Nhiều yếu tố trong sinh hoạt hàng ngày tưởng chừng vô hại lại có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển chiều cao và thời điểm dậy thì của trẻ. Theo TS.BS Đỗ Minh Loan, Trưởng khoa Sức khỏe vị thành niên, Bệnh viện Nhi Trung ương, phần lớn phụ huynh chưa nhận diện đầy đủ các yếu tố nguy cơ này.

Một trong những nguyên nhân phổ biến là chế độ dinh dưỡng mất cân đối. Trẻ ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng, đồ chế biến sẵn nhưng thiếu vi chất cần thiết có thể tăng cân nhanh, từ đó thúc đẩy dậy thì sớm. Trong khi đó, việc không đảm bảo đủ dinh dưỡng hợp lý lại khiến trẻ khó đạt được chiều cao tối ưu.

Bên cạnh đó, thói quen thức khuya, ngủ không đủ giấc cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển. Hormone tăng trưởng được tiết ra nhiều nhất vào ban đêm, vì vậy việc ngủ muộn hoặc giấc ngủ kém chất lượng có thể làm gián đoạn quá trình phát triển chiều cao và tác động đến nội tiết.

Việc trẻ tiếp cận sớm với các nội dung nhạy cảm trên phim ảnh, mạng xã hội cũng được xem là yếu tố góp phần kích thích quá trình dậy thì. Ngoài ra, môi trường sống, áp lực tâm lý hoặc thiếu sự quan tâm, đồng hành của gia đình trong giai đoạn đầu đời cũng có thể làm thay đổi thời điểm khởi phát dậy thì.

Theo bác sĩ Loan, ở trẻ gái, dậy thì bắt đầu từ khi ngực phát triển và thường xuất hiện trước kinh nguyệt khoảng 2 năm. Dấu hiệu dậy thì sau 8 tuổi được xem là bình thường, chỉ khi xuất hiện sớm hơn mới cần theo dõi và can thiệp nếu có yếu tố bệnh lý.

Bác sĩ Loan nhấn mạnh dậy thì là giai đoạn quan trọng, quyết định đến chiều cao, vóc dáng và sự hình thành tâm lý, nhân cách. Nếu không được chăm sóc và định hướng đúng cách, trẻ có thể không đạt được tiềm năng phát triển tối đa, đồng thời gặp khó khăn trong thích nghi tâm sinh lý.

Bác sĩ Loan khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ, bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế tiếp xúc với nội dung không phù hợp và tăng cường vận động thể chất, nhằm hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.