Gần đây lan truyền thông tin cho rằng chỉ cần ăn cơm gạo lứt muối mè và nhai kỹ 80 lần mỗi miếng sẽ giúp đẹp da, đẹp dáng, ngừa tiểu đường và “trị bách bệnh”; xin hỏi bác sĩ, quan niệm này có cơ sở khoa học hay không và việc ăn – nhai như vậy có thực sự tốt cho sức khỏe không? (Quỳnh Anh, TP.HCM)
Trả lời
Giá trị dinh dưỡng của gạo lứt và muối mè
Gạo lứt là loại gạo chỉ được xay bỏ lớp vỏ trấu, vẫn giữ lại lớp cám và mầm gạo – nơi chứa nhiều dưỡng chất mà gạo trắng đã mất đi trong quá trình xay xát kỹ.
Trong 100g gạo lứt có khoảng 3,4g chất xơ, giàu vitamin nhóm B (B1, B3, B6), magiê, mangan, selen và phốt pho. Nhờ hàm lượng chất xơ cao, gạo lứt giúp cải thiện tiêu hóa, giảm cholesterol và kiểm soát đường huyết tốt hơn gạo trắng, với chỉ số đường huyết (GI) ở mức trung bình, thấp hơn gạo trắng.
Trong khi đó, mè (vừng) là nguồn cung cấp chất béo không bão hòa, protein, chất xơ, vitamin E và các khoáng chất như canxi, sắt, ma-giê, kẽm.
Khi kết hợp cùng muối, muối mè tạo nên món ăn đậm đà, giàu dinh dưỡng. 100g mè cung cấp khoảng 20g protein cùng nhiều acid amin thiết yếu – nền tảng cho việc xây dựng và phục hồi tế bào.
Lợi ích và giới hạn của món gạo lứt muối mè
Việc kết hợp gạo lứt và muối mè có thể giúp cung cấp nhiều chất dinh dưỡng, hỗ trợ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và thậm chí giúp giảm cân nhờ tạo cảm giác no lâu.
Tuy nhiên, nếu chỉ ăn gạo lứt muối mè trong thời gian dài mà không bổ sung thực phẩm khác, cơ thể có thể thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng như vitamin B12, D, canxi hay sắt.
Ngoài ra, muối mè có thể chứa hàm lượng natri cao, gây hại cho người mắc bệnh tăng huyết áp. Một vấn đề khác ít người để ý là gạo lứt có thể chứa lượng nhỏ asen – một chất độc nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể.
Theo các chuyên gia, gạo lứt và muối mè có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh, song chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định việc ăn món này có thể “trị bệnh”.
Để đảm bảo dinh dưỡng, nên ăn gạo lứt muối mè một cách cân bằng, kết hợp với rau xanh, trái cây, đậu đỗ, thịt cá (nếu không ăn chay) và sử dụng muối mè ở mức vừa phải.
Nhai kỹ 80 lần – có cần thiết?
Việc nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, tăng diện tích tiếp xúc với enzyme trong nước bọt, hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và giảm gánh nặng cho dạ dày. Nhai chậm cũng giúp kiểm soát cân nặng nhờ tạo cảm giác no lâu hơn.
Tuy nhiên, không có cơ sở khoa học nào khẳng định việc nhai đúng 80 lần mang lại lợi ích vượt trội. Ngược lại, nhai quá nhiều có thể gây mỏi cơ hàm, mất thời gian, thậm chí làm giảm cảm giác ngon miệng.
Các chuyên gia khuyến nghị, thay vì đếm số lần nhai, hãy tập trung ăn chậm, nhai kỹ cho đến khi thức ăn được nghiền nát và dễ nuốt. Quan trọng hơn là duy trì chế độ ăn cân đối, đa dạng và lắng nghe cơ thể mình.
BS CKI Lê Thuận Linh, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức
