Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), viêm gan virus là tình trạng tổn thương mô gan do các chủng virus viêm gan A, B, C, D và E gây ra. Trong đó, viêm gan B và C là hai thể bệnh nguy hiểm nhất vì có thể diễn tiến mạn tính, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan.

Đáng lo ngại, phần lớn người mắc viêm gan B hoặc C không có biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài. Chính sự âm thầm này khiến nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi gan đã xơ hóa hoặc xuất hiện các biến chứng nặng.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 6,5 triệu người mắc viêm gan B và gần 1 triệu người mắc viêm gan C. Hai bệnh này là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan tại nước ta.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng 90% trường hợp ung thư gan tại Việt Nam có liên quan đến viêm gan B và C, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc và không qua khỏi do ung thư gan ở mức cao trên thế giới.

Không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam, viêm gan virus vẫn là gánh nặng y tế trên toàn cầu. Báo cáo toàn cầu về viêm gan năm 2026 của WHO cho thấy, dù là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị, viêm gan virus vẫn là một trong những nguyên nhân người dân không qua khỏi hàng đầu do bệnh truyền nhiễm.

Trong đó, viêm gan B và C chiếm hơn 95% tổng số ca không qua khỏi liên quan đến viêm gan virus trên toàn cầu.

Riêng năm 2024, thế giới ghi nhận khoảng 1,3 triệu ca không qua khỏi do xơ gan và ung thư gan liên quan đến viêm gan B và C. Trong số này, nhiễm viêm gan B mạn tính gây khoảng 1,1 triệu ca không qua khỏi, còn nhiễm viêm gan C gây khoảng 240.000 ca không qua khỏi.

Theo HCDC, viêm gan virus hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Hiện viêm gan B đã có vaccine phòng bệnh. Đối với người mắc viêm gan B mạn tính, việc điều trị bằng thuốc giúp kiểm soát sự nhân lên của virus, từ đó giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan.

Trong khi đó, viêm gan C hiện chưa có vaccine phòng ngừa. Tuy nhiên, các thuốc kháng virus tác động trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp nếu được chẩn đoán và điều trị đúng phác đồ.

Theo ngành y tế, nếu triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng, mở rộng độ bao phủ vaccine, tăng cường xét nghiệm tầm soát và điều trị kịp thời, Việt Nam hoàn toàn có thể tiến tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.

Ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện "4 nên, 1 không" để phòng, chống viêm gan:

• Tiêm vaccine phòng viêm gan B, đặc biệt cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh.
• Chủ động xét nghiệm tầm soát viêm gan B và C, nhất là người thuộc nhóm nguy cơ hoặc chưa từng xét nghiệm.
• Thực hành quan hệ tình dục an toàn; bảo đảm an toàn khi truyền máu, tiêm chích và thực hiện các thủ thuật y tế, thẩm mỹ.
• Người mắc viêm gan B, C cần tuân thủ khám, điều trị, theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.
• Tuyệt đối không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân dễ dính máu.