Thận là cơ quan giữ vai trò lọc máu, loại bỏ độc tố, cân bằng nước, điện giải và hỗ trợ điều hòa huyết áp. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý phổ biến hiện nay có thể trực tiếp làm tổn thương các đơn vị lọc thận, khiến chức năng thận suy giảm dần theo thời gian. Điều đáng lo ngại là phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện khi tổn thương đã ở giai đoạn muộn, khi nguy cơ phải lọc máu hoặc ghép thận trở nên hiện hữu.

Theo Viện Quốc gia Mỹ về Bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), tiểu đường và tăng huyết áp hiện là hai nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn ở người trưởng thành. Ngoài ra, nhiều bệnh miễn dịch, di truyền hoặc viêm nhiễm kéo dài cũng có thể trực tiếp dẫn đến suy thận nếu không kiểm soát tốt.

Tiểu đường: Nguyên nhân số một gây suy thận

Theo NIDDK, mức đường huyết cao có thể làm tổn thương các bộ lọc của thận. Theo thời gian, thận có thể bị tổn thương đến mức không còn hoạt động hiệu quả trong việc lọc chất thải và chất lỏng dư thừa từ máu. Tình trạng này gọi là bệnh thận do đái tháo đường

Thận bị tổn thương có thể khiến các protein cần thiết cho cơ thể bị đào thải ra khỏi máu và đi vào nước tiểu. Tổn thương diễn ra âm thầm trong nhiều năm. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ xuất hiện protein niệu nhẹ, nhưng nếu đường huyết không được kiểm soát, chức năng thận sẽ giảm dần, cuối cùng dẫn tới suy thận giai đoạn cuối.

Tăng huyết áp: "Kẻ hủy hoại" thận thầm lặng

Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành mạch máu trong thận, khiến khả năng lọc máu suy giảm. Nguy hiểm hơn, khi thận yếu đi, cơ thể càng khó kiểm soát huyết áp, tạo thành vòng luẩn quẩn khiến suy thận tiến triển nhanh hơn.

Nhiều bệnh nhân tăng huyết áp không điều trị ổn định có thể dẫn tới bệnh thận mạn mà không hề hay biết. Vì vậy, kiểm soát huyết áp được xem là yếu tố sống còn để bảo vệ thận lâu dài.

Viêm cầu thận: Tổn thương trực tiếp hệ thống lọc của thận

Viêm cầu thận xảy ra khi các cầu thận - bộ lọc chính của cơ quan này - bị viêm do nhiễm trùng, bệnh tự miễn hoặc rối loạn miễn dịch. Bệnh có thể xuất hiện cấp tính hoặc mạn tính. Nếu viêm kéo dài, mô thận dần bị sẹo hóa, mất chức năng không hồi phục.

Bệnh cầu thận thường tiến triển chậm, không gây ra triệu chứng trong nhiều năm. Nhưng theo thời gian, nó có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng bao gồm:

- Huyết áp cao.

- Hội chứng thận hư: Các triệu chứng bao gồm lượng protein trong nước tiểu quá cao, nồng độ albumin trong máu thấp, phù nề ở một số bộ phận cơ thể và nồng độ cholesterol trong máu cao.

- Bệnh thận mạn tính.

- Suy thận (tình trạng mất trên 85% hoặc chức năng thận): Thường dẫn đến các triệu chứng như chán ăn, buồn nôn, nôn mửa và phù nề ngày càng trầm trọng.

Suy thận là tình trạng nguy hiểm cần phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận. Ảnh: Hoài Bảo.

Lupus và bệnh tự miễn: Khi hệ miễn dịch tấn công chính thận

Ở người mắc lupus ban đỏ hệ thống hoặc các bệnh tự miễn khác, hệ miễn dịch có thể nhầm lẫn và tấn công mô thận, gây viêm thận do lupus.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị, bệnh viêm thận do lupus thường trở nặng theo thời gian, có thể dẫn đến suy thận. Tình trạng nghiêm trọng này xảy ra khi gần như toàn bộ (hơn 90%) chức năng thận bị mất. Nếu thận bị suy, người bệnh sẽ cần phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.

Có đến 3 trong số 10 người mắc bệnh viêm thận do lupus sẽ bị suy thận trong vòng 15 năm kể từ khi được chẩn đoán, theo Hiệp hội Thận Quốc gia Mỹ.

Bệnh thận đa nang di truyền: Suy thận từ yếu tố bẩm sinh

Bệnh thận đa nang (PKD) gây ra sự hình thành nhiều u nang trong thận. Những u nang này chứa đầy dịch. Nếu quá nhiều u nang phát triển hoặc chúng trở nên quá lớn, thận có thể bị tổn thương. U nang PKD có thể dần dần thay thế phần lớn thận, làm giảm chức năng thận và dẫn đến suy thận.

Người bệnh có thể sống nhiều năm không triệu chứng, nhưng về lâu dài, đa số đối mặt với nguy cơ suy thận mạn hoặc suy thận giai đoạn cuối.

Tắc nghẽn đường tiết niệu kéo dài: Mối nguy thường bị xem nhẹ

Sỏi thận, phì đại tuyến tiền liệt, khối u hoặc trào ngược nước tiểu là những tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu có thể gây áp lực ngược lên thận. Nếu tình trạng này kéo dài, nhu mô thận sẽ bị tổn thương vĩnh viễn, làm giảm chức năng lọc và có thể dẫn tới suy thận.