Khi mùa xuân chuyển sang mùa hè và thời tiết ấm áp thu hút nhiều người ra ngoài, ung thư da có thể là mối lo ngại. Nhưng các chuyên gia cho rằng điều quan trọng là phải nghiêm túc chấp nhận rủi ro.

Tia cực tím trong ánh sáng mặt trời là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư da, căn bệnh này sẽ ảnh hưởng đến 1/5 người Mỹ trong suốt cuộc đời của họ. Điều đó bao gồm khối u ác tính, một trong những loại nguy hiểm nhất. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, khoảng 100.000 người được chẩn đoán mắc khối u ác tính mỗi năm ở Mỹ và khoảng 8.000 người chết vì căn bệnh này hàng năm.

May mắn thay, có những cách đơn giản để giảm thiểu rủi ro và phát hiện sớm các trường hợp có thể xảy ra trong khi chúng có khả năng chữa khỏi cao nhất. Các liệu pháp được phê duyệt trong 15 năm qua cũng đã thay đổi cách điều trị khối u ác tính, kéo dài và cải thiện cuộc sống của bệnh nhân ngay cả với những trường hợp ở giai đoạn cuối.

Dưới đây là những điều cần biết về khối u ác tính, phương pháp điều trị và cách bảo vệ bản thân.

 

Khối u ác tính là gì?

Khối u ác tính là một loại ung thư thường bắt đầu trong các tế bào da được gọi là tế bào hắc tố tạo ra sắc tố của da. So với các bệnh ung thư da phổ biến hơn bắt đầu ở tế bào vảy hoặc tế bào đáy, khối u ác tính có nhiều khả năng lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể.

Tiến sĩ Michael Davies, chủ tịch khoa ung thư y tế khối u ác tính tại Trung tâm Ung thư MD Anderson của Đại học Texas, cho biết: "Nó thực sự có hành vi và sinh học rất hung hãn".

Hầu hết các khối u ác tính xuất hiện dưới dạng các vết sẫm màu phẳng hoặc hơi nhô cao trên da thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím, chẳng hạn như da đầu và mặt, cánh tay, lưng và chân (mặc dù chúng có thể xảy ra ở những vùng chưa bao giờ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời). Trong một tỷ lệ nhỏ các trường hợp, khối u có thể xuất hiện dưới dạng vết sưng màu sẫm hoặc đỏ và phát triển xuống da, điều này có thể khiến việc phát hiện khó khăn hơn.

Một dạng ít phổ biến hơn, bệnh u ác tính lentigo maligna, chủ yếu ảnh hưởng đến người lớn tuổi, những người tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời và thường xuất hiện dưới dạng các đốm nâu hoặc rám nắng có hình dạng bất thường trên đầu hoặc cổ. 

Một loại thậm chí còn hiếm hơn, được gọi là u ác tính ở vùng đầu, xảy ra ở bàn tay và bàn chân (đặc biệt là lòng bàn chân, lòng bàn tay, ngón tay, ngón chân hoặc giường móng) và chiếm hơn một nửa số trường hợp u ác tính ở những người không phải da trắng. (Nhạc sĩ Bob Marley qua đời vì loại u ác tính này, ban đầu người ta nhầm lẫn đó là một vết bầm tím).

Khối u ác tính cũng có thể xảy ra ở mắt hoặc màng nhầy như bên trong mũi hoặc cổ họng, nhưng những trường hợp này rất hiếm.

Ai có nguy cơ? Và khối u ác tính có thể ngăn ngừa?

Khối u ác tính được cho là do sự kết hợp của các yếu tố di truyền và môi trường. Một trong những mối nguy hiểm hàng đầu là tiếp xúc với tia cực tím, bao gồm cả ánh nắng mặt trời và sạm da trong nhà. Tiền sử bị cháy nắng nghiêm trọng, phồng rộp có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh; như có thể sống gần Xích đạo hoặc ở độ cao, nơi tia nắng mặt trời gay gắt hơn.

Cách tốt nhất để giảm thiểu rủi ro là tránh tiếp xúc không cần thiết với tia UV. Tia nắng mạnh nhất trong khoảng thời gian từ 10h sáng đến 4h chiều, vì vậy hãy hạn chế ra ngoài trời trong thời gian này. Mặc quần áo bảo hộ và kính mắt và thường xuyên thoa kem chống nắng ít nhất SPF 30.

Tiến sĩ Shanthi Sivendran, bác sĩ chuyên khoa ung thư và phó chủ tịch cấp cao của Hiệp hội Ung thư Mỹ, cũng cảnh báo không nên sử dụng đèn và giường tắm nắng, vì chúng làm tăng đáng kể nguy cơ mắc khối u ác tính. 

