Gan được ví như "nhà máy hóa chất" lớn nhất trong cơ thể. Không chỉ đảm nhiệm chức năng giải độc, cơ quan này còn tham gia hơn 500 phản ứng sinh hóa khác nhau, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, sản xuất protein, dự trữ năng lượng đến tổng hợp các yếu tố đông máu.

Mỗi ngày, những gì chúng ta ăn, uống hoặc đưa vào cơ thể dưới dạng thuốc đều phải đi qua gan để xử lý. Khối lượng công việc khổng lồ khiến gan hoạt động gần như không ngừng nghỉ.

Điều đáng nói là gan có khả năng tái tạo mạnh mẽ nên thường âm thầm chịu đựng tổn thương trong thời gian dài. Điều này cho thấy cơ quan này khó có thể chống chọi mãi với những tác động tiêu cực.

Đặc biệt, Nếu bạn đang duy trì các thói quen dưới đây, lá gan có thể đang bị tổn thương từng ngày mà không hay biết.

Uống rượu bia quá mức: Lá gan phải gánh chịu hậu quả nặng nề

Sau khi đi vào cơ thể, 90% lượng cồn sẽ được gan xử lý và chuyển hóa. Trong quá trình này, gan tạo ra acetaldehyde - chất trung gian có độc tính cao, có thể gây tổn thương trực tiếp đến tế bào gan.

Nếu việc uống rượu bia diễn ra thường xuyên, các tế bào gan sẽ dần bị phá hủy, làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan và dẫn đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu, xơ gan, thậm chí ung thư gan.

Ngay cả việc uống ít hoặc uống một lượng nhỏ rượu cũng có thể gây tổn thương không thể phục hồi theo thời gian.

Uống rượu bia quá mức có thể khiến lá gan phải gánh chịu hậu quả nặng nề. Ảnh: Baidu.

Ăn nhiều đồ ngọt, đồ béo: Nguy cơ gan nhiễm mỡ tăng cao

Các loại thực phẩm như gà rán, trà sữa, bánh ngọt, nước ngọt có đường hay đồ ăn nhanh đang ngày càng xuất hiện nhiều trong khẩu phần ăn hàng ngày. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu chất béo và đường có thể tạo gánh nặng lớn cho gan. Phần năng lượng dư thừa sẽ tích tụ dưới dạng mỡ, trong đó có mỡ tại gan.

Theo thời gian, tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu có thể xuất hiện và tiến triển thành các bệnh lý gan nghiêm trọng hơn nếu không được kiểm soát.

Thức khuya thường xuyên: Thói quen khiến gan không có thời gian phục hồi

Thức khuya đã trở thành thói quen của không ít người hiện nay. Tuy nhiên, khoảng thời gian từ 23:00 đêm đến 3:00 sáng là lúc gan hoạt động mạnh trong quá trình tự phục hồi và chuyển hóa các chất trong cơ thể. Việc thường xuyên ngủ muộn hoặc thiếu ngủ có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến gan và làm suy giảm hiệu quả của các hoạt động chuyển hóa.

Người thiếu ngủ kéo dài thường có nguy cơ cao gặp bất thường về chức năng gan, đồng thời dễ xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, da xỉn màu và quầng thâm mắt. Đây có thể là lời cảnh báo rằng lá gan đang phải làm việc quá sức.

Ăn thực phẩm mốc: Có thể chứa chất gây ung thư gan nguy hiểm

Một số người có thói quen tiếc của nên chỉ cắt bỏ phần thực phẩm bị mốc rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại. Đây là hành động tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là lá gan.

Thực phẩm bị nấm mốc có thể chứa aflatoxin - một trong những chất gây ung thư gan mạnh nhất từng được phát hiện. Chỉ 1 mg aflatoxin cũng có thể gây ung thư, và chỉ cần ăn phải 20 mg cũng có thể gây tử vong. Loại độc tố này thường xuất hiện trong lạc, ngô, các loại hạt hoặc thực phẩm bảo quản không đúng cách.

Ngô, lạc, gạo hay lúa mì bị mốc có thể sản sinh độc tố Aflatoxin - được WHO phân loại là chất gây ung thư Nhóm 1. Ảnh: WUR.

Không chỉ thực phẩm, các vật dụng nhà bếp bằng gỗ như đũa, thớt sử dụng lâu ngày trong môi trường ẩm ướt cũng có thể trở thành nơi nấm mốc phát triển.

Điều nguy hiểm là aflatoxin có khả năng chịu nhiệt cao, việc nấu chín thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn. Khi thực phẩm đã xuất hiện dấu hiệu nấm mốc, độc tố có thể đã lan rộng ra những phần nhìn bề ngoài vẫn còn nguyên vẹn.

Tự ý uống thuốc, lạm dụng thực phẩm chức năng: Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng đầu tiên

Nhiều người có thói quen mua thuốc hoặc các sản phẩm được quảng cáo là "bổ gan", "thải độc gan" để sử dụng mà không tham khảo ý kiến bác sĩ. Tuy nhiên, mọi loại thuốc và thực phẩm chức năng đều cần được gan chuyển hóa.

Việc lạm dụng thuốc giảm đau, kháng sinh, thuốc giảm cân hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây tổn thương gan do thuốc, thậm chí dẫn tới suy gan cấp trong một số trường hợp.

Căng thẳng, nóng giận kéo dài: Gián tiếp ảnh hưởng đến gan

Áp lực công việc và cuộc sống khiến nhiều người thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu hoặc nóng giận. Cảm xúc tiêu cực kéo dài có thể làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh và nội tiết, từ đó ảnh hưởng đến lưu lượng máu cũng như chức năng chuyển hóa của gan.

Dù không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh gan, việc thường xuyên cáu gắt, bực bội hoặc căng thẳng kéo dài vẫn được xem là yếu tố bất lợi đối với sức khỏe.