Những hộp cơm trắng nấu sẵn, chia phần và xếp kín tủ lạnh đang thành lựa chọn ưu tiên của không ít người bận rộn. Trên mạng xã hội, thói quen này được lan truyền rộng rãi như một bí quyết vừa tiết kiệm thời gian, vừa hỗ trợ giảm cân nhờ quá trình hình thành "tinh bột kháng" khi làm lạnh.

Lợi ích có thật, nhưng không phải "thần dược"

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cơm sau khi nấu chín và để nguội, đặc biệt khi được làm lạnh trong khoảng 8-12 giờ, sẽ hình thành một phần "tinh bột kháng" (resistant starch).

Đây là loại tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống ruột già, trở thành nguồn "thức ăn" cho hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, cơm để lạnh có thể mang lại một số lợi ích như:

• Giảm chỉ số đường huyết (GI) so với cơm nóng
• Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
• Góp phần cải thiện sức khỏe tiêu hóa

Những lợi ích này đặc biệt hữu ích với người có nguy cơ rối loạn đường huyết hoặc đang trong quá trình kiểm soát cân nặng.

Ngoài ra, bảo quản cơm trong tủ lạnh cũng giúp kéo dài thời gian sử dụng. Nếu để ở nhiệt độ phòng, cơm chỉ an toàn trong khoảng 2-4 giờ. Trong khi đó, ở nhiệt độ ngăn mát dưới 5°C, cơm có thể dùng trong 1-2 ngày, tối đa khoảng 3 ngày nếu được bảo quản đúng cách.

Sai lầm trong bảo quản có thể khiến món ăn quen thuộc trở thành nguồn gây hại.

Nguy cơ lớn đến từ cách bảo quản

Dù vậy, bác sĩ Huy Hoàng nhấn mạnh rủi ro không nằm ở chiếc tủ lạnh, mà ở cách xử lý cơm trước và sau khi bảo quản.

Một trong những tác nhân đáng lo là vi khuẩn Bacillus cereus - thường tồn tại sẵn trong gạo. Khi cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn này có thể phát triển và sinh độc tố. Đáng chú ý, độc tố của Bacillus cereus có khả năng chịu nhiệt, nên việc hâm nóng lại không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Cùng quan điểm, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cũng cảnh báo nếu cơm không được đậy kín khi bảo quản trong tủ lạnh, nguy cơ nhiễm khuẩn chéo từ thực phẩm sống là hoàn toàn có thể xảy ra.

Việc để cơm quá lâu còn khiến cơm mất nước, trở nên khô cứng, khó tiêu, đặc biệt không phù hợp với người có hệ tiêu hóa kém.

Nhiều người lo ngại việc để cơm trong tủ lạnh sẽ làm giảm giá trị dinh dưỡng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tủ lạnh không phải là "thủ phạm" chính.

Cơm trắng vốn không chứa nhiều vitamin C hay vitamin A, nên mức thay đổi ở hai nhóm này là không đáng kể. Thành phần dễ bị ảnh hưởng hơn là các vitamin nhóm B (như B1, B2, B3).

Người dân hoàn toàn có thể nấu và bảo quản cơm trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn thực phẩm. Ảnh: Freepik.

Tuy nhiên, phần lớn sự hao hụt vitamin đã xảy ra ngay từ quá trình nấu. Việc bảo quản lạnh chỉ gây giảm nhẹ. Ngược lại, hâm nóng nhiều lần mới là yếu tố khiến vitamin suy giảm rõ rệt. Chẳng hạn, vitamin B1 có thể giảm 10-30% nếu cơm bị hâm đi hâm lại nhiều lần.

Theo các chuyên gia, người dân hoàn toàn có thể nấu và bảo quản cơm trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn thực phẩm:

• Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nấu
• Làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh sớm (tốt nhất trong vòng 1 giờ)
• Bảo quản trong hộp kín hoặc túi zip để tránh nhiễm khuẩn
• Duy trì nhiệt độ tủ lạnh dưới 5°C
• Chỉ nên sử dụng trong vòng 24-48 giờ
• Hâm nóng kỹ trên 75°C trước khi ăn và không hâm lại nhiều lần
• Loại bỏ ngay nếu cơm có dấu hiệu bất thường như mùi chua, nhớt