Theo Tổ chức Ung thư Da, 20 tiểu bang và Quận Columbia đã cấm trẻ vị thành niên sử dụng giường tắm nắng, một phần vì lo ngại này. Nhưng sáu bang (Alaska, Colorado, Iowa, Montana, New Mexico và South Dakota) không hạn chế họ làm như vậy.

Những người có làn da sáng hơn dễ bị tổn thương bởi tia UV hơn. Nhưng Tiến sĩ Sivendran cho rằng điều đó không có nghĩa là những người có làn da sẫm màu cũng không nên cảnh giác. Bà nói: "Bạn có thể bị u ác tính bất kể màu da của bạn là gì".

Điều quan trọng là phải biết liệu khối u ác tính có di truyền trong gia đình bạn hay không, điều này có thể làm tăng nguy cơ của bạn. Và những người có hệ thống miễn dịch bị tổn hại cũng có nhiều khả năng phát triển khối u ác tính hơn. Trong khi khoảng một nửa số trường hợp xảy ra ở những người từ 66 tuổi trở lên, những người trẻ tuổi hơn cũng có thể phát triển khối u ác tính.

 

Phát hiện khối u ác tính thế nào?

Việc phát hiện sớm khối u ác tính là rất quan trọng vì gần như tất cả các trường hợp chưa lan sang các bộ phận khác của cơ thể đều có thể chữa khỏi. Tuy nhiên, một khi bệnh đã lan đến các hạch bạch huyết hoặc các cơ quan ở xa hơn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm sẽ giảm đáng kể.

Không có hướng dẫn tiêu chuẩn để sàng lọc ung thư da, nhưng các bác sĩ lâm sàng có thể kiểm tra làn da của bạn để phát hiện những bất thường trong quá trình kiểm tra hàng năm. Tiến sĩ Kelly Nelson, bác sĩ da liễu tại Trung tâm Ung thư MD Anderson, cũng khuyến nghị bệnh nhân nên tự khám từ đầu đến chân thường xuyên.

Tiến sĩ Nelson cho biết, để nhận biết những thay đổi trên làn da của bạn, việc làm quen với nó sẽ rất hữu ích. "Những người nhận thức rõ hơn về làn da trên lưng của họ trông như thế nào sẽ ít có khả năng chết vì khối u ác tính hơn những người không biết gì cả".

Bà nói thêm: "Đây là ranh giới cân bằng giữa việc nhận thức về làn da ở một mức độ nào đó nhưng cũng không phải lo lắng rằng mọi nốt ruồi trên cơ thể bạn đều là một quả bom hẹn giờ".

Để phân biệt khối u ác tính với nốt ruồi hoặc kích ứng thông thường, các bác sĩ da liễu khuyên bạn nên kiểm tra "ABCDE": các đốm có hình dạng không đối xứng, đường viền có khía hoặc hình vỏ sò, hoa văn màu sắc bất thường, đường kính lớn hơn 6 mm hoặc một đốm đã phát triển quá mức.

Tuy nhiên, trên thực tế, Tiến sĩ Nelson cho biết bệnh nhân thường gặp khó khăn trong việc phân biệt những điều này. Bà ấy khuyên bạn nên chú ý đến "những chú vịt con xấu xí", nghĩa là những điểm bất thường nổi bật vì bất kỳ lý do gì .

Khối u ác tính được điều trị như thế nào?

Đối với các bệnh ung thư chưa lan rộng, bác sĩ có thể sẽ cắt bỏ sự phát triển cùng với một phần da xung quanh. Họ cũng có thể tiến hành sinh thiết các hạch bạch huyết gần đó để đánh giá nguy cơ ung thư lan rộng và giúp bác sĩ quyết định xem có cần điều trị thêm hay không.

Mặc dù khối u ác tính có nhiều khả năng gây tử vong nếu nó lan đến các bộ phận xa của cơ thể, nhưng những tiến bộ lớn trong điều trị đã cải thiện triển vọng, ngay cả đối với những người không phát hiện ung thư sớm.

Chúng bao gồm các phương pháp điều trị khai thác hệ thống miễn dịch để chống lại các khối u và các liệu pháp nhắm mục tiêu tấn công trực tiếp vào các tế bào ung thư.

Có nhiều đổi mới hơn trên trong thời gian gần đây. Vào tháng 2, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ đã phê duyệt phương pháp điều trị ung thư đầu tiên bằng cách sử dụng tế bào lympho xâm nhập khối u, được gọi là liệu pháp TIL, để sử dụng chống lại các khối u ác tính không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. 

Và các nhà khoa học cũng đang thử nghiệm một loại vaccine phù hợp với cấu trúc di truyền cụ thể của bệnh ung thư của bệnh nhân trong một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối.

(Nguồn: The New York Times)