Theo Ths.BSNT Nguyễn Lê Minh Tiến, Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh (Hệ thống y tế Vietlife), đau đầu là triệu chứng có nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, trước khi lựa chọn massage, cạo gió hay bất kỳ phương pháp tác động nào lên vùng đầu, cổ, người bệnh cần xác định mình đang gặp loại đau đầu nào.

Massage có thể giúp giảm đau đầu nhưng không phải trường hợp nào cũng phù hợp

Chia sẻ với Gia đình Việt Nam, bác sĩ Nguyễn Lê Minh Tiến cho biết một số dạng đau đầu như đau đầu do căng thẳng, đau đầu liên quan đến tình trạng tăng trương lực cơ vùng đầu – cổ hoặc đau đầu có nguồn gốc từ vùng cổ có mối liên hệ với tình trạng căng cơ.

Khi các nhóm cơ vùng đầu, cổ bị co cứng kéo dài, những cấu trúc thần kinh nằm ở khu vực này có thể bị kích thích hoặc chịu tác động từ các mô xung quanh. Trong đó có thần kinh chẩm, thần kinh chẩm bé, các nhánh thần kinh vùng thái dương, trên ổ mắt...

“Đau đầu do căng thẳng, đau đầu do căng cơ hoặc có nguyên nhân từ vùng cổ thường có mối liên hệ với tình trạng tăng trương lực cơ ở vùng đầu, cổ và các nhóm cơ khác trên cơ thể”, bác sĩ Tiến giải thích.

Theo bác sĩ, khi cơ bị căng, các đầu tận thần kinh ở vùng đầu có thể bị kích thích. Sự co cứng của các mô xung quanh cũng có thể tạo ra những tác động cơ học lên thần kinh, từ đó góp phần gây ra hoặc làm tăng cảm giác đau.

Chính vì vậy, những phương pháp như massage, giác hơi, cạo gió hay châm cứu có thể tác động vào một phần cơ chế này, giúp cơ thư giãn và trong một số trường hợp hỗ trợ cải thiện triệu chứng đau đầu.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc cứ đau đầu là có thể massage hoặc cạo gió.

Ấn càng mạnh chưa chắc càng tốt

Một quan niệm khá phổ biến khi massage là càng ấn mạnh càng “đã”, càng đau càng có tác dụng. Tuy nhiên, theo bác sĩ Tiến, đây là cách hiểu cần thận trọng, đặc biệt khi tác động vào vùng đầu và cổ.

Về nguyên tắc, massage với lực phù hợp, không gây tổn thương các cấu trúc thần kinh, mạch máu hoặc cột sống cổ có thể mang lại hiệu quả thư giãn cơ. Nhưng nếu lực tác động quá mạnh hoặc thực hiện sai vị trí, chính thao tác nhằm giảm đau lại có thể gây chấn thương.

“Nếu khi massage không tác động quá nhiều đến cột sống cổ, không ấn nặn quá nhiều đến thần kinh chẩm làm tổn thương thần kinh thì hoàn toàn có thể đem lại hiệu quả tốt về mặt giãn cơ”, bác sĩ Tiến cho biết.

Ngược lại, việc dùng lực mạnh lên vùng đầu, đặc biệt những vị trí có thần kinh và mạch máu đi qua, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương.

Bác sĩ cho biết trong thực tế từng gặp những trường hợp bị viêm thần kinh chẩm, thậm chí tụ máu dưới da đầu sau khi massage. Có trường hợp người thực hiện dùng lực ấn mạnh khiến bệnh nhân bị tổn thương, chấn thương thần kinh chẩm.

Thần kinh chẩm nằm ở vùng sau đầu, gần nền sọ và là một trong những vị trí nhiều người thường tìm cách day, ấn khi đau đầu. Đây cũng là khu vực dễ khiến người thực hiện massage có cảm giác “bấm đúng huyệt” hoặc tìm được điểm đau để tác động mạnh.

“Thần kinh chẩm nằm ở vị trí khá nông, ngay trên nền xương cứng nên rất dễ bị tác động khi day, ấn. Vì vậy, dù massage hay các phương pháp tác động lực có thể giúp thư giãn cơ, nếu thực hiện quá mạnh hoặc không đúng cách vẫn có nguy cơ gây tổn thương thần kinh”, bác sĩ Tiến cảnh báo.

Cạo gió, giác hơi cũng không hoàn toàn không có rủi ro

Không chỉ massage, cạo gió và giác hơi cũng là những phương pháp được nhiều người lựa chọn khi đau đầu, mỏi cổ, cảm giác nặng đầu.

Theo bác sĩ Tiến, nếu được thực hiện đúng kỹ thuật, với mức độ tác động phù hợp, những phương pháp này có thể đem lại một số lợi ích nhất định trong việc thư giãn cơ và giảm triệu chứng ở một số người. Tuy nhiên, “tác động lực” lên cơ thể cũng đồng nghĩa với việc luôn tồn tại những rủi ro nhất định.

“Những thủ thuật này nhìn chung khá an toàn nếu được thực hiện đúng cách. Tuy nhiên, vẫn có thể xảy ra những rủi ro ngoài mong muốn, chẳng hạn như tác động vào mạch máu gây chảy máu và hình thành tụ máu dưới da”, bác sĩ nói.

Điều đáng lưu ý là người thực hiện có thể khó phân biệt đâu là mức độ tác động phù hợp nếu không được đào tạo bài bản. Việc cố gắng cạo mạnh, giác quá lâu, day ấn liên tục hoặc dùng lực lớn vì nghĩ rằng phải đau mới hiệu quả có thể làm tăng nguy cơ tổn thương mô mềm.

Đặc biệt, vùng đầu và cổ tập trung nhiều mạch máu, dây thần kinh và các cấu trúc quan trọng. Do đó, việc tác động lực không nên được thực hiện tùy tiện.

Bác sĩ Tiến nhấn mạnh, nếu đau đầu xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng, mất ngủ, làm việc lâu ở một tư thế, căng cơ vùng cổ vai gáy và đã được xác định không có nguyên nhân bệnh lý nghiêm trọng, các biện pháp thư giãn phù hợp có thể hỗ trợ giảm triệu chứng.

Ngược lại, nếu cơn đau đầu có tính chất bất thường, xuất hiện đột ngột và dữ dội, ngày càng tăng, kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện như nôn ói, rối loạn ý thức, yếu liệt, tê bì, nói khó, nhìn mờ, sốt, cứng gáy..., người bệnh cần được thăm khám thay vì tiếp tục tự massage hoặc cạo gió để cố giảm đau.

Đặc biệt, với những cơn đau đầu mới xuất hiện, đau khác hẳn những lần trước hoặc tái diễn thường xuyên, việc xác định nguyên nhân nên được ưu tiên. Các phương pháp tác động lên cơ thể có thể mang lại lợi ích khi được sử dụng đúng cách, đúng đối tượng. Nhưng cùng một thao tác, nếu quá mạnh hoặc thực hiện sai vị trí, lại có thể gây tổn thương.