Trong cuốn sách Dinh dưỡng - Chìa khóa vàng cho sức khỏe, hai tiến sĩ Lisa Hark và Darwin Deen chỉ ra rằng thói quen ăn uống hàng ngày có tác động trực tiếp và sâu sắc đến chức năng thận.

Việc tiêu thụ thực phẩm thiếu hợp lý không chỉ làm gia tăng nguy cơ hình thành sỏi thận hay gây mất cân bằng chuyển hóa khoáng chất, mà còn có thể khiến các bệnh lý mạn tính liên quan trở nên tồi tệ hơn.

Đáng nói, các tổn thương ở thận thường tiến triển âm thầm mà không phát ra bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào ở giai đoạn đầu. Trong khi đó, không ít thói quen dung nạp nước uống hàng ngày lại vô tình tạo thêm áp lực nặng nề cho cơ quan này.

Dưới đây là 3 loại đồ uống quen thuộc được các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế để bảo vệ sức khỏe thận.

Nước tăng lực

Nước tăng lực thường chứa lượng lớn caffeine, đường, taurine, guarana, nhân sâm và vitamin nhóm B.

Phân tích với tờ Hindustan Times, bác sĩ Harshavardhan (Bệnh viện Kauvery, Chennai, Ấn Độ), taurine tương đối an toàn với lượng vừa phải, nhưng quá nhiều caffeine và đường có thể làm tăng huyết áp, gây mất nước và khiến thận hoạt động quá sức.

Nhóm có nguy cơ cao gồm thanh thiếu niên và thanh niên (18-34 tuổi); người đã mắc bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp, sỏi thận hoặc bệnh tim; trẻ em, phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính. Người bị mất nước sau khi vận động mạnh càng không nên uống nước tăng lực ngay sau đó.

Các dấu hiệu cho thấy đã uống quá mức gồm đau đầu kéo dài, tim đập nhanh, khát nhiều, đi tiểu ít kèm nước tiểu vàng sẫm, chuột rút, buồn nôn và mệt mỏi. Hiện chưa có đồng thuận khoa học về giới hạn an toàn mỗi ngày. Tuy nhiên, tổng lượng caffeine từ mọi nguồn không nên vượt quá 400 mg/ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh. Dùng thỉnh thoảng ít gây rủi ro, nhưng nước lọc vẫn không thể thay thế.

Không ít người tìm đến nước tăng lực để chống buồn ngủ, tăng hiệu suất làm việc hoặc cải thiện sức bền khi tập luyện. Ảnh: Shutterstock.

Đồ uống pha chế sẵn nhiều đường

Trà sữa và các loại đồ uống ngọt pha chế sẵn là thói quen khó bỏ của nhiều người. Một trường hợp được ghi nhận là nam giới được chẩn đoán tiểu đường ở tuổi 24, đến 32 tuổi đã xuất hiện dấu hiệu tổn thương thận nhưng vẫn duy trì uống đồ uống pha chế có đường thường xuyên.

Chia sẻ với tờ China Times, bác sĩ Lâm Hiên Nhậm, Trưởng phòng Lọc màng bụng, Bệnh viện Đại học Á Châu (Đài Loan), lượng đường cao liên tục có thể khiến tuyến tụy và thận kiệt quệ. Những loại đồ uống không đảm bảo vệ sinh còn tiềm ẩn nguy cơ bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa. Người mắc tiểu đường type 2 trước 40 tuổi có tế bào beta của tuyến tụy suy giảm 20-35% mỗi năm.

Với người được chẩn đoán tiểu đường, bác sĩ khuyến cáo làm sớm các xét nghiệm UACR và eGFR để đánh giá chức năng thận, đồng thời bỏ hoặc giảm đồ uống có đường, hạn chế ăn đêm, tránh ngồi lâu và duy trì vận động thường xuyên, không chờ đến khi có triệu chứng rõ ràng mới can thiệp.

Chế độ ăn dựa nhiều vào thực phẩm siêu chế biến và nước ngọt có ga, vốn chứa nhiều natri và calo, cũng dễ dẫn đến tăng cân, kháng insulin và tăng huyết áp.

Rượu bia

Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, người thường xuyên uống nhiều rượu bia có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao gấp đôi người bình thường. Nếu đồng thời hút thuốc lá, nguy cơ còn tăng lên nhiều lần. Khi bệnh thận mạn tiến triển nặng, người bệnh sẽ rơi vào suy thận không thể phục hồi, phải lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

Trong cuốn sách Dinh dưỡng - Chìa khóa vàng cho sức khỏe, TS Lisa Hark và Darwin Deen cũng nhấn mạnh lạm dụng rượu bia không chỉ gây mất khoáng chất mà còn trực tiếp làm giảm hiệu suất hoạt động của thận, đồng thời gây thiếu các vitamin B1, C, niacin và folate. Người mắc bệnh thận cần tránh rượu bia hoàn toàn.

Để duy trì sức khỏe của thận, chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên uống khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng, mức độ vận động và điều kiện thời tiết.

Về lượng caffeine, bác sĩ khuyến cáo tổng lượng caffeine từ tất cả nguồn trong một ngày, bao gồm nước tăng lực, cà phê, trà và nước ngọt có chứa caffeine, không nên vượt quá 400 mg đối với người trưởng thành khỏe mạnh

Nước lọc vẫn cần thiết cho thận, nhưng cố uống nhiều lít nước mỗi ngày theo chỉ tiêu không nhất thiết bảo vệ thận. Người bị suy thận có thể cần hạn chế lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ.

Vì bệnh thận có thể tiến triển âm thầm, việc kiểm tra định kỳ huyết áp, đường huyết và chức năng thận là cần thiết, nhất là khi tiểu đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân phổ biến của bệnh thận.