ThS.BS Phạm Minh Châu, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện An Bình (TP.HCM), cho biết dậy thì là một trong những giai đoạn quan trọng nhất của quá trình phát triển. Đây là thời điểm trẻ chuyển từ tuổi thiếu niên sang tuổi trưởng thành với nhiều thay đổi mạnh mẽ về thể chất và sinh lý.

Trong giai đoạn này, cơ bắp phát triển nhanh, hệ xương tăng trưởng mạnh và chiều cao có sự bứt phá rõ rệt. Nếu được chăm sóc và nuôi dưỡng hợp lý, trẻ có thể tăng từ 8 đến 12 cm chiều cao trong suốt thời kỳ dậy thì.

Theo bác sĩ Châu, dinh dưỡng đóng vai trò quyết định đối với quá trình phát triển của trẻ ở giai đoạn này. Một chế độ ăn đầy đủ và cân đối sẽ cung cấp các dưỡng chất cần thiết để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, chiều cao, hệ thần kinh và trí não. Ngược lại, nếu thiếu hụt dinh dưỡng, quá trình tăng trưởng có thể bị chậm lại, ảnh hưởng đến tầm vóc cũng như sức khỏe lâu dài.

Để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của cơ thể, trẻ cần được cung cấp đủ năng lượng từ ba nhóm chất sinh năng lượng gồm chất bột đường, chất đạm và chất béo. Bên cạnh đó, khẩu phần ăn hàng ngày cũng cần đảm bảo đủ nước, chất xơ, vitamin và các khoáng chất thiết yếu.

Đáng lưu ý, trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu đối với hai vi chất là canxi và sắt tăng cao hơn so với các giai đoạn khác của cuộc đời.

Canxi là dưỡng chất quan trọng giúp hệ xương phát triển và hỗ trợ trẻ đạt chiều cao tối ưu. Theo khuyến cáo của bác sĩ Châu, trẻ trong độ tuổi dậy thì nên sử dụng khoảng 5-6 đơn vị sữa mỗi ngày, tương đương 500-600 ml sữa. Nguồn canxi có thể được bổ sung từ sữa tươi, sữa chua, phô mai và các sản phẩm từ sữa. Đây là những thực phẩm chứa canxi có khả năng hấp thu tốt, giúp cơ thể dễ dàng chuyển hóa để phục vụ quá trình phát triển xương.

Bên cạnh canxi, sắt cũng là vi chất không thể thiếu, đặc biệt đối với trẻ em gái. Sắt tham gia vào quá trình tạo máu, giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Khi thiếu sắt, trẻ có thể bị thiếu máu, thường xuyên mệt mỏi, xanh xao, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập.

Bác sĩ Châu cho hay nguy cơ thiếu sắt càng cao ở trẻ nữ khi bước vào giai đoạn có kinh nguyệt do nhu cầu tạo máu tăng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, sức khỏe và sự phát triển thể chất của trẻ có thể bị ảnh hưởng.

Bác sĩ Châu khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng cho trẻ chế độ ăn đa dạng, cân đối, đáp ứng đầy đủ nhu cầu năng lượng và các nhóm dưỡng chất, đồng thời chú trọng bổ sung canxi và sắt trong giai đoạn dậy thì. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển tối ưu về tầm vóc, sức khỏe và chuẩn bị tốt cho tuổi trưởng thành.