Sử dụng dụng cụ bằng gỗ hoặc silicone, tránh chà rửa mạnh và không đun chảo ở nhiệt độ quá cao để bảo vệ lớp phủ chống dính. Ảnh: Shutterstock.

Chảo chống dính vốn được nhiều gia đình ưa chuộng vì tiện lợi, giúp chiên rán ít dầu mỡ và dễ dàng vệ sinh. Tuy nhiên, nếu bề mặt chảo đã xuất hiện những vết xước, bong tróc, vật dụng quen thuộc này có thể trở thành nguồn phát tán các hạt nhựa li ti vào thức ăn mỗi ngày.

Đáng chú ý, nguy cơ không chỉ đến từ việc sử dụng dụng cụ kim loại để đảo thức ăn hay cọ rửa quá mạnh. Việc đun chảo ở nhiệt độ quá cao cũng có thể khiến lớp phủ chống dính bị phân hủy, giải phóng các chất nguy hiểm.

Vết trầy xước có thể phát tán vi nhựa

Vi nhựa và nhựa nano đang trở thành mối quan tâm ngày càng lớn trong nghiên cứu sức khỏe. Những hạt nhựa có kích thước rất nhỏ này đã được phát hiện trong nước uống, muối biển, hải sản và một số mẫu mô, dịch của cơ thể người như máu, phổi và nhau thai.

Trong căn bếp, các vật dụng như hộp đựng thực phẩm, thớt, chai nước và chảo chống dính đều có thể là nguồn tiếp xúc với nhựa. Đặc biệt, tình trạng lớp phủ chảo bị hư hỏng có thể khiến các hạt nhựa đi trực tiếp vào thức ăn trong quá trình chế biến.

Trao đổi với Parade, bác sĩ Jamie Koprivnikar, chuyên khoa Ung bướu - Huyết học, Trung tâm Ung thư John Theurer thuộc Hệ thống Y tế Đại học Hackensack (Mỹ), cho biết vấn đề đáng lưu ý ở chảo chống dính nằm ở lớp phủ hóa chất, nhất là khi bề mặt bị hư hại hoặc tiếp xúc với nhiệt độ quá cao.

Chảo chống dính bị trầy xước, bong tróc lớp phủ có thể giải phóng các hạt vi nhựa vào thức ăn trong quá trình nấu nướng. Ảnh: Gridtechno.

Phần lớn chảo chống dính truyền thống sử dụng lớp phủ polytetrafluoroethylene (PTFE), thường được biết đến với tên thương mại Teflon. Lớp phủ này tạo ra bề mặt trơn, giúp thức ăn không bám dính vào chảo. Tuy nhiên, nó có thể bị xuống cấp theo thời gian.

Theo chuyên gia, các vết xước do dụng cụ nấu ăn bằng kim loại hoặc việc vệ sinh bằng vật liệu có tính mài mòn có thể khiến lớp phủ bong ra, từ đó giải phóng hàng nghìn đến hàng triệu hạt vi nhựa và nhựa nano vào thức ăn.

Nhiệt độ nấu nướng cũng là yếu tố cần lưu ý. Theo bác sĩ Koprivnikar, khi được đun nóng trên 260 độ C, lớp phủ PTFE có thể bắt đầu phân hủy, giải phóng các khí độc hại. Việc hít phải những khí này có thể gây sốt khói polymer, tình trạng có các triệu chứng tương tự cúm.

Một điểm khác người tiêu dùng cần lưu ý là nhãn "không chứa PFOA" trên chảo chống dính. Theo bác sĩ Mark Ashamalla, Trưởng khoa Ung bướu Bức xạ, Trung tâm Ung thư Episcopal Health Services (Mỹ), PFOA đã phần lớn được loại bỏ khỏi quy trình sản xuất dụng cụ nấu ăn từ năm 2015. Tuy nhiên, một số hóa chất được sử dụng để thay thế, điển hình là GenX, vẫn làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ đối với sức khỏe.

Vì vậy, sản phẩm mang nhãn "không chứa PFOA" không có nghĩa là hoàn toàn không chứa PFAS hoặc không tiềm ẩn những vấn đề liên quan đến lớp phủ chống dính.

Khi nào nên thay chảo chống dính?

Bác sĩ Mark Ashamalla khuyến cáo nên thay chảo khi lớp phủ xuất hiện nhiều vết xước, bong tróc, tróc vảy hoặc có dấu hiệu hư hại rõ rệt. Những chiếc chảo cũ, xuống cấp có thể giải phóng nhiều hạt nhựa hơn so với dụng cụ nấu ăn mới.

Không dùng dụng cụ kim loại chà xát hoặc đảo thức ăn trên chảo chống dính để tránh làm trầy xước, bong tróc lớp phủ. Ảnh: Thespruce.

Bên cạnh đó, người nội trợ nên lưu ý một số nguyên tắc:

• Không dùng dụng cụ kim loại: Thay thìa, muôi hoặc xẻng kim loại bằng dụng cụ bằng gỗ, silicone hoặc vật liệu mềm, không gây trầy xước bề mặt.
• Tránh cọ rửa quá mạnh: Không sử dụng búi sắt, miếng chà xoong có tính mài mòn hoặc chất tẩy rửa mạnh để vệ sinh chảo.
• Không đun chảo ở nhiệt độ quá cao: Ưu tiên mức nhiệt thấp đến trung bình, tránh để chảo chống dính trống trên bếp đang bật trong thời gian dài.
• Kiểm tra lớp phủ thường xuyên: Nếu chảo đã bong tróc, trầy xước nghiêm trọng, nên thay mới thay vì tiếp tục sử dụng.

Nếu muốn hạn chế sử dụng dụng cụ có lớp phủ chống dính, người dùng có thể cân nhắc các lựa chọn thay thế như inox, gang hoặc gang tráng men.

Theo bác sĩ Jamie Koprivnikar, inox là vật liệu có độ bền cao, linh hoạt và ít phản ứng với thực phẩm trong điều kiện nấu nướng thông thường. Trong khi đó, gang tráng men cũng là lựa chọn đáng cân nhắc nhờ khả năng giữ nhiệt tốt, bề mặt dễ vệ sinh và không cần tôi dầu như gang truyền thống.

Ngoài ra, dụng cụ nấu ăn bằng gốm có lớp phủ chống dính không chứa PFAS cũng có thể được sử dụng thay thế. Tuy nhiên, lớp phủ này có thể xuống cấp theo thời gian nên người dùng vẫn cần chú ý cách sử dụng và bảo quản.

Đối với hộp đựng, bảo quản thực phẩm, bác sĩ Koprivnikar khuyến nghị ưu tiên chất liệu thủy tinh thay cho hộp nhựa, đặc biệt khi cần đựng thức ăn nóng.