Nhiều người cho rằng muốn phòng ngừa hoặc kiểm soát tiểu đường chỉ cần hạn chế bánh ngọt, nước ngọt và các thực phẩm có vị ngọt. Tuy nhiên, đường huyết không chỉ bị ảnh hưởng bởi lượng đường trong món ăn mà còn liên quan đến tổng lượng carbohydrate, khẩu phần và cách xây dựng bữa ăn.

Không ăn đồ ngọt suốt 20 năm vẫn mắc tiểu đường

Theo China Times, bác sĩ thận học Lâm Hiên Nhậm, thuộc khoa Thận, Bệnh viện trực thuộc Đại học Á Châu, Đài Loan (Trung Quốc), chia sẻ trường hợp một người đàn ông 62 tuổi hơn 20 năm gần như không ăn đồ ngọt. Người này cho biết ông không ăn bánh ngọt, bánh quy hay uống nước ngọt. Bác sĩ hỏi về thói quen ăn uống, ông cho biết thường ăn 2 bát cơm trong mỗi bữa, kèm dưa chuột muối.

Kết quả xét nghiệm khiến ông bất ngờ khi chỉ số HbA1c lên tới 7,6%. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), HbA1c dưới 5,7% được xem là mức bình thường, trong khoảng 5,7-6,4% thuộc nhóm tiền tiểu đường và từ 6,5% trở lên nằm trong ngưỡng chẩn đoán tiểu đường.

Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm giải thích cảm giác "ngọt" ở lưỡi và sự gia tăng đường huyết là hai vấn đề khác nhau. Yếu tố quyết định đường huyết là lượng carbohydrate, hay còn gọi là chất bột đường, trong thực phẩm.

Cơm trắng chủ yếu chứa tinh bột. Mặc dù cơm không có vị ngọt khi ăn, sau khi đi vào đường tiêu hóa, tinh bột sẽ được các enzyme tiêu hóa phân giải thành glucose. Glucose sau đó được hấp thu vào máu và khiến đường huyết tăng lên.

Không có vị ngọt, nhưng cơm trắng chứa tinh bột và có thể làm tăng đường huyết sau ăn. Ảnh: Magnific.

Nhiều thực phẩm không ngọt nhưng vẫn làm tăng đường huyết

Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm chỉ ra khi cắt giảm đường, nhiều người thường bỏ qua các thực phẩm chính như cơm trắng, mì, bánh bao, bánh mì sandwich, cháo, vỏ bánh há cảo. Bên cạnh đó, các loại củ và thực phẩm giàu tinh bột như khoai lang, khoai tây, khoai môn, ngô, bí đỏ cũng thường bị nhầm là rau củ thông thường, nhưng thực tế chúng vẫn chứa carbohydrate.

Ngoài ra, súp đặc, các món chua ngọt, cơm trộn hoặc cơm chan sốt, tương cà, sốt thịt nướng, cùng những thực phẩm có vị mặn như bánh mì mặn, bánh quy mặn cũng có thể chứa carbohydrate. Bia và các loại rượu ngọt cũng chứa carbohydrate, trong khi rượu còn có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết của gan.

Bác sĩ nhấn mạnh: "Một người hoàn toàn không ăn đồ ngọt vẫn có thể nạp vào cơ thể lượng carbohydrate trong ngày tương đương với một người uống đồ uống pha đường mỗi ngày".

Mẹo kiểm soát đường huyết không cần cắt cơm

Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm khuyến cáo kiểm soát đường huyết không có nghĩa là phải loại bỏ hoàn toàn cơm khỏi chế độ ăn, càng không nên vì giảm tinh bột mà chuyển sang ăn quá nhiều thịt, trứng hoặc sử dụng bột protein. Đặc biệt, những người đã có protein niệu hoặc suy giảm mức lọc cầu thận nếu tăng mạnh lượng protein đưa vào cơ thể có thể làm tăng gánh nặng cho thận. Vì vậy, trước khi điều chỉnh chế độ ăn, tốt nhất nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Trong trường hợp được bác sĩ Lâm Hiên Nhậm chia sẻ, người đàn ông không cần loại bỏ hoàn toàn cơm. Ông giảm lượng cơm từ 2 bát xuống còn chưa đầy 1 bát mỗi bữa, đồng thời thay đổi thứ tự ăn: ăn rau và thịt trước, sau đó mới ăn cơm. Sau 3 tháng, khi thuốc điều trị không thay đổi, HbA1c của ông giảm từ 7,6% xuống 6,9%.

Bác sĩ nhắc nhở khi kiểm soát đường huyết, không nên chỉ tập trung vào "đồ ngọt" mà cần tính cả lượng thực phẩm chính và tinh bột được đưa vào cơ thể mỗi ngày.