Nguy cơ từ những viên "kẹo độc"
Thông tin từ Bệnh viện TW Quân đội 108 cho biết, các bác sĩ tại Khoa Hồi sức nội khoa và Chống độc, Trung tâm Hồi sức tích cực vừa tiếp nhận điều trị cho một bệnh nhân nữ 84 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc mất máu, xuất huyết tiêu hóa nặng kèm chảy máu lan tỏa trong cơ mông.
Theo thông tin từ bác sĩ, nguyên nhân được xác định do bệnh nhân đã uống nhầm thuốc diệt chuột thuộc nhóm kháng Vitamin K – một loại hóa chất có thể gây rối loạn đông máu nghiêm trọng và kéo dài.
Không giống các loại thuốc diệt chuột trước đây khiến chuột chết nhanh, thuốc diệt chuột kháng Vitamin K hoạt động theo cơ chế ức chế các yếu tố đông máu trong cơ thể.
Khi chất độc đi vào cơ thể, quá trình đông máu bị cản trở, dẫn đến tình trạng xuất huyết nội tạng kéo dài. Chuột sẽ chết sau một thời gian do mất máu nội tạng, và cơ chế này cũng gây nguy hiểm tương tự khi con người vô tình uống phải.
Theo các bác sĩ, trường hợp cụ bà kể trên không phải là cá biệt. Thực tế, nhiều ca ngộ độc tương tự đã được ghi nhận trong những năm gần đây.
Các chuyên gia y tế cho biết, thuốc diệt chuột hiện nay thường được sản xuất dưới dạng viên màu hồng, xanh hoặc dạng hạt giống ngũ cốc, đôi khi có mùi thơm nhằm thu hút chuột. Hình thức này khiến chúng rất dễ bị nhầm lẫn với kẹo hoặc các loại thực phẩm.
Đối với người cao tuổi, đặc biệt là những người suy giảm trí nhớ, nguy cơ uống nhầm càng cao. Không ít trường hợp người già quên vị trí đặt bẫy chuột hoặc nhầm lẫn giữa lọ thuốc điều trị hằng ngày với bẫy chuột được đặt trong nhà.
Ngoài ra, khả năng chịu đựng của cơ thể cũng là yếu tố quan trọng. Với người trưởng thành khỏe mạnh, một lượng nhỏ chất độc có thể chưa gây biểu hiện nghiêm trọng ngay lập tức. Tuy nhiên, với người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ, rối loạn đông máu có thể diễn tiến nhanh, gây mất máu kéo dài và khiến việc hồi phục trở nên khó khăn hơn nhiều.
Dấu hiệu nhận biết ngộ độc
Một trong những điểm nguy hiểm của thuốc diệt chuột kháng Vitamin K là triệu chứng ngộ độc thường không xuất hiện ngay lập tức. Thông thường, các dấu hiệu có thể xuất hiện sau 1–3 ngày kể từ khi uống phải.
Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như xuất huyết dưới da với những vết bầm tím xuất hiện dù không va chạm; chảy máu niêm mạc như chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam kéo dài khó cầm.Trong những trường hợp nặng hơn, bệnh nhân có thể bị xuất huyết tiêu hóa với biểu hiện đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.
Một số người còn cảm thấy đau cơ, đau bụng do tình trạng chảy máu âm thầm trong cơ hoặc trong các khoang nội tạng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng mất máu kéo dài có thể dẫn đến sốc và đe dọa tính mạng.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi nghi ngờ có người uống nhầm thuốc diệt chuột, tuyệt đối không tự ý gây nôn. Việc cố gắng gây nôn có thể khiến người bệnh bị sặc vào phổi và gây thêm biến chứng nguy hiểm.
Thay vào đó, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Gia đình nên mang theo mẫu thuốc hoặc bao bì sản phẩm để giúp bác sĩ nhanh chóng xác định hoạt chất và có hướng điều trị phù hợp.
Trong điều trị, bác sĩ sẽ sử dụng Vitamin K – thuốc giải độc đặc hiệu – để khôi phục quá trình đông máu. Tùy theo mức độ mất máu, người bệnh có thể cần truyền máu hoặc truyền huyết tương.
Đáng lưu ý, việc điều trị bằng Vitamin K thường phải kéo dài trong nhiều tháng. Người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc và phải tái khám định kỳ để kiểm tra tình trạng đông máu trước khi được quyết định dừng điều trị.
Phòng tránh bằng cách nào?
Theo các chuyên gia y tế, ngộ độc thuốc diệt chuột kháng Vitamin K là một cấp cứu nội khoa nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh.
Các gia đình cần tuân thủ nguyên tắc “3 không”: không để thuốc diệt chuột gần thực phẩm; không đựng thuốc trong các bao bì bánh kẹo hoặc hộp thực phẩm; và không đặt bẫy chuột ở những nơi người già hoặc trẻ nhỏ dễ tiếp cận.
Bên cạnh đó, nên dán nhãn cảnh báo rõ ràng trên các sản phẩm có chứa hóa chất độc hại bằng ký hiệu nguy hiểm hoặc màu sắc nổi bật.
Trong những gia đình có người suy giảm trí nhớ hoặc có trẻ nhỏ, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên sử dụng các biện pháp diệt chuột cơ học như bẫy lồng hoặc bẫy dính thay vì dùng hóa chất độc hại.
Theo các bác sĩ, sự cẩn trọng của mỗi gia đình và sự cảnh giác của cộng đồng chính là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là với những đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi và trẻ em.
