Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), môi trường học đường hiện đại với thời lượng học tập kéo dài và hành vi ngồi lâu gia tăng đang góp phần làm giảm mức vận động hàng ngày của học sinh.

Tuy nhiên, trường học cũng được xem là môi trường có tiềm năng can thiệp hiệu quả nếu vận động thể chất được lồng ghép xuyên suốt trong các hoạt động giáo dục, thay vì chỉ giới hạn trong các tiết thể dục. Tại Việt Nam, áp lực học tập, thời gian học thêm kéo dài cùng với sự hạn chế không gian vui chơi ngoài trời khiến nhiều học sinh ít tham gia hoạt động thể chất thường xuyên.

Những năm gần đây, nhiều chương trình đã được triển khai nhằm cải thiện tình trạng này, như phong trào phát triển thể thao học đường, chương trình “Học kỳ thể thao 2025 - Nâng cao thể chất, kỹ năng sống cho trẻ em Việt Nam” và định hướng tăng cường giáo dục thể chất trong hệ thống giáo dục phổ thông. Các hoạt động này cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ rệt đến vai trò của vận động trong chiến lược nâng cao sức khỏe thế hệ trẻ.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em và thanh thiếu niên từ 6 đến 17 tuổi cần ít nhất 60 phút hoạt động thể chất mức trung bình đến mạnh mỗi ngày. Trong đó, tối thiểu ba ngày mỗi tuần nên có các hoạt động cường độ mạnh.

Các hình thức vận động được khuyến khích bao gồm những hoạt động giúp tăng nhịp tim như đi bộ nhanh, chạy, đạp xe hoặc tham gia các môn thể thao. Bên cạnh đó, trẻ cũng cần thực hiện các hoạt động giúp tăng cường sức mạnh cơ và mật độ xương như leo trèo, chống đẩy, nhảy dây hoặc các trò chơi vận động có tính chịu lực.

Để học sinh đạt được mức vận động khuyến nghị, WHO đề xuất xây dựng môi trường học tập năng động theo mô hình “whole-of-school”. Theo đó, vận động thể chất được tích hợp trong nhiều hoạt động của trường như giờ học, giờ ra chơi, hoạt động ngoại khóa, thiết kế cơ sở vật chất và các chính sách khuyến khích vận động.

Trong giờ học, giáo viên có thể tổ chức các bài tập thể dục ngắn giữa giờ hoặc lồng ghép những hoạt động vận động nhẹ sau mỗi 30-45 phút nhằm giảm thời gian tĩnh tại. Việc linh hoạt thay đổi tư thế học tập, khuyến khích học sinh đứng lên vận động ngắn cũng góp phần cải thiện sức khỏe cơ xương khớp và tăng khả năng tập trung.

Ngoài giờ chính khóa, nhà trường có thể mở rộng cơ hội tham gia vận động thông qua việc tăng thời lượng giáo dục thể chất, tổ chức câu lạc bộ thể thao theo sở thích hoặc tận dụng tối đa sân chơi và bãi tập hiện có. Các ngày hội thể thao, giải thi đấu hoặc hoạt động ngoài trời không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tinh thần kỷ luật và sự tự tin.

Bên cạnh vai trò của nhà trường, sự phối hợp giữa gia đình và cộng đồng cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành thói quen vận động bền vững cho trẻ.

Phụ huynh nên hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử giải trí, khuyến khích trẻ đi bộ hoặc đạp xe đến trường khi điều kiện an toàn cho phép. Đồng thời, phụ huynh nên cùng tham gia các hoạt động thể chất vào cuối tuần để tạo thói quen vận động lâu dài cho trẻ.

Vận động thể chất không đơn thuần là hoạt động giải tỏa năng lượng, mà thực chất là một "cú hích" sinh học mạnh mẽ giúp trẻ bứt phá chiều cao. Khi trẻ tích cực tập luyện với cường độ trung bình đến cao, tuyến yên được kích thích để tiết ra lượng hormone tăng trưởng gấp nhiều lần so với trạng thái nghỉ ngơi - đây chính là chìa khóa then chốt để kéo dài các xương chi.

Đặc biệt, các môn thể thao có tính chất rướn người hay bật nhảy như bơi lội, bóng rổ, xà đơn còn giúp giải phóng các khớp xương khỏi áp lực trọng trường, tạo không gian lý tưởng cho các đĩa sụn tăng trưởng phát triển tối đa. Không chỉ dừng lại ở việc kéo dài, vận động còn thúc đẩy quá trình bồi đắp canxi hiệu quả, giúp mật độ xương dày hơn và chắc khỏe hơn, tạo nên một nền tảng vững chắc cho hành trình tăng trưởng bền vững của trẻ.