Viêm gan C là bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan C (HCV) gây ra, chủ yếu ảnh hưởng đến gan. Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan, thậm chí ung thư gan.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2024, thế giới có khoảng 58 triệu người sống chung với viêm gan C mạn tính và mỗi năm ghi nhận khoảng 1,5 triệu ca nhiễm mới. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HCV được ước tính khoảng 3,6% dân số, tương đương khoảng 3 triệu người. Đáng lưu ý, nhiều người không biết mình nhiễm virus bởi bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng rõ ràng.

Bác sĩ Trương Ngọc Nam, khoa Bệnh lây đường máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết sau khi nhiễm HCV, bệnh có thể diễn tiến theo hai dạng.

Viêm gan C cấp tính xảy ra trong 6 tháng đầu sau khi nhiễm virus. Khoảng 15-45% người bệnh có thể tự loại bỏ virus mà không cần điều trị. Tuy nhiên, khoảng 55-85% trường hợp nhiễm HCV có thể chuyển sang viêm gan C mạn tính. Đây là giai đoạn nguy hiểm bởi tổn thương gan có thể kéo dài nhiều năm mà người bệnh không nhận biết.

HCV chủ yếu lây qua đường máu, chẳng hạn truyền máu, sử dụng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích ma túy, dùng chung dao cạo, dụng cụ xăm hình, xỏ khuyên hoặc kim châm cứu không được tiệt trùng đúng cách.

Virus cũng có thể truyền từ mẹ sang con, với nguy cơ khoảng 5-6%, hoặc qua quan hệ tình dục, dù nguy cơ này thấp hơn so với HIV và virus viêm gan B.

Ngược lại, viêm gan C không lây qua thức ăn, nước uống hay những tiếp xúc thông thường như ôm, hôn, bắt tay, dùng chung chén đũa.

"Phần lớn người mắc viêm gan C cấp tính không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau vùng hạ sườn phải, vàng da. Khi chuyển sang mạn tính, bệnh tiếp tục âm thầm tiến triển. Đến khi xuất hiện vàng da, phù, cổ trướng hoặc xuất huyết dưới da, tổn thương gan có thể đã ở mức nghiêm trọng", bác sĩ Nam nói.

Những người từng truyền máu, ghép tạng; sử dụng ma túy qua đường tiêm chích; quan hệ tình dục không an toàn; nhân viên y tế thường xuyên tiếp xúc với máu; trẻ có mẹ nhiễm HCV; người xăm hình, xỏ khuyên tại cơ sở không đảm bảo vô khuẩn là những nhóm cần đặc biệt lưu ý.

Theo bác sĩ Nam, chẩn đoán viêm gan C thường gồm hai bước. Trước hết, người bệnh được xét nghiệm kháng thể kháng HCV (anti-HCV). Nếu kết quả dương tính, cần làm xét nghiệm HCV RNA bằng kỹ thuật PCR để xác định virus đang tồn tại trong cơ thể. Bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm men gan, chức năng gan, siêu âm hoặc FibroScan để đánh giá mức độ tổn thương gan.

Điểm đáng lưu ý là viêm gan C hiện có thể điều trị khỏi hoàn toàn. Các thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) có thể đạt tỷ lệ khỏi bệnh khoảng 95-99%, với thời gian điều trị thường 8-12 tuần.

Tuy nhiên, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và lựa chọn phác đồ phù hợp, đồng thời tuân thủ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hoặc sử dụng thêm thuốc khác khi chưa được chỉ định.