BS Phạm Diệu Hoa, khoa xét nghiệm Vi sinh, Nấm, Ký sinh trùng, Bệnh viện Da liễu Trung ương
Bệnh lậu do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra, lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm. Điều đáng lo ngại là không ít nam giới mắc bệnh nhưng không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến việc phát hiện chậm trễ và làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Bệnh thường gặp ở nhóm người trong độ tuổi hoạt động tình dục, đặc biệt là thanh thiếu niên 15-24 tuổi.
Diễn tiến và biểu hiện của bệnh lậu ở nam và nữ có sự khác biệt. Ở nam giới, triệu chứng thường rõ ràng hơn, nhưng vẫn có trường hợp không biểu hiện hoặc biểu hiện nhẹ, khiến người bệnh chủ quan.
Các dấu hiệu thường xuất hiện trong vòng 1-2 tuần sau khi tiếp xúc với nguồn lây, song cũng có thể đến muộn hơn. Khi xuất hiện, triệu chứng điển hình gồm:
- Tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác nóng rát khi đi tiểu
- Niệu đạo tiết dịch mủ màu vàng hoặc vàng xanh
- Đau hoặc sưng một hoặc cả hai tinh hoàn
- Đau rát họng nếu lây qua quan hệ tình dục bằng miệng
- Ngứa, khó chịu vùng hậu môn, có thể kèm tiết dịch hoặc chảy máu nếu nhiễm qua đường hậu môn
Tuy nhiên, một số nam giới mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng đáng chú ý. Điều này khiến họ vô tình trở thành nguồn lây cho bạn tình nếu không được xét nghiệm và phát hiện sớm.
Nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, bệnh lậu có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Ở nam giới, thường gặp nhất là viêm mào tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, thậm chí dẫn đến vô sinh. Ngoài ra, nhiễm lậu còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, bao gồm HIV.
Hiện nay, tình trạng bệnh lậu kháng kháng sinh gia tăng đáng lo ngại, khiến việc điều trị ngày càng khó khăn. Nhiều chủng vi khuẩn đã không còn đáp ứng với các loại thuốc từng hiệu quả trước đây, kể cả một số kháng sinh thuộc nhóm cephalosporin thế hệ mới.
Vì vậy, người bệnh cần được phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và tuân thủ tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo khỏi bệnh hoàn toàn, đồng thời hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Một trong những bước quan trọng sau điều trị là xét nghiệm xác định đã khỏi bệnh. Đây là cơ sở giúp đánh giá hiệu quả điều trị, vi khuẩn đã được loại bỏ hoàn toàn và giảm nguy cơ tái phát. Hiện nay, xét nghiệm này được khuyến cáo áp dụng cho tất cả bệnh nhân sau điều trị lậu.
Thông thường, xét nghiệm được thực hiện sau khi kết thúc điều trị từ 7 đến 21 ngày, bằng các phương pháp như nhuộm soi, nuôi cấy vi khuẩn hoặc xét nghiệm sinh học phân tử (PCR). Tùy vào thời điểm tái khám, bác sĩ sẽ lựa chọn kỹ thuật phù hợp.
Trong đó, nuôi cấy vi khuẩn được đánh giá là phương pháp quan trọng để khẳng định chính xác tình trạng khỏi bệnh. Kết quả xét nghiệm không chỉ giúp bác sĩ theo dõi tiến triển mà còn kịp thời điều chỉnh phác đồ nếu cần thiết.
Không chỉ có ý nghĩa với cá nhân, xét nghiệm xác nhận khỏi bệnh còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi được xác nhận đã khỏi hoàn toàn, người bệnh có thể yên tâm sinh hoạt, đồng thời giảm nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình và hạn chế khả năng bùng phát dịch.
Để phòng tránh bệnh lậu, người dân duy trì quan hệ tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su đúng cách trong mọi lần quan hệ, hạn chế quan hệ với nhiều bạn tình và nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi có dấu hiệu nghi ngờ như tiểu buốt, chảy mủ, đau rát vùng sinh dục, cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
