Những bữa ăn nướng tưởng chừng hấp dẫn lại có thể đi kèm với một nguy cơ sức khỏe ít người để ý. Khi thực phẩm được nướng ở nhiệt độ cao, quá trình này giải phóng một lượng lớn bụi mịn, chất gây viêm và cả kim loại nặng vào không khí.

Theo cảnh báo của bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường, trong không gian kín, chỉ cần nướng 100 gram thịt trong khoảng 9 phút, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thể tăng vọt lên tới 4.500 μg/m³, cao gấp khoảng 300 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới. Mức ô nhiễm này không chỉ gây tổn thương phổi mà còn ảnh hưởng đến mạch máu và chức năng thận.

Chia sẻ trên trang cá nhân, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết nhiều người yêu thích các buổi tụ tập tại quán nướng mà không nhận ra rằng mùi thơm lan tỏa trong không gian thực chất là hỗn hợp khí chứa nồng độ chất ô nhiễm cao. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong các phương pháp chế biến thực phẩm, nướng và áp chảo là những cách dễ phát sinh bụi mịn PM2.5 nhất.

Một thí nghiệm cho thấy, khi nấu 100 gram thịt trong phòng kín suốt 9 phút, nồng độ PM2.5 có thể tăng đột biến lên mức rất cao. Đây là loại hạt siêu nhỏ có khả năng xuyên qua phế nang, đi vào máu và gây ra phản ứng viêm trên toàn cơ thể.

Khi tiếp xúc lặp đi lặp lại, các phản ứng viêm và stress oxy hóa khiến lớp nội mô mạch máu dần bị tổn thương. Đây là lớp tế bào lót bên trong lòng mạch, giữ vai trò điều hòa sự co giãn của mạch máu, kiểm soát quá trình đông máu và bảo vệ thành mạch. Khi nội mô suy yếu, tính thấm của thành mạch tăng lên, dòng máu lưu thông kém ổn định hơn và các yếu tố gây hại dễ tích tụ trong lòng mạch.

Những tác động này không chỉ dừng lại ở hệ tuần hoàn. Thận là cơ quan có hệ thống vi mạch dày đặc để thực hiện chức năng lọc máu nên đặc biệt nhạy cảm với các tổn thương từ máu. Khi bụi mịn và các chất trung gian gây viêm đi đến thận, chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cầu thận, làm giảm hiệu quả lọc và loại bỏ chất thải. Nếu tình trạng này kéo dài, chức năng thận có thể suy giảm dần theo thời gian.

Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn công bố năm 2024 cũng cho thấy việc tiếp xúc lâu dài với môi trường có nồng độ PM2.5 cao có liên quan đến tốc độ suy giảm chức năng thận nhanh hơn. Điều này đặt ra mối lo ngại không chỉ cho những người có bệnh nền mà cả người khỏe mạnh nếu thường xuyên tiếp xúc.

Ngoài bụi mịn, khói từ các món nướng còn chứa các hợp chất như hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), có khả năng gây stress oxy hóa và kích hoạt phản ứng viêm mạnh trong cơ thể. Đáng chú ý, trong làn khói này còn có sự hiện diện của các kim loại nặng như chì, niken hay crom. Những chất này khi tích tụ lâu dài có thể tạo ra gánh nặng độc tính cho thận, làm tăng nguy cơ tổn thương mạn tính.

Từ các bằng chứng hiện có, các chuyên gia nhận định việc ăn uống trong môi trường nướng kín đồng nghĩa với việc tiếp xúc đồng thời với nồng độ bụi mịn cao, phản ứng viêm và kim loại nặng. Đây là những yếu tố có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là thận.

Để giảm thiểu rủi ro, bác sĩ khuyến nghị những người có bệnh thận nên hạn chế ăn tại các quán nướng. Trong trường hợp người dân vẫn muốn thưởng thức đồ nướng, nên ưu tiên lựa chọn những nơi có hệ thống thông gió tốt, tránh ngồi lâu trong khu vực nhiều khói và không nên ăn quá thường xuyên.