Dạ dày là cơ quan giữ vai trò trung tâm trong hệ tiêu hóa, đảm nhận nhiệm vụ chứa đựng, nghiền nhỏ và chuyển hóa thức ăn thành các chất dinh dưỡng để cơ thể hấp thu. Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh không chỉ giúp cơ thể hấp thu tốt dưỡng chất mà còn góp phần duy trì hệ miễn dịch vững vàng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những tổn thương ở dạ dày không chỉ xuất phát từ thực phẩm mà còn đến từ chính các thói quen ăn uống, sinh hoạt hàng ngày mà nhiều người vẫn duy trì trong thời gian dài.

Vừa ăn vừa làm việc, ăn quá nhanh

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ThS.BS Dương Thị Phượng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm, cho biết dạ dày là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thần kinh. Vì vậy, trạng thái tinh thần và cách ăn uống có tác động rất lớn đến hoạt động tiêu hóa.

Một trong những thói quen phổ biến hiện nay là vừa ăn vừa làm việc, sử dụng điện thoại hoặc ăn trong trạng thái căng thẳng. Khi đó, hệ tiêu hóa khó hoạt động hiệu quả, làm rối loạn quá trình tiết dịch vị và các enzyme tiêu hóa.

Bên cạnh đó, nhiều người có thói quen ăn quá nhanh, nuốt vội, nhai không kỹ. Điều này khiến dạ dày phải làm việc nhiều hơn để nghiền nhỏ thức ăn, đồng thời làm giảm hiệu quả tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.

Theo bác sĩ Phượng, khi cơ thể căng thẳng hoặc ăn uống trong tâm trạng không thoải mái, quá trình tiết enzyme tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng, từ đó làm tăng nguy cơ đầy bụng, khó tiêu và các rối loạn tiêu hóa khác.

Cách ăn uống và trạng thái tinh thần ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe dạ dày. Ảnh: Unsplash.

Ăn tối muộn, ngủ ngay sau ăn

Một thói quen khác được chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo là ăn tối quá muộn hoặc đi ngủ ngay sau bữa ăn.

Mỗi loại thực phẩm cần khoảng thời gian khác nhau để tiêu hóa. Thức ăn dạng lỏng như nước hoặc sữa thường mất khoảng 2-4 giờ. Các món như cháo, bún, phở cần khoảng 4 giờ. Trong khi đó, cơm và các loại thức ăn rắn có thể mất từ 6 giờ hoặc lâu hơn để được tiêu hóa hoàn toàn.

"Nếu ăn sát giờ đi ngủ, dạ dày vẫn phải tiếp tục co bóp và xử lý thức ăn trong khi cơ thể bước vào giai đoạn nghỉ ngơi. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể", bác sĩ Phượng nói.

Uống quá nhiều nước trong bữa ăn

Không ít người cho rằng uống nhiều nước trong bữa ăn sẽ giúp tiêu hóa tốt hơn. Tuy nhiên, theo bác sĩ Phượng, đây lại là thói quen có thể gây tác động không mong muốn đến hoạt động của dạ dày.

Khi dạ dày phải chứa đồng thời lượng lớn thức ăn và nước uống, quá trình co bóp, nhào trộn thức ăn sẽ bị ảnh hưởng. Việc tiêu hóa trở nên kém hiệu quả hơn do dịch vị bị pha loãng và dạ dày phải xử lý thêm một lượng dịch lớn.

Khi dạ dày phải chứa đồng thời lượng lớn thức ăn và nước uống, quá trình co bóp, nhào trộn thức ăn sẽ bị ảnh hưởng. Ảnh: Unsplash.

Ví dụ, sau khi ăn no, một người có thói quen uống ngay một quả dừa hay ly nước khoảng 300 ml. Khi đó, tổng thể tích thức ăn và chất lỏng trong dạ dày tăng lên đáng kể, khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn.

Theo khuyến cáo của chuyên gia này, tổng lượng nước uống trong một bữa ăn, bao gồm cả nước canh, không nên vượt quá 200 ml. Mức phù hợp hơn là khoảng 50-100 ml.

Đối với nước dừa, thời điểm thích hợp để sử dụng là giữa các bữa ăn trong ngày, thay vì uống khi quá đói hoặc ngay sau khi ăn quá no.

Cách đơn giản để bảo vệ dạ dày

Để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, bác sĩ khoa Dinh dưỡng khuyến nghị mỗi bữa ăn nên kéo dài khoảng 20-30 phút.

Mỗi miếng thức ăn cần được nhai kỹ từ 20-50 lần trước khi nuốt. Việc tập trung cảm nhận mùi vị, màu sắc và kết cấu của món ăn không chỉ giúp bữa ăn ngon miệng hơn mà còn kích thích các tuyến tiêu hóa hoạt động tối ưu.

Ăn chậm, nhai kỹ còn giúp cơ thể nhận biết tín hiệu no tốt hơn, từ đó hạn chế ăn quá mức, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tiêu hóa.

Bên cạnh đó, để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý dạ dày cũng như ung thư đường tiêu hóa, bác sĩ Phượng cho rằng mỗi người cần duy trì chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh.

Trong đó, nguyên tắc quan trọng là ăn đúng giờ, đủ bữa và không bỏ bữa sáng. Việc duy trì các bữa ăn đều đặn giúp hạn chế tình trạng quá đói rồi ăn bù quá nhiều, vốn là yếu tố dễ gây khó chịu cho dạ dày.

Người dân cũng nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm quá mặn hoặc thực phẩm hun khói. Đồng thời tránh các thói quen như vừa ăn vừa làm việc, ăn quá nhanh hoặc ăn uống thiếu tập trung.

Đối với những người mắc viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác, chuyên gia khuyến cáo không nên để cơ thể quá đói hoặc ăn quá no, hạn chế rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm quá cay, quá chua nếu làm nặng thêm triệu chứng.

Ngoài ra, người bệnh có thể chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Một số thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì có thể giúp hấp thu bớt lượng axit trong dạ dày, góp phần giảm cảm giác khó chịu.