Gan là một trong những cơ quan làm việc chăm chỉ nhất trong cơ thể. Nó lọc độc tố, xử lý chất dinh dưỡng và dự trữ năng lượng.

Ăn quá nhiều đường tích tụ thành chất béo trong gan. Ảnh: PHƯƠNG LÊ.

Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên tiêu thụ nhiều đường, gan có thể bị quá tải và bắt đầu chuyển hóa lượng đường dư thừa thành chất béo, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Viêm

Nếu bạn ăn quá nhiều đường, đặc biệt là đường bổ sung trong đồ uống, món tráng miệng và thực phẩm siêu chế biến, cơ thể bạn sẽ chuyển hóa lượng đường dư thừa thành chất béo.

Chất béo có thể tích tụ trong gan, gây viêm và stress oxy hóa (sự mất cân bằng giữa chất chống oxy hóa và gốc tự do).

Các tế bào miễn dịch của gan phản ứng với lượng mỡ dư thừa bằng cách giải phóng các phân tử gây viêm, có thể gây tổn thương mô gan và khiến gan khó hoạt động bình thường.

Theo thời gian, tình trạng viêm cấp độ thấp kéo dài này góp phần gây ra tình trạng kháng insulin, khiến các tế bào trong cơ thể bạn không còn phản ứng hiệu quả với insulin.

Kháng insulin

Khi tình trạng kháng insulin phát triển, tuyến tụy sẽ sản xuất nhiều insulin hơn để duy trì lượng đường trong máu ổn định.

Lượng insulin dư thừa này sẽ ra lệnh cho gan dự trữ nhiều chất béo hơn, tạo ra một chu kỳ viêm, tăng dự trữ chất béo và làm tình trạng kháng insulin trở nên trầm trọng hơn.

Nếu không được kiểm soát, chu kỳ này sẽ làm tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa, tiểu đường tuýp 2, bệnh tim mạch và bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (MASLD). Gan vừa là nạn nhân vừa là nguyên nhân gây ra rối loạn chức năng.

Bệnh gan

Khi gan của bạn phải xử lý quá nhiều đường, nó sẽ bắt đầu chuyển hóa lượng đường dư thừa thành axit béo có thể tích tụ trong tế bào gan.

Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến một tình trạng gọi là bệnh gan liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa, ảnh hưởng đến khoảng 25% dân số thế giới.

Không giống như mỡ được lưu trữ dưới da, mỡ nội tạng này được lưu trữ xung quanh các cơ quan quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng gan. Mỡ tích tụ cũng có thể thúc đẩy tình trạng viêm và tổn thương tế bào gan.

Cơ thể bạn phản ứng với stress oxy hóa, làm trầm trọng thêm vấn đề. Nếu không được điều trị, MASLD có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức hóa (MASH), khi đó mô sẹo hình thành và chức năng gan suy giảm.

Gan có thể phục hồi sau khi ăn quá nhiều đường không?

Gan của bạn có thể tự phục hồi sau khi hấp thụ quá nhiều đường. Khi bạn tiêu thụ ít đường hơn, gan sẽ ngừng chuyển hóa lượng fructose dư thừa ("đường trái cây") thành chất béo và có thể bắt đầu phân hủy các chất béo dự trữ hiện có để tạo năng lượng.

Kết hợp chế độ ăn ít đường, nhiều chất xơ với hoạt động thể chất thường xuyên, uống đủ nước và kiểm soát cân nặng giúp phục hồi độ nhạy insulin, cải thiện khả năng kiểm soát lượng đường trong máu và giảm viêm.

Ngay cả khi bắt đầu bằng một vài thay đổi lối sống đơn giản, chẳng hạn như bỏ nước ngọt hoặc chọn trái cây nguyên quả thay vì món tráng miệng, cũng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể.

Trong hầu hết các trường hợp, MASLD giai đoạn đầu do đường gây ra có thể được đảo ngược, cho phép gan của bạn tái tạo và phục hồi chức năng bình thường.