Dị ứng đạm sữa bò xảy ra khi hệ miễn dịch của trẻ phản ứng bất thường với các protein trong sữa bò.

Các phản ứng với đạm sữa bò có thể biểu hiện khác nhau, từ các triệu chứng tiêu hóa đến phản ứng dị ứng qua IgE và phản vệ. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý đến cả những dấu hiệu xuất hiện ngay sau khi trẻ uống sữa lẫn những triệu chứng xảy ra muộn hơn.

Các dấu hiệu cần lưu ý

Theo Healthier Together, dị ứng đạm sữa bò có thể gây phản ứng nhanh hoặc xuất hiện muộn, tùy cơ chế miễn dịch.

Phản ứng nhanh qua IgE (một loại kháng thể tham gia vào phản ứng dị ứng xảy ra nhanh) thường xuất hiện trong vài phút đến khoảng 1-2 giờ sau khi trẻ uống sữa hoặc ăn thực phẩm chứa đạm sữa bò. Phụ huynh có thể chú ý đến các triệu chứng của trẻ như:

• Da: nổi mề đay, phát ban, ngứa, đỏ da hoặc sưng môi, mặt, mắt.
• Tiêu hóa: đau bụng, buồn nôn, nôn ói hoặc tiêu chảy.
• Hô hấp: ho, khò khè, nghẹt mũi hoặc khó thở.

Trong khi đó, phản ứng không qua IgE có thể xuất hiện muộn, từ khoảng 2 giờ đến 72 giờ sau khi trẻ tiếp xúc với đạm sữa bò. Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tiêu hóa: đau bụng, đầy hơi, chướng bụng, trào ngược, nôn ói, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài, tái diễn.
• Phân: phân có thể xuất hiện chất nhầy hoặc vệt máu, đôi khi kèm thay đổi về màu sắc, độ lỏng hoặc số lần đi tiêu.
• Da: chàm (eczema) xuất hiện hoặc trở nên nặng hơn, với biểu hiện da khô, đỏ, ngứa, bong tróc thành từng mảng.

Theo Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS), các triệu chứng xuất hiện muộn có thể dễ bị bỏ qua vì tương tự nhiều vấn đề tiêu hóa hoặc bệnh lý da thường gặp ở trẻ nhỏ.

Trong một số trường hợp, dị ứng đạm sữa bò có thể gây phản vệ, một phản ứng dị ứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Theo Mayo Clinic, nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu sau sau khi tiếp xúc với sữa hoặc thực phẩm nghi gây dị ứng, phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay:

• Khó thở, khò khè hoặc cảm giác nghẹn;
• Sưng họng hoặc lưỡi;
• Da xanh xao, chóng mặt, lơ mơ hoặc ngất;
• Tụt huyết áp hoặc mất ý thức.

Phản vệ có thể diễn tiến nhanh, vì vậy không nên chờ các triệu chứng tự thuyên giảm trước khi đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Không phải cứ rối loạn tiêu hóa là dị ứng đạm sữa bò

Mayo Clinic nhấn mạnh, dị ứng đạm sữa bò và bất dung nạp lactose là hai bản chất bệnh lý hoàn toàn khác nhau:

• Dị ứng đạm sữa: Liên quan đến Hệ miễn dịch phản ứng với protein sữa.
• Bất dung nạp Lactose: Liên quan đến Hệ tiêu hóa do thiếu hụt enzym Lactase để tiêu hóa đường Lactose (đường tự nhiên trong sữa).

Do đó, các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng hay tiêu chảy đơn thuần không đủ để khẳng định trẻ bị dị ứng đạm sữa bò. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý cắt bỏ sữa bò hoàn toàn hoặc tự đổi sang các loại sữa công thức thủy phân tích cực/sữa acid amin chỉ dựa trên nghi ngờ cá nhân, tránh nguy cơ gây thiếu hụt dinh dưỡng cho trẻ.

Nếu trẻ thường xuyên xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cha mẹ nên ghi lại "nhật ký ăn uống" (loại thực phẩm, liều lượng, thời gian xuất hiện triệu chứng) và đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc Dị ứng - Miễn dịch để được thăm khám, làm xét nghiệm chẩn đoán chính xác.