Theo PGS.TS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM), chưa có cơ sở khoa học khẳng định thức khuya là nguyên nhân trực tiếp gây suy thận.

Tuy nhiên, thói quen này thường kéo theo chế độ ăn uống không điều độ, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt và thức uống có ga. Lâu dần, cơ thể dễ bị rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ dẫn đến bệnh thận mạn.

Bác sĩ Bách giải thích những thói quen tưởng nhỏ này có thể khiến cơ thể tích nước, tăng huyết áp và rối loạn đường huyết. Khi đó, thận phải làm việc liên tục để lọc máu, thải độc, khiến các cầu thận bị tổn thương. Chức năng lọc suy giảm làm ure, creatinin và acid uric tích tụ trong máu, khởi phát quá trình viêm mạn tính trong thận.

Không chỉ vậy, một vài nghiên cứu chỉ ra rằng thức khuya có thể làm rối loạn hormone điều hòa huyết áp và nước tiểu như renin, aldosterone, khiến thận dễ chịu stress oxy hóa. Nếu kết hợp với thói quen ăn mặn, uống ít nước hoặc lạm dụng thuốc giảm đau, nguy cơ suy thận sẽ càng cao.

Từ thực tế điều trị, PGS.TS Nguyễn Bách cho biết tỷ lệ người trẻ mắc bệnh thận đang tăng nhanh. Tại Bệnh viện Thống Nhất, trong 1.000 ca sinh thiết thận có đến 300 bệnh nhân trẻ tuổi, 70% trong số đó bị viêm cầu thận IgA, nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn ở người trẻ. Đây là con số đáng lo ngại bởi bệnh thận thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng.

“Không ít bệnh nhân chỉ phát hiện khi bệnh đã vào giai đoạn nặng, thậm chí phải lọc máu. Nếu thấy nước tiểu đổi màu, có bọt hoặc huyết áp tăng, cần đi khám ngay để được phát hiện sớm và điều trị kịp thời”, PGS Bách nói.

Theo bác sĩ Bách, bệnh thận có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Trong đó, xét nghiệm nước tiểu định kỳ là phương pháp đơn giản nhưng mang lại giá trị lớn trong tầm soát bệnh. Bác sĩ chỉ cần kiểm tra thường quy để phát hiện hồng cầu hoặc protein trong nước tiểu, dấu hiệu sớm cảnh báo thận đang bị tổn thương dù người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.

“Chỉ cần một mẫu nước tiểu buổi sáng, người bệnh đã có thể biết sức khỏe thận. Nếu kết quả âm tính hoàn toàn, có đến 90% khả năng thận không bị tổn thương”, bác sĩ Bách cho biết.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 10 người trưởng thành thì có một người mắc bệnh thận mạn, song 90% trong số đó không biết mình bị bệnh cho đến khi gặp các biến chứng. Tại Việt Nam, ước tính có hơn 8,7 triệu người đang sống chung với bệnh thận mạn, tương đương 12,8% dân số trưởng thành.

Do đó, để bảo vệ sức khỏe thận, các chuyên gia khuyến cáo người trẻ nên xây dựng lối sống lành mạnh càng sớm càng tốt. Việc duy trì vận động đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần giúp kiểm soát cân nặng và huyết áp, giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa - yếu tố góp phần làm hại thận.

Bên cạnh đó, cần hạn chế ăn mặn, giảm đạm động vật, bổ sung nhiều rau xanh và trái cây tươi. Mỗi ngày nên uống 1,5-2 lít nước, tránh để cơ thể thiếu nước khiến thận phải làm việc quá sức. Những thói quen như hút thuốc, thức khuya, dùng thuốc giảm đau hoặc kháng viêm không có chỉ định cũng nên được loại bỏ.

Cần khám và tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì hoặc có người thân mắc bệnh thận. Đặc biệt, cần chú ý những dấu hiệu cảnh báo sớm như mệt mỏi kéo dài, phù tay chân, đau lưng, tiểu ít hoặc nước tiểu đổi màu. Khi xuất hiện các triệu chứng này, nên đến cơ sở y tế uy tín để kiểm tra chức năng thận, tránh để bệnh diễn tiến âm thầm.

“Bệnh thận không đến trong một sớm một chiều, mà tích tụ từ những thói quen nhỏ. Càng phát hiện sớm, cơ hội bảo tồn chức năng thận càng cao”, PGS.TS Nguyễn Bách nhấn mạnh.