Rau đay là loại rau quen thuộc trong bữa cơm của người Việt, đặc biệt vào những ngày nắng nóng. Phần nhớt đặc trưng khiến loại rau này được nhiều người yêu thích, đồng thời gắn với quan niệm dân gian về khả năng thanh nhiệt, nhuận tràng và lợi sữa.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), rau đay có giá trị dinh dưỡng, nhưng cần được sử dụng trong chế độ ăn đa dạng. Người dân không nên kỳ vọng một loại rau có thể chữa nhiều bệnh hoặc thay thế điều trị y khoa.

Trong dân gian, rau đay thường được chế biến thành món canh cho phụ nữ sau sinh với quan niệm giúp tăng tiết sữa. Tuy nhiên, hiệu quả làm tăng lượng sữa của riêng loại rau này vẫn cần được nghiên cứu thêm. Chưa đủ bằng chứng để khẳng định nước, vitamin và khoáng chất trong rau đay trực tiếp kích thích tuyến vú tiết nhiều sữa hơn.

Để duy trì nguồn sữa, người mẹ cần cho trẻ bú hoặc hút sữa thường xuyên, đúng cách và bảo đảm dinh dưỡng. Nếu lo ngại lượng sữa không đủ, mẹ nên được hướng dẫn kiểm tra cách trẻ ngậm bắt vú và hiệu quả bú. Không cần cố ăn nhiều rau đay hoặc tự sắc nước uống với mục đích tăng tiết sữa.

Rau đay chứa chất xơ và chất nhầy có khả năng giữ nước, góp phần làm mềm phân và hỗ trợ việc đi tiêu. Tác dụng này có thể hữu ích với người có khẩu phần ăn thiếu rau xanh và chất xơ.

Một thử nghiệm nhỏ tại Nhật Bản trên 22 người trưởng thành khỏe mạnh ghi nhận chế phẩm chứa rau đay giúp tăng số lần đi tiêu sau hai tuần sử dụng. Tuy nhiên, nghiên cứu có số lượng người tham gia hạn chế, thời gian theo dõi ngắn và sử dụng chế phẩm dạng viên. Do đó, chưa thể dựa vào kết quả này để khẳng định món canh rau đay có hiệu quả điều trị táo bón. Người bị táo bón kéo dài, tái diễn hoặc kèm đau bụng, đi ngoài ra máu, sụt cân nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Rau đay cung cấp nhiều dưỡng chất. Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ, 100 g rau đay sống có khoảng 4,76 mg sắt và 37 mg vitamin C. Rau đã luộc, để ráo cung cấp khoảng 3,14 mg sắt và 33 mg vitamin C trong 100 g. Loại rau này còn chứa beta-caroten, folate, canxi, kali và chất xơ.

Những thành phần này góp phần bổ sung dưỡng chất cho cơ thể. Tuy nhiên, hàm lượng thực tế có thể thay đổi tùy giống cây, độ tuổi của lá, điều kiện trồng và cách chế biến. Rau đay có thể góp phần bổ sung sắt trong khẩu phần, nhưng người đã được chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt vẫn cần xác định nguyên nhân và bổ sung sắt theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hiện chưa đủ cơ sở để kết luận ăn rau đay trực tiếp giúp kéo dài tuổi thọ. Để duy trì sức khỏe lâu dài, người dân nên ăn đa dạng thực phẩm, bổ sung đủ rau và chất xơ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát các bệnh mạn tính.

Rau đay có thể nấu canh với cua đồng, tôm, mướp hoặc mồng tơi tùy khẩu vị. Khi chế biến, nên chọn nguyên liệu tươi, rửa sạch và nấu chín kỹ. Người đang tiêu chảy hoặc dễ đầy bụng cần điều chỉnh lượng ăn theo khả năng dung nạp.

Trẻ nhỏ có thể ăn rau đay khi bắt đầu giai đoạn ăn bổ sung, thường từ khoảng 6 tháng tuổi. Rau cần được nấu chín, cắt nhỏ hoặc nghiền phù hợp với khả năng ăn của trẻ. Phụ nữ mang thai có thể dùng rau đay như thực phẩm thông thường nếu dung nạp tốt, nhưng không nên tự dùng nước sắc đậm đặc hoặc chế phẩm từ rau đay với mục đích an thai khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.