Rau sam, đặc biệt là loại mọc gần biển hoặc trong môi trường đất cát ven biển (thường được gọi là rau sam biển/Portulaca oleracea), từ lâu đã được xem là một loại thảo dược quý và là "siêu thực phẩm" nhờ hàm lượng dinh dưỡng vượt trội. Đây là một trong số ít các loại rau xanh trên đất liền chứa lượng Omega-3 đáng kể, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe toàn diện.
Thành phần dinh dưỡng nổi bật
Rau sam có hàm lượng Calo thấp nhưng lại cực kỳ giàu dưỡng chất, bao gồm:
Omega-3 (Acid Alpha-Linolenic - ALA): Đây là điểm nổi bật nhất. Rau sam chứa lượng Omega-3 cao nhất trong số các loại rau trồng trên cạn, cao hơn nhiều so với rau bina hay bông cải xanh.
Vitamin: Giàu Vitamin A (từ Beta-carotene), Vitamin C, Vitamin E, và các Vitamin nhóm B (như Thiamin, Riboflavin, Niacin, và đặc biệt là Folate).
Khoáng chất: Cung cấp dồi dào Kali, Magie, Canxi, Sắt, và Mangan.
Chất chống oxy hóa: Chứa các hợp chất mạnh mẽ như Betalain (tạo màu đỏ cho thân cây), Flavonoid, Glutathione và Melatonin.
Công dụng sức khỏe chính
Tăng cường sức khỏe tim mạch (nhờ Omega-3)
Đây là lợi ích quan trọng nhất của rau sam:
Bảo vệ Tim và Mạch máu: Omega-3 (ALA) giúp giảm Cholesterol xấu (LDL) và Triglyceride trong máu, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Ổn định Huyết Áp: Hàm lượng Kali cao giúp cân bằng nước và điện giải, hỗ trợ điều hòa huyết áp.
Khả năng chống viêm và chống oxy hóa mạnh
Giảm viêm: Các hợp chất chống oxy hóa và Omega-3 có tác dụng làm giảm mức độ các Cytokine gây viêm, giúp kiểm soát tình trạng viêm mãn tính trong cơ thể, có lợi cho các bệnh như hen suyễn và viêm khớp.
Chống lão hóa và ngừa ung thư: Vitamin C, E, Beta-carotene và Glutathione là những chất chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa các gốc tự do, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, làm chậm quá trình lão hóa và có tiềm năng ức chế sự phát triển của một số tế bào ung thư.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa và thải độc
Nhuận tràng: Rau sam chứa chất nhầy (mucilage) và chất xơ dồi dào, giúp làm dịu niêm mạc đường tiêu hóa, thúc đẩy nhu động ruột, phòng ngừa táo bón và các vấn đề tiêu hóa như bệnh trĩ.
Sát khuẩn đường ruột: Trong Đông y, rau sam được dùng để hỗ trợ điều trị các chứng lỵ và nhiễm ký sinh trùng đường ruột nhờ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên.
Lợi ích khác cho sức khỏe toàn diện
Tốt cho thần kinh và giấc ngủ: Rau sam chứa Melatonin (hormone điều chỉnh giấc ngủ) và các dưỡng chất giúp loại bỏ gốc tự do, bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ điều trị và phòng ngừa các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson và Alzheimer.
Làm đẹp da và chống lão hóa da: Vitamin A, C, E và Beta-carotene là bộ đôi hoàn hảo giúp bảo vệ da khỏi tác hại của môi trường, kích thích sản sinh Collagen, duy trì độ ẩm và làm dịu các tình trạng viêm da, mẩn ngứa.
Tăng cường sức khỏe xương: Canxi, Magie và Mangan là các khoáng chất thiết yếu giúp củng cố mật độ xương, phòng ngừa loãng xương.
Lợi sữa (Theo kinh nghiệm dân gian): Rau sam biển cũng được sử dụng trong các bài thuốc dân gian giúp tăng cường và cải thiện chất lượng sữa mẹ.
Lưu ý: Rau sam có tính hàn (mát), có thể dùng như món ăn hoặc bài thuốc. Tuy nhiên, người có cơ địa tỳ vị hư hàn hoặc đang dùng một số loại thuốc đặc trị nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
