Chiều cao của một đứa trẻ chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó di truyền đóng vai trò nền tảng. Các nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền chiếm khoảng 60-80% sự khác biệt về chiều cao giữa các cá nhân.

Phần còn lại phụ thuộc vào các yếu tố môi trường như dinh dưỡng, giấc ngủ và thói quen sinh hoạt. Đây chính là những yếu tố có thể can thiệp được trong quá trình nuôi dưỡng trẻ. Một số thói quen sau đây có thể ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ nếu được lặp lại thường xuyên.

Nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày có thể ảnh hưởng đến chiều cao trẻ. Ảnh: Freepik.

Ngủ không đủ giấc

Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với quá trình tăng trưởng chiều cao của trẻ. Theo Science Insight, cơ thể trẻ giải phóng hormone tăng trưởng theo từng đợt trong ngày, nhưng đạt đỉnh cao nhất khi đi vào giấc ngủ sâu. Đây là lúc cơ thể “tạm nghỉ” các hoạt động khác để tập trung cho quá trình phục hồi và phát triển.

Khi trẻ ngủ không đủ giấc, ngủ muộn hoặc giấc ngủ không sâu, tổng thời gian dành cho giai đoạn này sẽ bị rút ngắn, khiến lượng hormone tăng trưởng tiết ra ít hơn. Điều này không chỉ làm giảm tốc độ phát triển chiều cao mà còn ảnh hưởng đến mức năng lượng và sức khỏe tổng thể của trẻ.

Ăn không đủ chất

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, trẻ cần một chế độ ăn đa dạng, đầy đủ các nhóm thực phẩm, đặc biệt là rau xanh và trái cây để cung cấp vitamin và khoáng chất thiết yếu để tăng trưởng. Khi chế độ ăn thiếu hụt kéo dài, cơ thể sẽ không có đủ “nguyên liệu” để xây dựng và phát triển hệ xương.

Việc thiếu các vi chất như vitamin D, kẽm hay sắt có thể làm giảm khả năng hấp thu canxi và ảnh hưởng đến hoạt động của hormone tăng trưởng. Trong đó, sắt dù không trực tiếp làm xương dài ra nhưng lại cần thiết cho quá trình tạo máu và vận chuyển oxy. Khi thiếu chất này, trẻ dễ mệt mỏi, giảm vận động, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến phát triển thể chất.

Ngoài ra, các dưỡng chất như vitamin A, magie và phospho cũng góp phần duy trì cấu trúc và sự phát triển của xương. Nếu tình trạng thiếu hụt dưỡng chất kéo dài, chiều cao của trẻ có thể phát triển chậm hoặc không đạt mức tối đa.

Ít vận động

Bên cạnh giấc ngủ, vận động cũng là một “chìa khóa” quan trọng trong quá trình phát triển xương, theo Science Direct. Khi trẻ vận động, các lực cơ học tác động lên xương sẽ kích thích quá trình khoáng hóa, giúp xương chắc khỏe và tăng mật độ.

Đồng thời, vận động còn kích hoạt cơ thể giải phóng các hormone cần thiết cho tăng trưởng, bao gồm hormone tăng trưởng và yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1). Ngược lại, khi trẻ ít vận động, những cơ chế này hoạt động kém hiệu quả, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ phát triển chiều cao.

Ngồi sai tư thế

Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là tư thế sinh hoạt hàng ngày. Việc ngồi sai tư thế, như gù lưng hoặc cúi đầu về phía trước trong thời gian dài, có thể gây áp lực lên các đĩa đệm cột sống. Sự chèn ép này khiến cột sống dần bị lệch và mất đi độ cong sinh lý tự nhiên.

Theo thời gian, điều này không chỉ khiến trẻ trông thấp hơn mà còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển chiều dài của cột sống. Bên cạnh đó, tư thế xấu còn liên quan đến các vấn đề cơ xương khớp như đau lưng, đau cổ hay đau đầu, làm giảm chất lượng vận động và sinh hoạt hàng ngày của trẻ.

Uống nhiều nước ngọt

Uống nhiều nước ngọt, đặc biệt là các loại có gas, là thói quen có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương của trẻ nếu kéo dài. Một số nghiên cứu cho thấy axit phosphoric trong đồ uống có gas có thể làm mất cân bằng tỷ lệ canxi - phospho trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến quá trình khoáng hóa xương. Khi sự cân bằng này bị xáo trộn, xương có thể không đạt được độ chắc và độ dài tối ưu trong giai đoạn phát triển.