Bầu cử và ứng cử vào các cơ quan đại diện của nhân dân là các quyền cơ bản của công dân đã được hiến định.

Thông qua việc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND, nhân dân sẽ lựa chọn những đại biểu xứng đáng vào Quốc hội hoặc HĐND để thực thi quyền làm chủ của mình. Vì vậy, việc lựa chọn những người bảo đảm tiêu chuẩn, xứng đáng đại diện cho Nhân dân tham gia vào các cơ quan quyền lực nhà nước là yêu cầu quan trọng và có ý nghĩa chính trị to lớn.

Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã được ấn định là Chủ nhật, ngày 15-3-2026.

Để đảm bảo quyền và nghĩa vụ công dân trong Ngày hội non sông, mỗi cử tri cần nắm chắc thể lệ bầu cử.

Có được nhờ người khác bầu cử thay?

Theo cuốn sách "Hỏi đáp về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031" do Hội đồng bầu cử quốc gia biên soạn, về nguyên tắc, trình tự bỏ phiếu: việc bỏ phiếu bắt đầu từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối cùng ngày. Tùy tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu việc bỏ phiếu sớm hơn nhưng không được trước 5 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 9 giờ tối cùng ngày.

Khi bầu cử, cử tri phải xuất trình Thẻ cử tri.

Mỗi cử tri có quyền bỏ 1 phiếu bầu đại biểu Quốc hội và bỏ 1 phiếu bầu đại biểu HĐND tương ứng với mỗi cấp HĐND mà mình được tham gia bầu cử.

Cử tri phải tự mình đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay. Trường hợp cử tri không thể tự viết phiếu bầu thì nhờ người khác viết phiếu hộ nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri. Người khuyết tật không thể tự mình bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Cử tri lưu ý gì khi viết phiếu bầu?

Cử tri không bầu cho ai trong phiếu bầu thì gạch giữa cả dòng chữ họ và tên của người mà mình không bầu (gạch đè lên dòng chữ họ và tên người ứng cử).

Cử tri không khoanh tròn; không được đánh dấu trên phiếu bầu.

Không được viết thêm, ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử vào phiếu bầu; không để số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử hoặc gạch xóa hết tên những người ứng cử trong phiếu bầu.

Khi cử tri viết phiếu bầu, không ai được xem, kể cả thành viên Tổ bầu cử. Nếu viết hỏng, cử tri có quyền đổi phiếu bầu khác.

Khi cử tri bỏ phiếu xong, Tổ bầu cử có trách nhiệm đóng dấu "Đã bỏ phiếu" vào mặt trước, phía trên, góc trái của Thẻ cử tri. Thẻ cử tri chỉ có giá trị cho 1 lần bỏ phiếu.

Phiếu bầu như thế nào sẽ không hợp lệ?

Phiếu bầu không hợp lệ là phiếu không theo mẫu quy định do Tổ bầu cử phát ra; phiếu không có dấu của Tổ bầu cử; phiếu để số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử; phiếu gạch xóa hết tên những người ứng cử; phiếu ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử hoặc phiếu có ghi thêm nội dung khác.