạc ruột tiếp xúc với các chất có hại trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành polyp.

Bên cạnh đó, thường xuyên ăn các loại thực phẩm muối, ướp, hun khói, nướng cháy hoặc thịt chế biến sẵn cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp đường ruột.

Thường xuyên uống rượu, hút thuốc

Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và chức năng miễn dịch của đường ruột, từ đó làm suy giảm khả năng tự bảo vệ của niêm mạc ruột. Trong khi đó, rượu bia có thể gây tổn thương trực tiếp đến niêm mạc đường tiêu hóa. Những yếu tố này đều có thể làm tăng nguy cơ hình thành polyp đường ruột.

Ít vận động, béo phì

Ở người béo phì, sự rối loạn hormone trong cơ thể có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của đường tiêu hóa. Béo phì cũng có thể đi kèm tình trạng rối loạn mỡ máu và kháng insulin, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành polyp đường ruột.

Lối sống ít vận động có liên quan đến thừa cân, béo phì và nhiều rối loạn chuyển hóa, từ đó có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe đường ruột.

Để táo bón kéo dài

Khi bị táo bón, áp lực trong đường ruột có thể tăng lên. Phân lưu lại trong ruột lâu khiến niêm mạc đường ruột phải tiếp xúc với các chất có hại trong thời gian dài và bị kích thích, từ đó có thể làm tăng nguy cơ hình thành polyp.

Táo bón kéo dài khiến việc đi tiêu khó khăn và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Người thường xuyên bị táo bón nên điều chỉnh chế độ ăn, uống đủ nước, tăng vận động và tìm nguyên nhân nếu tình trạng kéo dài.