Trong kho tàng văn hóa cổ phương Đông, hoa đào từ lâu đã gắn với khả năng trấn áp tà khí, xua đuổi điều xấu. Theo nhiều thư tịch cổ, trong đó có sách Đông sơn vân đạo trung nhân biên, vùng núi Chung Nam xưa kia nổi tiếng với những gốc đào cổ thụ linh thiêng. Đây cũng được xem là quê hương của Chung Quỳ – nhân vật nổi tiếng trong truyền thuyết với vai trò diệt trừ yêu ma.

Chuyện kể rằng Chung Quỳ là người tài trí hơn người, từng thi đỗ trạng nguyên nhưng vì dung mạo xấu xí mà không được công nhận. Uất ức, ông tự vẫn. Sau khi chuyện đến tai Thiên đình, Ngọc Hoàng đã phong ông làm tướng quân chuyên trừ yêu diệt quái, bảo vệ nhân gian.

Đến thời Đường Minh Hoàng, Chung Quỳ được cho là đã báo mộng cho vua, xin hạ phàm giúp dân trừ tà. Giấc mộng ấy sau đó được danh họa Ngô Đạo Tử vẽ lại, trở thành hình tượng Chung Quỳ quen thuộc trong dân gian. Từ đó, người ta treo tranh Chung Quỳ trong nhà hoặc trước cửa như một cách trấn tà, cầu bình an.

Chuyên gia phong thuỷ Nguyễn Hoàng cho biết: “Trong niềm tin dân gian, tà ma rất sợ Chung Quỳ, mà lại càng sợ cây đào – loài cây gắn với quê hương của ông. Vì vậy, cứ thấy bóng dáng hoa đào hay gỗ đào là tà khí phải tránh xa.” Chính niềm tin ấy đã khiến hoa đào, đặc biệt là từ ngày 23 tháng Chạp – thời điểm ông Táo lên chầu trời – thường được cắm trước sân, trước cửa để giữ gìn sự yên ổn cho gia đình trong những ngày giáp Tết.

Không phải ngẫu nhiên mà trong phong thủy cổ truyền, gỗ đào được xem là vật phẩm trừ tà hữu hiệu. Từ cành đào, kiếm gỗ đào đến bùa đào, tất cả đều xuất phát từ niềm tin rằng loài cây này mang dương khí mạnh, có khả năng áp chế âm khí.

Biểu tượng của may mắn, giàu sang và nhân duyên

Nếu trừ tà là lớp ý nghĩa đầu tiên, thì sâu xa hơn, hoa đào còn được xem là biểu trưng của phúc lành, thịnh vượng và sự hòa hợp trong đời sống con người. Điều này gắn liền với triết lý “ngũ” – con số trung tâm trong tư duy phương Đông.

Theo phân tích của chuyên gia phong thuỷ Nguyễn Hoàng, từ rất sớm, các nhà chiêm tinh cổ đại đã coi số 5 là con số đặc biệt, đại diện cho trung tâm vũ trụ và sự vận hành của vạn vật. Trong phong thủy, vạn vật được hình thành từ năm yếu tố Kim – Thủy – Mộc – Hỏa – Thổ, tương sinh tương khắc, tạo nên trạng thái cân bằng bền vững. Trong đạo Nho, con người được giáo huấn bằng “ngũ thường”: Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín. Còn trong đời sống dân gian, một gia đình viên mãn được đánh giá qua “ngũ phúc”: Phúc – Lộc – Thọ – Khang – Ninh.

Hoa đào nguyên thủy thường có năm cánh, và chính đặc điểm này khiến loài hoa trở thành biểu tượng hội tụ của nhiều tầng ý nghĩa tốt lành. 

“Năm cánh hoa đào không chỉ đẹp về hình thức mà còn mang giá trị biểu trưng rất lớn. Nó đại diện cho ngũ hành, ngũ thường và ngũ phúc – những nền tảng quan trọng nhất của một đời sống hài hòa và hạnh phúc”, chuyên gia lý giải.

Dương khí của mùa xuân và sự khởi đầu mới

Về mặt khí vận, hoa đào nở vào thời điểm chuyển giao từ đông sang xuân khi âm khí suy giảm và dương khí bắt đầu sinh sôi. Màu hồng của hoa đào được xem là màu của dương, của sự sống, đối lập với cái lạnh và tĩnh của mùa đông.

Chuyên gia phong thủy Nguyễn Hoàng nhận định: “Chỉ một cánh hoa đào nhỏ bé cũng đủ báo hiệu chu kỳ mới của trời đất. Đó là lúc sinh khí trỗi dậy, con người bước sang một năm mới với nhiều hy vọng và khởi đầu tích cực”.

Chính vì thế, chưng hoa đào ngày Tết không chỉ để làm đẹp không gian sống, mà còn mang ý nghĩa “kích hoạt” sinh khí cho ngôi nhà, giúp gia chủ đón nhận năng lượng mới, tinh thần mới và vận may 

Giữa rất nhiều loài hoa xuân, hoa đào vẫn giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa người Việt, nhất là ở miền Bắc. Đó là sự kết tinh của truyền thuyết, triết lý phương Đông và cảm xúc con người trước khoảnh khắc giao 

Có lẽ cũng vì thế, dù cuộc sống hiện đại đã đổi thay nhiều, cành đào hồng thắm vẫn luôn có chỗ đứng trang trọng trong mỗi gia đình Việt mỗi độ xuân về như một lời chúc không lời cho bình an, thịnh vượng và những điều tốt đẹp đang chờ phía trước.