Khoảng 1-2 tháng trước Tết Nguyên đán, các cơ sở khám nam khoa và da liễu thường bước vào giai đoạn cao điểm khi lượng bệnh nhân tăng mạnh. Đáng chú ý, nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) chiếm tỷ lệ lớn trong số các ca đến khám.

Áp lực, tiệc tùng cuối năm kéo theo làn sóng bệnh lây qua đường tình dục

Theo ThS.BS Phạm Minh Ngọc, Phó giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, hiện số lượng nam giới đi khám tăng khoảng 25-35% so với các thời điểm khác trong năm. Trong đó, ba nhóm bệnh lý chính thường gặp gồm: nhiễm khuẩn đường tiết niệu và các bệnh lây truyền qua đường tình dục, rối loạn chức năng tình dục, cùng các bệnh viêm nhiễm như viêm tiền liệt tuyến và viêm bao quy đầu.

Trong các nhóm bệnh trên, nhiễm khuẩn lây qua đường tình dục chiếm tỷ lệ cao nhất, phổ biến là lậu, sùi mào gà, chlamydia và Herpes sinh dục. Dữ liệu lâm sàng cho thấy số ca mắc mới thường tăng rõ rệt sau các đợt liên hoan, tất niên- thời điểm nhiều người sử dụng rượu bia, dẫn đến giảm khả năng kiểm soát hành vi và dễ phát sinh quan hệ tình dục không an toàn.

Ngoài yếu tố sinh hoạt, áp lực công việc dồn dập vào cuối năm cũng là nguyên nhân khiến nhiều nam giới gặp vấn đề về sức khỏe tình dục. Theo bác sĩ Ngọc, căng thẳng kéo dài có thể làm tăng nồng độ cortisol và prolactin trong cơ thể, từ đó ức chế trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục, làm suy giảm testosterone nội sinh. Hệ quả là nhiều người rơi vào tình trạng rối loạn cương dương, xuất tinh sớm hoặc giảm ham muốn.

Bên cạnh đó, các bệnh viêm nhiễm như viêm tiền liệt tuyến và viêm bao quy đầu cũng có xu hướng gia tăng trong giai đoạn này. "Nguyên nhân thường liên quan việc di chuyển nhiều, vệ sinh cá nhân không đảm bảo trong những chuyến đi dài, thói quen nhịn tiểu kéo dài, cùng với việc tiêu thụ nhiều rượu bia và thực phẩm cay nóng gây kích ứng niêm mạc đường tiết niệu", bác sĩ Ngọc nói.

Đáng chú ý, độ tuổi bệnh nhân đang có xu hướng trẻ hóa, tập trung chủ yếu ở nhóm 25-40 tuổi. Đây là nhóm chịu áp lực công việc lớn, thường xuyên thức khuya, căng thẳng và tham gia nhiều hoạt động giao tiếp xã hội với tần suất dày đặc, từ đó làm gia tăng các hành vi nguy cơ.

Một vấn đề khác khiến các bác sĩ Ngọc lo ngại là thời gian ủ bệnh của các bệnh lây truyền qua đường tình dục rất khác nhau. Bệnh lậu có thể xuất hiện triệu chứng sau 2-7 ngày, nhưng các bệnh như giang mai, HPV hay HIV có thể có thời gian ủ bệnh kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.

"Điều này khiến nhiều người nhầm tưởng mình vẫn 'an toàn' sau một lần quan hệ nguy cơ trước Tết, trong khi thực tế bệnh vẫn đang trong giai đoạn cửa sổ. Hệ quả là họ có thể vô tình lây bệnh cho bạn tình trong kỳ nghỉ lễ mà không hề hay biết", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Ngoài ra, dữ liệu lâm sàng cũng ghi nhận tình trạng vi khuẩn lậu kháng thuốc ngày càng gia tăng. Những trường hợp lây nhiễm từ các mối quan hệ ngắn hạn, không rõ thông tin vào dịp cuối năm thường đi kèm nguy cơ mắc các chủng vi khuẩn khó điều trị, đòi hỏi phác đồ kháng sinh phối hợp phức tạp.

Áp lực, tiệc tùng và lối sống cởi mở khiến ca bệnh tình dục tăng mạnh dịp cuối năm. Ảnh: Freepik.

Việc di chuyển nhiều giữa các vùng địa lý cũng được xem là yếu tố góp phần thay đổi đặc điểm dịch tễ học, khiến cơ thể dễ tiếp xúc với các chủng vi sinh vật lạ mà hệ miễn dịch chưa kịp thích nghi.

