Trong thời đại điện thoại thông minh và Internet phổ biến, việc tiếp cận các nội dung 18+ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, nghiên cứu từ các nhà khoa học tại Đại học Harvard cho thấy việc thường xuyên tiêu thụ phim 18+ có thể tác động đến hệ thống phần thưởng của não, khả năng kiểm soát xung động, điều tiết cảm xúc và thậm chí cả chất lượng các mối quan hệ xã hội.

Phim 18+ có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và cách con người tìm kiếm niềm vui. Ảnh: Freepik.

Não bộ bị “tái lập trình” bởi kích thích mạnh

Theo các nghiên cứu về thần kinh học, khi tiếp xúc với phim 18+, não sẽ giải phóng một lượng lớn dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác khoái cảm và động lực. Lượng dopamine này có thể cao hơn so với nhiều hoạt động mang lại niềm vui trong đời sống như ăn uống, chơi game hay thậm chí quan hệ tình dục thực tế.

Quá trình này thường diễn ra theo ba giai đoạn.

Trước hết là giai đoạn kích thích mạnh, khi dopamine tăng cao khiến người xem khó cưỡng lại việc tiếp tục mở video. Tiếp theo là cảm giác khoái cảm cực độ, khi các vùng não liên quan đến cảm xúc tạm thời giảm hoạt động, khiến những cảm giác như lo âu, cô đơn hay căng thẳng tạm thời biến mất.

Sau đó là cảm giác trống rỗng. Khi não đã quen với mức kích thích cao, những niềm vui nhỏ trong đời sống thường ngày trở nên kém hấp dẫn hơn. Lúc này, người xem có xu hướng tìm kiếm nội dung mạnh hơn để đạt được cảm giác tương tự, tạo thành vòng lặp lặp lại.

Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy nhiều người không tìm đến nội dung 18+ đơn thuần để tìm kiếm khoái cảm mà như một cách “gây tê cảm xúc”. Khi cảm thấy căng thẳng, buồn chán hoặc cô đơn, họ mở video để tạm quên đi cảm xúc tiêu cực, dù cách này không giải quyết được nguyên nhân sâu xa.

Ba thay đổi phổ biến trong não

Các chuyên gia cho rằng khi tiếp xúc lặp đi lặp lại với kích thích mạnh, não bộ có thể xuất hiện một số thay đổi thích nghi.

Thứ nhất, độ nhạy với niềm vui giảm dần. Giống như khi nghe nhạc quá lớn khiến tai trở nên “chai”, não cũng có thể trở nên kém nhạy với các kích thích thông thường. Những hoạt động vốn mang lại niềm vui như tập thể dục, trò chuyện với bạn bè hay hoàn thành công việc có thể trở nên ít hấp dẫn hơn.

Thứ hai, não ưu tiên con đường khoái cảm nhanh chóng. Nội dung 18+ mang lại cảm giác thỏa mãn gần như ngay lập tức mà không cần nhiều nỗ lực, khiến nhiều người dần ít quan tâm đến các hoạt động cần kiên nhẫn hoặc cố gắng.

Thứ ba, khả năng tự kiểm soát suy giảm. Các vùng não liên quan đến việc ra quyết định và kiểm soát hành vi có thể trở nên kém hoạt động khi thường xuyên tiếp xúc với kích thích cường độ cao. Những thay đổi này không xảy ra trong một sớm một chiều mà tích lũy dần theo thời gian, sau nhiều lần lặp lại.

Nhiều người trẻ có xu hướng tìm kiếm sự giải tỏa cảm xúc trong môi trường trực tuyến.

Đáng chú ý, tại nhiều quốc gia, tỷ lệ nam giới trẻ độc thân đang tăng lên đáng kể. Một số khảo sát cho thấy khoảng 60% nam giới dưới 30 tuổi hiện chưa có bạn đời, dấu hiệu khiến nhiều nhà xã hội học lo ngại về một “khủng hoảng quan hệ thân mật” trong thế hệ trẻ.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh các ứng dụng hẹn hò và mạng xã hội làm biến đổi cách con người tiếp cận tình yêu. Các nền tảng hẹn hò tạo cảm giác luôn có vô số lựa chọn tốt hơn ở phía trước, trong khi mạng xã hội liên tục phô bày hình ảnh những cuộc sống và mối quan hệ “hoàn hảo”. Điều đó khiến nhiều người trở nên dè dặt hoặc khó hài lòng với các mối quan hệ ngoài đời thực.

Khi việc xây dựng quan hệ thân mật trở nên khó khăn hơn, một số người trẻ có xu hướng tìm kiếm sự giải tỏa cảm xúc trong môi trường trực tuyến, từ trò chơi, mạng xã hội cho đến các nội dung 18+, thay vì bước vào những mối quan hệ thực tế đòi hỏi nhiều thời gian và nỗ lực.

Cách thoát khỏi vòng lặp

Các chuyên gia cho rằng bước đầu tiên để thay đổi là nhận diện nguyên nhân. Nếu việc xem phim 18+ chủ yếu nhằm tránh né cảm xúc tiêu cực như cô đơn, buồn chán hoặc căng thẳng, người xem cần tìm cách xử lý những vấn đề tâm lý này thay vì chỉ tìm kiếm sự giải tỏa tạm thời.

Một số phương pháp được khuyến nghị gồm giảm các yếu tố kích thích từ môi trường trực tuyến, sử dụng công cụ chặn nội dung, hoặc chuyển sự chú ý sang những hoạt động tích cực như thể thao, học tập hay sáng tạo.

Theo các nhà thần kinh học, việc kiên trì thực hiện những hoạt động đòi hỏi nỗ lực như tập luyện thể thao có thể giúp tái cân bằng hệ thống phần thưởng của não, từ đó giảm dần sự phụ thuộc vào các kích thích mạnh.