Không ít người sau khi uống thuốc vài phút thấy ngứa, nổi ban đỏ hay sốt cao lại nghĩ đó chỉ là phản ứng nhẹ và tiếp tục dùng thuốc. Đến khi khó thở, tụt huyết áp hoặc tổn thương da lan rộng, họ mới vội vã vào viện. Các chuyên gia cảnh báo, dị ứng thuốc có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng nếu chậm xử trí.

Những "dấu hiệu chỉ điểm" không được bỏ qua

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng và Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, những người từng mắc hen phế quản, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn hoặc có tiền sử dị ứng thuốc là nhóm nguy cơ cao.

Bệnh nhân nhiễm virus như HIV, Epstein-Barr, Herpes; người suy giảm chức năng gan, thận; người phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, dùng ngắt quãng hoặc lặp lại một thuốc nhiều lần cũng dễ gặp phản ứng bất lợi hơn. Đáng chú ý, việc bôi, đắp thuốc kéo dài - đặc biệt kháng sinh trên vết thương hở - lại là con đường dễ gây mẫn cảm nhất.

Bác sĩ Trường cho hay dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện ở da và niêm mạc. Với phản ứng tức thì, người bệnh có thể đột ngột nổi ban đỏ, ngứa quanh miệng, lòng bàn tay, bàn chân hoặc da đầu, kèm cảm giác bốc hỏa ở mặt và ngực, ngạt mũi, đỏ mắt.

"Một số trường hợp xuất hiện tâm lý bồn chồn, lo lắng, cảm giác sợ hãi bất thường. Nếu có biểu hiện vướng họng, khàn tiếng, khó nói, tiết nhiều nước bọt, đây có thể là phù mạch thanh quản. Khi tụt huyết áp và khó thở cấp xảy ra, người bệnh có nguy cơ rơi vào phản vệ - tình trạng cần cấp cứu ngay lập tức", bác sĩ Trường nói.

Nguy hiểm không kém là các phản ứng muộn, có thể xuất hiện sau vài ngày đến vài tuần dùng thuốc. Người bệnh sốt cao liên tục trên 39 độ C, nổi hạch, đau sưng khớp, ban đỏ lan tỏa ở lưng và ngực, sưng nề mặt.

Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, người bệnh nên chủ động thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng của mình. Ảnh: Freepik.

Nặng hơn, da có thể xuất hiện tổn thương dạng bia bắn, bọng nước, trợt loét niêm mạc miệng, họng, mắt hoặc cơ quan sinh dục - biểu hiện của hội chứng Stevens-Johnson hoặc Lyell. Một số trường hợp đỏ da toàn thân, da sưng nề và bong vảy, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng.

Xử trí nhanh khi nghi ngờ dị ứng thuốc

Dị ứng thuốc là phản ứng miễn dịch không thể dự báo trước, chiếm khoảng 14-20% tổng số tác dụng không mong muốn liên quan đến thuốc. Không chỉ làm gián đoạn điều trị, tình trạng này còn có thể gây suy đa cơ quan nếu chậm phát hiện.

Theo vị chuyên gia, khi xuất hiện bất kỳ biểu hiện bất thường nào sau khi uống, bôi hoặc tiêm thuốc, người bệnh cần ngừng thuốc ngay, không dùng thêm liều nào của thuốc nghi ngờ.

Nếu có khó thở, phù cổ họng hoặc dấu hiệu tụt huyết áp, phải đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu. Việc ghi nhớ tên thuốc, giữ lại đơn hoặc vỏ thuốc giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và tránh sử dụng lại trong tương lai.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường nhấn mạnh nguy cơ dị ứng không giống nhau giữa các đường dùng. Mức độ rủi ro có xu hướng giảm dần từ dùng tại chỗ như bôi, đắp ngoài da; đến tiêm dưới da, tiêm bắp, uống và thấp nhất là tiêm tĩnh mạch.

Điều này đồng nghĩa việc tự ý bôi kháng sinh hoặc thuốc lên vết thương hở trong thời gian dài có thể làm cơ thể bị mẫn cảm mà nhiều người không nhận ra.

Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, người bệnh nên chủ động thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng của mình. Bác sĩ cần khai thác cụ thể tên thuốc từng gây phản ứng để tránh kê lại thuốc đó hoặc những thuốc có khả năng dị ứng chéo, hạn chế nguy cơ tái phát.