Những mảng da đỏ, hình tròn, ngứa và lan rộng thường bị nhầm với chàm hoặc dị ứng. Tuy nhiên, đây có thể là biểu hiện của nấm da thân mình, bệnh dễ lây và có nguy cơ dai dẳng nếu điều trị không đúng cách.

Mảng da tròn, ngứa, lan rộng

Bác sĩ Phạm Thị Loan, khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết nấm da thân mình là tình trạng nhiễm nấm ở lớp ngoài cùng của da, do nhóm vi nấm sợi (dermatophytes) gây ra. Các loại nấm này sử dụng keratin trong da làm nguồn dinh dưỡng để phát triển.

Tác nhân thường gặp nhất là Trichophyton rubrum. Ngoài ra, bệnh có thể do Trichophyton interdigitale/mentagrophytes complex, Trichophyton tonsurans, Microsporum canis hoặc Epidermophyton floccosum. Trong đó, M. canis thường liên quan nguồn lây từ chó, mèo hoặc vật nuôi.

Nấm có thể lây qua các bào tử từ da, lông, tóc, móng hoặc đồ vật nhiễm nấm. Người bệnh có thể mắc bệnh sau khi tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm nấm, dùng chung khăn, quần áo, giường chiếu, dụng cụ thể thao hoặc tiếp xúc với thú nuôi bị nấm.

Một số trường hợp còn bị tự lây từ vùng da khác. Chẳng hạn, nấm bàn chân có thể lan lên thân mình qua tay, khăn hoặc quần áo.

Mảng da đỏ hình tròn, ngứa tăng khi ra mồ hôi có thể là dấu hiệu nhiễm nấm. Ảnh: BVCC.

Khí hậu nóng ẩm, đổ nhiều mồ hôi, mặc quần áo chật bí, chơi các môn thể thao có tiếp xúc da, béo phì, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch đều có thể tạo điều kiện cho nấm phát triển. Việc sử dụng corticoid bôi hoặc uống kéo dài cũng làm tăng nguy cơ nhiễm nấm và khiến biểu hiện bệnh bị thay đổi.

"Tổn thương điển hình là các mảng đỏ hình tròn hoặc bầu dục, tăng kích thước dần theo thời gian. Bờ tổn thương thường rõ, có thể hơi gồ, đỏ và bong vảy, trong khi vùng trung tâm nhạt màu hơn, ít vảy hoặc có xu hướng lành", bác sĩ Loan cho hay.

Bên cạnh đó, ngứa là triệu chứng thường gặp, có thể tăng lên khi cơ thể ra mồ hôi hoặc vùng da bị ma sát. Ở người có làn da sẫm màu, tổn thương không nhất thiết đỏ rõ mà có thể chuyển nâu, tím sẫm hoặc để lại vùng tăng, giảm sắc tố sau viêm.

Khi thăm khám, bác sĩ không chỉ đánh giá hình dạng tổn thương mà còn kiểm tra các vùng có nguy cơ nhiễm nấm như bàn chân, bẹn, móng và da đầu. Người sống chung, bạn tập thể thao hoặc vật nuôi cũng có thể là nguồn tái nhiễm.

Không phải mọi mảng da tròn, ngứa đều là nấm. Chàm đồng tiền, vảy nến, viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, viêm da tiết bã, hồng ban vòng ly tâm hay lupus dạng đĩa đều có thể tạo tổn thương tương tự.

Đặc biệt, việc tự mua các loại thuốc bôi phối hợp, nhất là sản phẩm chứa corticoid, có thể khiến nấm biến đổi hình thái. Khi đó, tổn thương có thể bớt đỏ, ít vảy, bờ không còn rõ nhưng lại lan rộng, kéo dài và dễ tái phát nhanh sau khi ngừng thuốc.

Để chẩn đoán, bác sĩ có thể dựa vào biểu hiện lâm sàng nhưng trong những trường hợp không điển hình, lan rộng hoặc đã điều trị nhiều loại thuốc, xét nghiệm giúp hạn chế nguy cơ chẩn đoán sai.

Điều trị cần đúng thuốc, đủ thời gian

Theo bác sĩ Loan, với tổn thương nhẹ, khu trú, thuốc kháng nấm bôi nhóm allylamine hoặc azole có thể được lựa chọn theo chỉ định. Thuốc cần được bôi phủ vùng tổn thương và phần da lành xung quanh, thường rộng thêm khoảng 1-2 cm, đồng thời sử dụng đủ thời gian, thường khoảng 2-4 tuần tùy thuốc và đáp ứng.

Người bệnh không nên tự phối hợp corticoid với thuốc kháng nấm nếu chưa có chỉ định rõ ràng.

Trong trường hợp tổn thương lan rộng, xuất hiện ở nhiều vị trí, tái phát, liên quan vùng có lông, nghi viêm nang lông do nấm hoặc không đáp ứng với thuốc bôi, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng nấm đường uống như terbinafine hoặc itraconazole.

Trước khi dùng thuốc toàn thân, người bệnh cần được đánh giá bệnh nền, nguy cơ tổn thương gan, chống chỉ định và tương tác thuốc. Nếu không cải thiện sau 2-4 tuần, cần đánh giá lại chẩn đoán, việc tuân thủ điều trị, nguồn tái nhiễm và khả năng kháng thuốc.

"Người bệnh nên khám chuyên khoa da liễu khi tổn thương lan nhanh, ngứa nhiều, ảnh hưởng giấc ngủ, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau điều trị. Những người suy giảm miễn dịch hoặc từng sử dụng corticoid cũng nên được thăm khám sớm để xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phác đồ phù hợp", vị chuyên gia nhấn mạnh.