Thận là cơ quan lọc máu quan trọng của cơ thể, đảm nhiệm việc loại bỏ các chất thải chuyển hóa, điều hòa nước, điện giải và duy trì cân bằng nội môi. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý thận thường được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì ở giai đoạn sớm hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Trong số các dấu hiệu có thể xuất hiện sớm, những thay đổi bất thường về tính chất nước tiểu là một trong những tín hiệu cảnh báo quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.

Chia sẻ với QQ, bác sĩ Võ Chí Cương, Phó trưởng khoa Ngoại tiết niệu tại Bệnh viện Đa khoa số 1 trực thuộc Đại học Y khoa Ôn Châu, thành viên Hiệp hội Y học Trung Quốc, cho biết nước tiểu là "sản phẩm cuối cùng" của quá trình hoạt động của thận.

Do đó, đặc điểm, thành phần và lượng nước tiểu phản ánh trực tiếp chức năng lọc, tái hấp thu và cô đặc/pha loãng của thận có bình thường hay không. Khi cấu trúc thận bị tổn thương hoặc chức năng suy giảm, "sản phẩm" của nó - nước tiểu - chắc chắn sẽ có nhiều bất thường.

Dưới đây là 3 dấu hiệu ở nước tiểu có thể cảnh báo chức năng thận đang gặp "trục trặc".

Lượng nước tiểu bất thường

Một người trưởng thành khỏe mạnh sản sinh khoảng 2.000 ml nước tiểu mỗi ngày. Nếu lượng nước tiểu tăng lên đáng kể (đặc biệt là vào ban đêm), không phải do uống quá nhiều nước hoặc mắc tiểu đường, điều này có thể cho thấy sự suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu của thận. Đây là một trong những dấu hiệu sớm phổ biến của bệnh thận mạn tính.

Ngược lại, nếu lượng nước tiểu đột ngột giảm đáng kể (dưới 400 ml trong 24 giờ), đó là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng cho thấy tổn thương thận cấp tính hoặc suy thận, khiến thận không thể sản xuất nước tiểu hiệu quả. Đây là trường hợp cấp cứu cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.

Bệnh thận diễn tiến âm thầm nên thường phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn. Ảnh: Shutterstock.

Màu nước tiểu bất thường

Nước tiểu có màu đỏ hoặc loãng (tiểu ra máu)

Đây là một trong những dấu hiệu đáng báo động nhất. Tiểu ra máu có thể nhìn thấy được có thể là dấu hiệu của viêm nhiễm, sỏi thận, khối u, chấn thương thận hoặc hệ tiết niệu. Ngay cả tiểu máu vi thể, chỉ có thể phát hiện được dưới kính hiển vi, thường là dấu hiệu sớm của các bệnh về thận như viêm cầu thận.

Nước tiểu có màu trà đậm, nước tương hoặc màu cola

Điều này có thể cho thấy sự hiện diện của hemoglobin hoặc myoglobin trong nước tiểu. Đây là dấu hiệu phổ biến của bệnh tiêu cơ vân sau khi tập thể dục gắng sức hoặc bệnh tan máu nghiêm trọng. Những bệnh này thường làm tắc nghẽn ống thận và gây tổn thương thận cấp tính.

Nước tiểu đục trắng hoặc có mủ

Nước tiểu có màu đục như nước vo gạo, và có thể xuất hiện cặn trắng dạng bông sau khi để yên. Điều này thường cho thấy nhiễm trùng đường tiết niệu nghiêm trọng, chẳng hạn viêm đài bể thận, cần được điều trị kịp thời để ngăn ngừa nhiễm trùng gây tổn thương thận.

Nước tiểu có bọt kéo dài

Sự xuất hiện của một lớp bọt mịn, đặc sau khi đi tiểu kéo dài hơn 10 phút thường cho thấy hàm lượng protein trong nước tiểu tăng cao, được gọi là protein niệu. Đây là dấu hiệu đặc trưng của tổn thương hàng rào lọc của thận (như viêm cầu thận hoặc bệnh thận do tiểu đường) và không nên bỏ qua.

Thận bị tổn thương có thể làm thay đổi màu sắc nước tiểu. Ảnh: Shutterstock.

Mùi nước tiểu bất thường

Mùi amoniac nhẹ trong nước tiểu tươi là bình thường. Tuy nhiên, mùi nước tiểu được xem là bất thường nếu có các dấu hiệu sau:

• Mùi táo thối: Điều này có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm toan ceton do tiểu đường - rối loạn chuyển hóa có thể gây tổn thương chức năng thận.
• Mùi amoniac nồng hoặc mùi hôi thối: Điều này có thể là dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu do vi khuẩn.

Ai nên cẩn trọng?

Những nhóm người sau đây được coi là "có nguy cơ cao" mắc bệnh thận và nên đặc biệt chú ý đến những thay đổi trong nước tiểu của mình cũng như đi khám sức khỏe định kỳ:

- Bệnh nhân tăng huyết áp và tiểu đường: Kiểm soát huyết áp và đường huyết kém trong thời gian dài là nguyên nhân phổ biến nhất gây xơ cầu thận và suy thận.

- Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận: Một số loại bệnh thận có yếu tố di truyền.

- Những người dùng thuốc có thể gây hại cho thận về lâu dài, chẳng hạn thuốc chống viêm không steroid (một số thuốc giảm đau), một số loại kháng sinh và thuốc Đông y có chứa axit aristolochic, nên sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

- Người béo phì, tăng acid uric máu và mắc bệnh gout.

- Tuổi cao: Khi con người già đi, nhiều biến chứng sẽ gia tăng và chức năng thận cũng suy giảm theo đó.

- Những người có tiền sử nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc sỏi thận tái phát.