Không có hình thức quan hệ tình dục an toàn

Tại Phòng khám chuyên đề các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, Bệnh viện Da liễu Trung ương, TS.BS Trịnh Minh Trang cho biết mỗi ngày đơn vị tiếp nhận khoảng 50 bệnh nhân được chẩn đoán hoặc nghi ngờ mắc các bệnh trong nhóm này. Bệnh nhân đến từ nhiều độ tuổi, giới tính và khu vực khác nhau.

Một trường hợp điển hình là nam thanh niên ngoài 20 tuổi nhập viện với đầy đủ triệu chứng của bệnh lậu cấp tính. Ban đầu, bệnh nhân khá ngập ngừng khi được hỏi về tiền sử dịch tễ. Sau đó, người này thừa nhận có lối sống tình dục "cởi mở", thường xuyên tìm kiếm bạn tình qua ứng dụng hẹn hò và mạng xã hội.

Chỉ trong vòng 3 tháng, bệnh nhân cho biết đã quan hệ với khoảng 20 bạn tình, hầu hết là những cuộc gặp gỡ một lần và không sử dụng biện pháp bảo vệ. Do số lượng bạn tình quá nhiều, người này không xác định được nguồn lây và cũng không thể liên lạc để cảnh báo những người liên quan đi khám. Kết quả xét nghiệm nhuộm soi và nuôi cấy xác định bệnh nhân dương tính với vi khuẩn lậu.

Theo TS.BS Trịnh Minh Trang, những trường hợp có nhiều bạn tình trong thời gian ngắn không còn hiếm gặp tại các phòng khám STIs hiện nay. Sự phát triển của các ứng dụng hẹn hò khiến việc tìm kiếm bạn tình trở nên dễ dàng hơn, đặc biệt trong nhóm người trẻ. Tuy nhiên, đi kèm với đó là khoảng trống lớn về kiến thức phòng bệnh.

Các bác sĩ cảnh báo mọi hình thức quan hệ đều tiềm ẩn rủi ro nếu thiếu biện pháp bảo vệ. Ảnh: Freepik.

Một thực trạng khác là sự hiểu lầm về thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP). Nhiều người cho rằng chỉ cần uống PrEP là có thể quan hệ mà không cần dùng bao cao su. Tuy nhiên, PrEP chỉ có tác dụng phòng HIV, hoàn toàn không bảo vệ trước các bệnh khác như lậu, giang mai, sùi mào gà hay Chlamydia.

"Tâm lý chủ quan này, kết hợp với việc quan hệ với nhiều bạn tình, quan hệ tập thể hoặc quan hệ bằng đường miệng không có bảo vệ, đang khiến tỷ lệ mắc STIs tăng nhanh", bác sĩ Minh Trang nhận đinh.

Các bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng trên thực tế không có con đường quan hệ tình dục nào "an toàn tuyệt đối" nếu không sử dụng biện pháp bảo vệ. Mọi hình thức quan hệ đều có nguy cơ lây truyền bệnh, đặc biệt khi có sang chấn niêm mạc hoặc khi một người có nhiều bạn tình.

Trong quan hệ nam - nam, cả người ở vai trò chủ động lẫn bị động đều có nguy cơ lây nhiễm như nhau nếu không dùng bao cao su. Nguy cơ càng tăng khi số lượng bạn tình nhiều và tần suất quan hệ dày đặc. Ở nữ giới, nhiều trường hợp chỉ đi khám khi tổn thương đã biểu hiện rõ ràng. Phần lớn các ca lây nhiễm có liên quan đến quan hệ khác giới và lây bệnh từ bạn tình nam.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng những ghi nhận tại cơ sở khám chữa bệnh chỉ phản ánh một phần thực tế, không thể quy chụp cho toàn bộ cộng đồng.

Sự gia tăng bệnh lây truyền qua đường tình dục vào dịp cuối năm không phải điều bất thường, nhưng phần lớn bắt nguồn từ những sai lầm có thể phòng tránh như quan hệ không bảo vệ, có nhiều bạn tình, tự ý dùng thuốc hoặc tin vào những "giải pháp nhanh" thiếu cơ sở y khoa.

Việc lạm dụng kháng sinh không theo chỉ định có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Trong khi đó, tâm lý ngại ngùng hoặc bận rộn cận Tết khiến nhiều người trì hoãn thăm khám, khiến bệnh tiến triển nặng hơn và tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.