Mới đây, Công an TP.HCM khởi tố hai vợ chồng về hành vi trộn chất cấm Sibutramine vào nhiều loại thực phẩm chức năng giảm cân như sữa tách béo, bột trà cam, cà phê, trà chanh, trà dâu, trà đào hòa tan.

Đây là chất có tác dụng làm giảm cảm giác thèm ăn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe và đã bị cấm sử dụng trong thực phẩm.

Lý do sibutramine bị cấm trong thực phẩm

Sibutramine là chất ức chế tái hấp thu norepinephrine và serotonin, ban đầu được phát triển như một loại thuốc chống trầm cảm. Hoạt chất này có tác dụng làm giảm cảm giác thèm ăn, tăng cảm giác no và kích thích sinh nhiệt nhằm hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, lợi ích giảm cân của sibutramine không thể bù đắp được những nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe tim mạch.

Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn, điển hình là thử nghiệm SCOUT, cho thấy việc sử dụng sibutramine làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ, đặc biệt ở những người đã có bệnh lý tim mạch trước đó.

Vì vậy, từ tháng 10-2010, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cùng Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) đã đình chỉ và rút hoàn toàn sibutramine khỏi thị trường.

Tác hại khi sử dụng sản phẩm chứa sibutramine

Sibutramine có thể gây ra nhiều tác hại cấp tính nguy hiểm. Hoạt chất này gây kích thích hệ giao cảm ngoại vi, dẫn đến tăng nhịp tim, tăng huyết áp và kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ, từ đó gây ra các rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

Nhiều trường hợp ghi nhận bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính, kể cả ở người trẻ tuổi không có tiền sử bệnh tim, do sibutramine gây co thắt mạch vành.

Không chỉ vậy, việc sử dụng lâu dài còn làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Đặc biệt, tình trạng nhiễm độc sibutramine từ các sản phẩm giảm cân chứa chất này có thể dẫn đến đột tử với các biểu hiện như nhịp tim chậm, thiếu oxy máu và vô tâm thu, ngay cả ở những người có tim mạch khỏe mạnh bình thường.

Khuyến cáo giảm cân an toàn

Hiện nay, sibutramine vẫn bị trộn trái phép trong nhiều loại thực phẩm chức năng, trà thảo mộc giảm cân không kê đơn được quảng cáo rầm rộ và bán tràn lan trên mạng. Ngay cả những sản phẩm tự quảng cáo là “chiết xuất thảo mộc” hay “chiết xuất cà chua” cũng có thể chứa chất cấm này.

Người tiêu dùng tuyệt đối không nên mua các sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo hiệu quả giảm cân siêu tốc để tránh nguy cơ biến chứng tim mạch và đột tử.

Việc sử dụng thuốc hỗ trợ giảm cân chỉ nên được cân nhắc đối với những người có chỉ số BMI từ 30 trở lên hoặc BMI trên 27 kèm các yếu tố nguy cơ bệnh lý. Việc dùng thuốc phải được bác sĩ kê đơn, theo dõi chặt chẽ và chỉ áp dụng khi các biện pháp ăn kiêng, thay đổi lối sống không mang lại hiệu quả.

Để giảm cân an toàn, cần ưu tiên thay đổi lối sống bằng cách kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động và thay đổi hành vi sinh hoạt. Người có nhu cầu giảm cân nên áp dụng chế độ ăn giảm khoảng 600 kcal mỗi ngày và duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất mức độ vừa phải mỗi tuần như đi bộ hoặc đạp xe.

BS ĐẶNG QUỲNH NGHI, khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân Y 175, TP.HCM