Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chiều cao của một người. Tuy nhiên, nhiều điều kiện khác cũng có thể ảnh hưởng đến chiều cao. Chúng bao gồm các yếu tố như dinh dưỡng, tập thể dục, giấc ngủ hay môi trường, tất cả đều có thể tác động đến quá trình phát triển chiều cao của trẻ.

Di truyền

Tiến sĩ Andrea Mucci, bác sĩ nội tiết nhi khoa tại Cleveland Clinic (Mỹ), cho biết chiều cao là một trong những đặc điểm được di truyền trong gia đình. Theo bác sĩ Mucci, hơn 700 gene có thể ảnh hưởng đến chiều cao. Nếu cả bố và mẹ đều cao, con cái của họ có nhiều khả năng cũng cao, vì trong bộ gene của họ có nhiều gene quy định chiều cao hơn.

"Trong trường hợp này, việc có một đứa trẻ thấp bé là điều bất thường", bác sĩ Mucci cho biết. "Nhưng nếu một trong hai người có mẹ, bà hoặc người thân nào đó trong gia đình thấp bé, việc có một đứa trẻ thấp bé sẽ không quá ngạc nhiên".

Dinh dưỡng

Mặc dù điều này không phải lúc nào cũng dự đoán được chiều cao của trẻ khi trưởng thành, trẻ em thừa cân hoặc béo phì thường cao hơn trẻ suy dinh dưỡng. Dinh dưỡng trong thời kỳ mang thai cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương và sự phát triển của trẻ trong tương lai.

Dinh dưỡng cung cấp các nguyên liệu thô cần thiết cho cơ thể phát triển. Chế độ ăn giàu protein, canxi, vitamin D và kẽm hỗ trợ sự phát triển của xương và sức mạnh cơ bắp, đặc biệt là trong giai đoạn sau sinh, thời thơ ấu và tuổi vị thành niên.

Chế độ dinh dưỡng kém hoặc không đều đặn có thể ngăn cản trẻ đạt phát triển chiều cao tối ưu, trong khi chế độ ăn uống cân bằng, giàu chất dinh dưỡng giúp cơ thể đạt được tiềm năng tối đa về chiều cao.

Ngoài di truyền, chiều cao của trẻ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Ảnh: Medical News Today.

Sử dụng thuốc hoặc mắc một số bệnh lý nhất định

Một số loại thuốc có thể góp phần làm giảm sự phát triển chiều cao ở trẻ em, bao gồm:

• Thuốc steroid: Việc dùng steroid lâu dài có thể làm chậm sự phát triển chiều cao vì nó ảnh hưởng đến sức khỏe xương.
• Hóa trị hoặc xạ trị: Việc sử dụng liều cao hóa trị hoặc xạ trị trong thời thơ ấu có thể khiến người bệnh thấp bé hơn khi trưởng thành. Chúng có thể gây rối loạn hormone cần thiết cho sự phát triển hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến xương.
• Thuốc kích thích: Thuốc điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) có thể ảnh hưởng đến chiều cao.

Các bệnh lý ảnh hưởng đến hormone hoặc khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, hoặc gây viêm (sưng và kích ứng) đều có thể ảnh hưởng đến sự phát triển. Chúng bao gồm các bệnh mạn tính như bệnh Celiac, bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, bệnh thận.

Một số bệnh lý di truyền như hội chứng Down hoặc hội chứng Turner cũng được biết là có liên quan đến chiều cao thấp hơn.

Môi trường

Theo Britannica, chiều cao của trẻ cũng bị ảnh hưởng bởi các điều kiện kinh tế và xã hội. Trong các xã hội có sự bình đẳng cao hơn, trẻ em thường được tiếp cận thường xuyên với thực phẩm bổ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và môi trường sống an toàn. Đây là những yếu tố thúc đẩy gia tăng chiều cao trung bình, ngay cả khi thu nhập hoặc trình độ học vấn của cha mẹ khác nhau.

Ngược lại, việc hạn chế tiếp cận các nguồn lực thiết yếu, đặc biệt là dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc sức khỏe, góp phần làm giảm chiều cao.

Hoạt động thể chất

Tập thể dục thường xuyên và các hoạt động thể chất như bơi lội, chạy bộ và chơi đùa có thể giúp trẻ em tăng chiều cao tối đa. Hoạt động thể chất kích hoạt hormone tăng trưởng trong cơ thể, hỗ trợ sự phát triển của xương.

Giấc ngủ

Giấc ngủ rất quan trọng đối với con người, và càng quan trọng hơn đối với trẻ em. Hormone tăng trưởng của con người, được gọi là GH hoặc somatotropin, hoạt động mạnh hơn vào ban đêm, mặc dù nó cũng được giải phóng theo chu kỳ cứ sau 3-5 giờ trong ngày.

Trong trạng thái vô thức sâu khi ngủ, cơ thể tiết ra các hormone thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển. Thiếu ngủ có thể cản trở sự phát triển ở thanh thiếu niên.