Theo ThS.BS Nguyễn Đình Phú, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, axit folic (vitamin B9) là dưỡng chất đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển và phân chia tế bào, nhất là hồng cầu. Vai trò của axit folic đối với sự phát triển của thai nhi đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu khoa học, nhất làa trong giai đoạn đầu thai kỳ khi hệ thần kinh trung ương bắt đầu hình thành.

Thiếu hụt axit folic có thể khiến mẹ bầu đối mặt với nguy cơ sảy thai, sinh non, suy dinh dưỡng bào thai và dễ mắc rối loạn tâm thần sau sinh. Với thai nhi, tình trạng thiếu hụt axit folic nghiêm trọng có thể dẫn đến các dị tật ống thần kinh như nứt đốt sống, vô sọ, xảy ra khi ống thần kinh không khép kín hoàn toàn, thường trong 7 tuần đầu của thai kỳ.

Ngoài ra, trẻ sinh ra còn có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, hở hàm ếch hoặc các dị tật ở môi, đường tiết niệu và tay chân. Vì vậy, việc bổ sung axit folic từ trước khi mang thai và duy trì trong suốt thai kỳ là cần thiết.

Dù là dưỡng chất thiết yếu, axit folic không nên được sử dụng quá liều. Theo bác sĩ Phú, lượng axit folic dư thừa trong cơ thể có thể gây tác động xấu đến sức khỏe, trong đó có nguy cơ ảnh hưởng đến tủy sống do sự tăng sinh tế bào quá mức.

Đặc biệt, ở những người có khối u, việc bổ sung quá nhiều axit folic có thể khiến khối u phát triển nhanh hơn. Trong trường hợp dùng quá liều, việc uống nhiều nước có thể hỗ trợ đào thải bớt lượng dư thừa qua đường tiểu.

Liều lượng bổ sung cần được cá nhân hóa theo thể trạng và chỉ định của bác sĩ. Với những phụ nữ từng sinh con bị dị tật bẩm sinh như nứt đốt sống hoặc thiếu một phần não và có kế hoạch sinh thêm con, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Những trường hợp này thường cần liều cao hơn, khoảng 4.000 microgram axit folic mỗi ngày.

Khi sử dụng viên bổ sung, thời điểm thích hợp nhất là giữa hai bữa ăn để tăng khả năng hấp thu. Không nên uống cùng trà, cà phê hoặc rượu vì có thể làm giảm hiệu quả của thuốc. Một số mẹ bầu có thể gặp tác dụng phụ như táo bón, do đó nên tăng cường thực phẩm giàu chất xơ, rau xanh, trái cây và uống đủ nước để hạn chế tình trạng này.

Bên cạnh việc bổ sung bằng viên uống, chế độ ăn hàng ngày vẫn là nguồn cung cấp folate quan trọng. Một số thực phẩm giàu axit folic gồm cam, cung cấp thêm vitamin C và chất xơ giúp tăng hấp thu sắt; sữa và các chế phẩm từ sữa, giàu protein, canxi và folate; măng tây cũng là thực phẩm chứa hàm lượng folate cao.

Ngoài ra, rau bina (cải bó xôi) là loại rau sẫm màu giàu axit folic và sắt; bông cải xanh cũng là lựa chọn phù hợp giúp bổ sung folate và hỗ trợ tiêu hóa. Lòng đỏ trứng cung cấp vitamin A, D và axit folic; đậu tương và các chế phẩm như sữa đậu nành, đậu phụ chứa lượng folate dồi dào.

Khoai tây không chỉ bổ sung axit folic mà còn chứa kẽm hỗ trợ phát triển hệ thần kinh của thai nhi. Ngũ cốc nguyên hạt giúp cung cấp chất xơ và vi chất cần thiết, trong khi quả bơ cung cấp khoảng 90 mcg folate mỗi nửa quả cùng với chất béo lành mạnh tốt cho tim mạch của mẹ và sự phát triển não bộ của trẻ.

Bác sĩ Phú khuyến cáo mẹ bầu nên kết hợp chế độ ăn đa dạng với việc bổ sung axit folic theo hướng dẫn của bác sĩ, để đảm bảo đủ nhu cầu dinh dưỡng, qua đó giảm nguy cơ dị tật và giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh.