Ký sinh trùng kích thích cơ thể sản xuất kháng thể IgE, gây phản ứng dị ứng và các biểu hiện ngoài da. Ảnh: Freepik. |
Bác sĩ Đoàn Thu Hồng, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết ký sinh trùng là những sinh vật sống bám trên hoặc bên trong cơ thể người để hút chất dinh dưỡng từ vật chủ. Nhiễm ký sinh trùng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động xấu tới tinh thần người bệnh.
Ai dễ mắc ký sinh trùng?
Các loại ký sinh trùng phổ biến có thể kể đến như giun tròn, sán dây, giun kim, giun móc, chấy, ghẻ, muỗi, rệp hay trùng roi Giardia.
Ký sinh trùng tồn tại dưới nhiều hình dạng, kích thước khác nhau và có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Một số loại sẽ tiêu thụ thức ăn trong cơ thể bạn, khiến bạn luôn cảm thấy đói dù vừa ăn no, trong khi những loại khác có thể phá hủy tế bào hồng cầu và gây thiếu máu.
Điều đáng lo ngại là nhiều người thậm chí không biết mình đã nhiễm ký sinh trùng, dẫn đến những biến chứng mạn tính. Vì vậy, việc phát hiện và điều trị sớm rất quan trọng.
Theo bác sĩ Hồng, người dân có nguy cơ cao mắc ký sinh trùng nếu sống hoặc đến các khu vực có dịch lưu hành, tiêu thụ thực phẩm, nước uống không đảm bảo vệ sinh, ăn thịt chưa nấu chín, nước chưa đun sôi hoặc giữ vệ sinh cá nhân kém. Trẻ em, người già, người có hệ miễn dịch yếu, mắc HIV/AIDS hay những người thường xuyên tiếp xúc với động vật, đất, chất thải cũng dễ bị nhiễm ký sinh trùng.
Khi đã nhiễm, ký sinh trùng dễ dàng lây cho người khác, nhất là qua con đường tay miệng. Ví dụ, nếu không rửa tay sau khi đi vệ sinh, trứng ký sinh trùng có thể bám lên tay nắm cửa, dụng cụ nhà bếp hay điện thoại và lan sang người khác.
10 dấu hiệu cảnh báo
Các loại ký sinh trùng khác nhau gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, nhưng dưới đây là những dấu hiệu thường gặp nhất:
- Rối loạn tiêu hóa: Táo bón, tiêu chảy, đầy hơi, buồn nôn không rõ nguyên nhân. Các triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với hội chứng ruột kích thích. Một số xét nghiệm chuyên sâu mới có thể xác định chính xác.
- Mệt mỏi kéo dài: Ký sinh trùng như Giardia có thể gây thiếu hụt chất dinh dưỡng, dẫn đến mệt mỏi, đau đầu, thay đổi tính cách và trầm cảm.
- Vấn đề về da: Phát ban, nổi mề đay, mụn trứng cá đỏ hoặc chàm. Ký sinh trùng kích thích cơ thể sản xuất kháng thể IgE, gây phản ứng dị ứng và các biểu hiện ngoài da.
- Đau cơ, đau khớp: Một số ký sinh trùng trú trong các khớp, cơ, giải phóng độc tố gây viêm và đau nhức kéo dài. Điển hình như giun xoắn từ thịt lợn chưa chín.
- Thiếu máu: Ký sinh trùng hút máu, phá hủy hồng cầu dẫn đến thiếu sắt. Bạn có thể thấy máu trong phân, cảm giác kiệt sức kéo dài.
- Luôn cảm thấy đói: Dù ăn đủ bữa nhưng vẫn không thấy no, kèm giảm cân bất thường. Sán dây là một thủ phạm phổ biến.
- Ngứa: Giun kim gây ngứa hậu môn; ghẻ đào đường hầm dưới da gây ngứa dữ dội, nhất là về đêm.
- Nghiến răng khi ngủ: Độc tố của ký sinh trùng ảnh hưởng đến thần kinh, gây căng thẳng và nghiến răng về đêm.
- Mất ngủ: Ký sinh trùng hoạt động mạnh vào ban đêm, làm giấc ngủ bị gián đoạn.
- Đầy hơi kéo dài: Một số loại như Giardia làm dạ dày căng phồng, chướng bụng khó chịu.
"Mức độ triệu chứng tùy thuộc loại ký sinh trùng, cơ địa và tình trạng sức khỏe. Nhiều trường hợp nhiễm giun ký sinh nhưng gần như không có biểu hiện gì rõ ràng, chỉ phát hiện qua xét nghiệm", bác sĩ Hồng nhấn mạnh.
Nếu nghi ngờ bị nhiễm ký sinh trùng, bác sĩ Hồng khuyến cáo người dân nên đến cơ sở y tế để được xét nghiệm phân, máu hoặc nội soi nếu cần thiết. Sau khi chẩn đoán, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc diệt ký sinh trùng phù hợp, có thể dùng liều duy nhất hoặc kéo dài vài tuần. Một số phương pháp hỗ trợ điều trị kết hợp cũng có thể được áp dụng nhưng cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.
