“Chưa đến Tết mà tôi đã thấy kiệt sức”
Chị H.T.M (32 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ, khoảng hơn một tháng trước Tết là thời điểm chị cảm thấy áp lực nhất trong năm. Công việc dồn deadline, thu nhập không tăng trong khi các khoản chi tiêu cuối năm ngày một nhiều.
“Tối nào tôi cũng khó ngủ, đầu óc chỉ nghĩ đến tiền thưởng, tiền biếu nội ngoại, tiền thuê nhà. Có hôm đang ăn cơm cũng thấy nghẹn lại, chỉ muốn trốn về phòng. Tôi sợ cả Tết, vì không biết mình có đủ khả năng lo liệu cho ‘đủ đầy’ như mọi người mong đợi hay không”, chị M. nói.
Theo chị, tình trạng này kéo dài khiến chị thường xuyên đau đầu, mệt mỏi, cáu gắt với người thân nhưng vẫn cố gắng chịu đựng với suy nghĩ “ráng qua Tết rồi tính”.
Stress cuối năm không còn là chuyện cá nhân
Trao đổi với PV Gia đình Việt Nam, Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân (Thành viên Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam) cho biết, giai đoạn cuối năm luôn là thời điểm ghi nhận mức độ căng thẳng tâm lý gia tăng rõ rệt.
“Áp lực công việc, kinh tế và các kỳ vọng xã hội trong dịp lễ, Tết dễ khiến những người vốn đã căng thẳng rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm hoặc các rối loạn tâm lý khác”, Thạc sĩ Lân phân tích.
Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận stress liên quan đến áp lực kinh tế và công việc là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm khởi phát hoặc khiến các rối loạn lo âu, trầm cảm trở nên nặng hơn, đặc biệt trong những “cao điểm xã hội” như dịp lễ, Tết.
Kết quả khảo sát của Hiệp hội Tâm lý Mỹ (APA) trên hơn 3.000 người trưởng thành ghi nhận khoảng 60-65% số người tham gia cảm thấy căng thẳng tăng rõ rệt vào dịp cuối năm, chủ yếu do áp lực tài chính, công việc tồn đọng và kỳ vọng gia đình. Nhóm người có thu nhập trung bình và thấp chịu ảnh hưởng nặng nề hơn.
Tại Việt Nam, một khảo sát cộng đồng tại Hà Nội và TPHCM giai đoạn sau dịch Covid-19 ghi nhận hơn 40% số người trưởng thành có biểu hiện lo âu mức độ nhẹ đến trung bình, trong đó nhóm chịu áp lực kinh tế và công việc vào cuối năm có nguy cơ cao hơn.
Điều này cho thấy stress cuối năm không phải hiện tượng cá biệt mà là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm đúng mức.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm dễ bị bỏ qua
Theo chuyên gia tâm lý, nhiều người có xu hướng xem nhẹ các biểu hiện căng thẳng, cho rằng đó chỉ là “mệt cuối năm” và cố gắng chịu đựng để qua Tết. Tuy nhiên, đây chính là nguyên nhân khiến tình trạng tâm lý trở nên nghiêm trọng hơn.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm cần lưu ý gồm: Mất ngủ kéo dài một đến hai tuần; lo âu dai dẳng, suy nghĩ lặp lại về tiền bạc, công việc và tương lai; dễ cáu gắt, bùng nổ cảm xúc ảnh hưởng đến quan hệ gia đình; mệt mỏi, chán nản, giảm hứng thú với những hoạt động từng yêu thích; xuất hiện các triệu chứng không rõ nguyên nhân như đau đầu, hồi hộp, rối loạn tiêu hóa.
Chuyên gia tâm lý cho rằng, khi có các dấu hiệu trên, mọi người nên tìm đến hỗ trợ chuyên môn, thay vì cố gắng “chịu đựng cho qua Tết”.
Một yếu tố khác góp phần gia tăng căng thẳng tâm lý dịp cuối năm chính là mạng xã hội. Theo Thạc sĩ Hoàng Quốc Lân, việc sử dụng mạng xã hội quá mức trong dịp lễ, Tết dễ khiến con người rơi vào vòng xoáy so sánh.
“Hình ảnh tổng kết năm thành công, nhà đẹp, xe mới, gia đình đủ đầy vô tình khiến nhiều người cảm thấy mình thua kém, đặc biệt với những người đang gặp khó khăn về tài chính hoặc công việc”, ông phân tích.
Việc chủ động giảm thời gian lướt mạng, chọn lọc các mối quan hệ và cuộc gặp gỡ cần thiết, kết hợp với việc ngủ đủ giấc, vận động nhẹ và thực hành các kỹ thuật thư giãn có thể giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần hiệu quả hơn.
Theo Thạc sĩ Hoàng Quốc Lân, giá trị cốt lõi của Tết không nằm ở chi tiêu hay hình ảnh bề ngoài. “Một cái Tết lành mạnh là khi mỗi người có đủ bình an để bước sang năm mới, không mang theo quá nhiều tổn thương tâm lý từ năm cũ”, ThS Lân nhấn mạnh.
Giữa bộn bề cuối năm, đôi khi điều quan trọng nhất không phải là cố gắng làm hài lòng tất cả, mà là lắng nghe chính mình và cho phép bản thân tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
