Có người truyền tai nhau rằng đây là lúc não bộ tưởng cơ thể đã "chết" nên phát tín hiệu để kiểm tra sự sống. Nghe có vẻ ly kỳ, nhưng sự thật hoàn toàn không phải vậy. Theo các chuyên gia, đây là một hiện tượng sinh lý rất phổ biến và trong đa số trường hợp không phải dấu hiệu của bệnh lý.
Trong y học, hiện tượng này được gọi là giật cơ khi bắt đầu ngủ (Hypnic jerk), hay còn gọi là giật mình lúc mới vào giấc ngủ.
Đây là phản ứng xảy ra khi cơ thể chuyển từ trạng thái tỉnh táo sang trạng thái ngủ. Trong quá trình đó, các cơ có thể co giật đột ngột khiến người ngủ có cảm giác như bị rơi, hụt chân hoặc mất thăng bằng.
Hiện tượng này không phải là bệnh. Thống kê cho thấy khoảng 70% người trưởng thành từng gặp ít nhất một lần trong đời. Nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng và không ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, bạn hoàn toàn không cần quá lo lắng.
Vì sao đang ngủ lại đột ngột giật mình?
Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng này xuất hiện trong giai đoạn chuyển tiếp giữa thức và ngủ.
Khi cơ thể bắt đầu chìm vào giấc ngủ, phần lớn não bộ giảm dần hoạt động, nhưng một số tế bào thần kinh vẫn tiếp tục phát tín hiệu. Đồng thời, khả năng kiểm soát cơ bắp của não cũng tạm thời suy giảm, khiến các nhóm cơ có thể co giật trong chốc lát.
Nói cách khác, đây chỉ là phản ứng tự nhiên của hệ thần kinh trong quá trình "chuyển ca", chứ không phải do não bộ nhầm lẫn cơ thể đã ngừng hoạt động như nhiều lời đồn trên mạng.
Ngoài cơ chế sinh lý tự nhiên, một số yếu tố dưới đây cũng có thể khiến hiện tượng này xuất hiện thường xuyên hơn.
Thiếu canxi
Khi lượng canxi trong cơ thể không đủ, hệ thần kinh và cơ bắp trở nên nhạy cảm hơn, dễ xuất hiện các cơn co cơ. Tình trạng này khá phổ biến ở trẻ em trong giai đoạn phát triển.
Căng thẳng, mệt mỏi kéo dài
Thức khuya, làm việc quá sức hoặc chịu áp lực tâm lý khiến cơ thể luôn trong trạng thái căng cứng. Khi bắt đầu thư giãn để ngủ, các cơ có thể co giật do chưa kịp thích nghi.
Tư thế ngủ không phù hợp
Nằm sấp hoặc co người quá mức có thể làm chèn ép lồng ngực, ảnh hưởng đến hô hấp và góp phần làm tăng nguy cơ giật mình khi ngủ.
Khi nào cần đi khám?
Phần lớn các cơn giật mình khi ngủ đều là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, bạn nên đến cơ sở y tế nếu gặp các dấu hiệu sau:
Giật mình nhiều lần trong một đêm và kéo dài trong thời gian dài.
Sau khi thức dậy thường xuyên bị đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn.
Ban ngày cũng xuất hiện tình trạng co giật tay chân, đi lại mất thăng bằng hoặc có các biểu hiện thần kinh bất thường.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định thăm khám chuyên khoa thần kinh để loại trừ các bệnh lý liên quan đến não bộ hoặc hệ thần kinh.
Nếu hiện tượng chỉ xảy ra thỉnh thoảng, bạn không cần dùng thuốc. Thay vào đó, hãy duy trì những thói quen giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ:
Đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày, bảo đảm ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm.
Hạn chế cà phê, trà đặc và các đồ uống chứa caffeine, đặc biệt sau 15 giờ.
Dành vài phút kéo giãn cơ hoặc vận động nhẹ trước khi ngủ để cơ thể được thư giãn.
Tránh sử dụng điện thoại, máy tính ngay trước giờ ngủ; có thể thay bằng nghe nhạc nhẹ hoặc đọc sách.
Lựa chọn tư thế ngủ thoải mái, hạn chế nằm sấp hoặc co quắp trong thời gian dài.
Giật mình khi mới vào giấc ngủ là hiện tượng sinh lý phổ biến và hầu như không gây nguy hiểm. Nếu chỉ xuất hiện thỉnh thoảng, bạn không cần quá lo lắng hay tin vào những lời đồn thiếu căn cứ. Tuy nhiên, nếu tình trạng diễn ra với tần suất dày đặc hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường khác, hãy chủ động đi khám để được đánh giá và điều trị kịp thời.
