Não mô cầu và liên cầu lợn đều có thể gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp, ban xuất huyết hoại tử và suy đa tạng, nhưng khác biệt lớn về nguồn lây. Ảnh: BVCC.

Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Phạm Văn Phúc, Phó giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường bị nhầm lẫn do có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp, đi kèm phản ứng viêm toàn thân dữ dội.

Khi xâm nhập vào máu, cả hai loại vi khuẩn đều có thể gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện các ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Trên lâm sàng, hình thái tổn thương da của hai bệnh có những điểm tương đồng, khiến việc phân biệt bằng mắt thường trở nên khó khăn.

Tuy nhiên, bác sĩ cho biết có thể phân biệt hai bệnh dựa trên đặc điểm của ban xuất huyết, yếu tố dịch tễ và các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy hoặc kỹ thuật sinh học phân tử.

Dù có thể gây ra những biểu hiện bệnh cảnh nghiêm trọng tương tự, não mô cầu và liên cầu khuẩn lợn có nguồn lây hoàn toàn khác nhau.

"Não mô cầu là vi khuẩn lây truyền từ người sang người, chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh. Bệnh có thể xuất hiện rải rác hoặc bùng phát thành dịch, thường được ghi nhận nhiều hơn vào mùa đông - xuân", bác sĩ Phúc nói.

Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Phạm Văn Phúc, Phó giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Đinh Hà.

Trong khi đó, liên cầu khuẩn lợn là vi khuẩn có nguồn gốc từ lợn. Người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với lợn mắc bệnh, các sản phẩm từ lợn nhiễm khuẩn hoặc tiêu thụ thực phẩm chưa được nấu chín có chứa vi khuẩn. Vì vậy, tiền sử tiếp xúc với lợn, thịt lợn sống hoặc tiết canh là những thông tin dịch tễ quan trọng giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán.

Với bệnh do não mô cầu, ngoài nhiễm khuẩn huyết, người bệnh còn có thể mắc viêm màng não. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính, có khả năng tiến triển nhanh và khó chẩn đoán sớm.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy. Người bệnh có thể rối loạn ý thức, từ lơ mơ đến hôn mê, kèm ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng.

Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực theo đúng phác đồ, người bệnh có cơ hội hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, bệnh vẫn có tỷ lệ không qua khỏi cao. Trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể phải đối mặt với các di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hoặc rối loạn đông máu kéo dài.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho hay một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh não mô cầu là hạn chế sự lây truyền vi khuẩn qua đường hô hấp.

Người dân cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc các bề mặt công cộng. Khi ho, hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay để hạn chế phát tán giọt bắn chứa vi khuẩn.

Bên cạnh đó, cần tránh tiếp xúc gần với người có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp như sốt, ho, đau họng, sổ mũi; hạn chế tụ tập trong không gian kín, đông người khi có nguy cơ lây nhiễm.

Đặc biệt, bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động tìm hiểu và tiêm vaccine phòng não mô cầu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các khuyến cáo của nhân viên y tế.

Việc nhận biết đúng đường lây, yếu tố nguy cơ và biểu hiện bệnh có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện sớm. Khi xuất hiện sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức hoặc ban xuất huyết bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay, không tự theo dõi hoặc điều trị tại nhà vì bệnh có thể diễn biến nguy kịch chỉ trong thời gian ngắn.