Nhiều bậc phụ huynh cho rằng chiều cao của trẻ phụ thuộc chủ yếu vào di truyền. Tuy nhiên, nhiều yếu tố khác như môi trường, dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt mới là chìa khóa quyết định trẻ có đạt được chiều cao tối ưu hay không. Trên thực tế, không ít sai lầm trong cách nuôi dạy hàng ngày của cha mẹ đang âm thầm kìm hãm sự phát triển của trẻ.

Thức khuya, ngủ không đủ giấc

Theo Hiệp hội Giấc ngủ Mỹ, giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển chiều cao. Theo các nghiên cứu, hormone tăng trưởng được tiết ra mạnh nhất khi trẻ ngủ sâu vào ban đêm, đặc biệt trong khung giờ từ 22h đến 2h sáng.

Không ít phụ huynh cho con ngủ theo giờ sinh hoạt của người lớn mà không nhận ra điều này đang âm thầm làm mất đi "cơ hội vàng" để con phát triển. Việc cho trẻ thức khuya, ngủ muộn hoặc ngủ không sâu có thể làm giảm quá trình tiết hormone này, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phát triển chiều cao.

Chiều cao của trẻ không chỉ ảnh hưởng bởi di truyền mà còn từ lối sống, thói quen ăn uống hàng ngày. Ảnh: Shutterstock.

Ăn uống thiếu chất, mất cân đối dinh dưỡng

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ không đạt chiều cao lý tưởng là chế độ dinh dưỡng thiếu cân đối. Nhiều gia đình tập trung vào việc cho trẻ ăn no, ăn nhiều thịt cá nhưng lại thiếu các vi chất quan trọng như canxi, vitamin D, kẽm hoặc protein chất lượng cao.

Trong khi đó, xương muốn phát triển cần được cung cấp đầy đủ các dưỡng chất quan trọng đó. Theo Harvard Health, chế độ ăn thiếu canxi có thể ảnh hưởng tiêu cực đến mật độ xương và sự phát triển thể chất của trẻ. Bên cạnh đó, vitamin D cũng có vai trò thiết yếu trong việc hấp thu canxi.

Ít vận động, lười tập thể dục

Vận động thể chất không chỉ giúp trẻ khỏe mạnh mà còn kích thích sự phát triển của hệ xương. Các môn như bơi lội, bóng rổ, chạy nhảy... có thể hỗ trợ tăng chiều cao hiệu quả.

Tuy nhiên, nhiều trẻ hiện nay dành quá nhiều thời gian cho thiết bị điện tử, học nhiều nên ít vận động ngoài trời. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến cáo trẻ em cần duy trì hoạt động thể chất mỗi ngày để phát triển toàn diện.

Lạm dụng đồ ăn nhanh, nước ngọt

Đồ ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều đường, muối và chất béo bão hòa. Tiêu thụ những món này thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Ngoài ra, các thực phẩm này thường nghèo vi chất dinh dưỡng, khiến cơ thể thiếu dưỡng chất để phát triển chiều cao.

Tiêu thụ quá nhiều đồ ăn nhanh có thể kìm hãm sự phát triển chiều cao của trẻ. Ảnh: Pexels.

Cho trẻ ở suốt trong nhà, ít tiếp xúc ánh nắng

Ánh nắng mặt trời là nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên quan trọng. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh hiện nay có xu hướng hạn chế cho trẻ ra ngoài vì lo ngại nắng nóng hoặc ô nhiễm.

Việc ít tiếp xúc với ánh nắng khiến cơ thể trẻ sẽ khó tổng hợp đủ vitamin D, dẫn đến khả năng hấp thu canxi suy giảm. Hệ quả là xương phát triển kém, trẻ có nguy cơ thấp còi hoặc không đạt chiều cao như kỳ vọng.

Gây áp lực học tập

Áp lực học tập kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý mà còn tác động đến sự phát triển thể chất. Điều này khiến trẻ rơi vào căng thẳng kéo dài, gây rối loạn nội tiết, tăng tiết cortisol - loại hormone ức chế hoạt động của hormone tăng trưởng.

Trẻ thường xuyên căng thẳng cũng dễ ngủ kém, ăn uống thất thường, những yếu tố gián tiếp cản trở quá trình tăng chiều cao.

Bỏ qua các dấu hiệu bệnh lý

Một số trẻ chậm phát triển chiều cao không phải do dinh dưỡng hay sinh hoạt mà xuất phát từ các vấn đề y khoa như thiếu hormone tăng trưởng, dậy thì sớm hoặc rối loạn tuyến giáp. Khi cha mẹ chủ quan không để ý những bệnh lý này, trẻ sẽ bỏ lỡ cơ hội được can thiệp kịp thời, không đạt được chiều cao tối ưu.