Ở Việt Nam, điều kiện khí hậu nhiệt đới cùng thói quen sinh hoạt, ăn uống đa dạng khiến nguy cơ nhiễm ký sinh trùng vẫn hiện hữu. Trong đó, giun đũa là một trong những loại giun đường ruột thường gặp. Đáng lưu ý, triệu chứng nhiễm giun đũa không đặc hiệu, dễ bị nhầm với nhiều bệnh lý khác.

Các bác sĩ Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, cho biết giun đũa có tên khoa học là Ascaris lumbricoides, thường ký sinh tại ruột non của người. Giun trưởng thành có kích thước khá lớn, con cái dài khoảng 20-25 cm, con đực dài 15-17 cm. Cơ thể giun có màu trắng hoặc hồng, phần thân tròn, hai đầu thon nhọn.

Sau khi giun cái đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài môi trường. Trong điều kiện thuận lợi, khoảng 2 tuần sau, trứng phát triển thành dạng có khả năng gây nhiễm. Trứng giun có thể tồn tại trong môi trường và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ trên 60 độ C.

Thói quen đi chân đất, tiếp xúc với đất hoặc môi trường bên ngoài nhưng không bảo vệ cơ thể, vệ sinh tay kém là những yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Trẻ em đặc biệt dễ mắc do thường xuyên chơi dưới đất, đi chân trần, đưa tay lên miệng và chưa hình thành đầy đủ thói quen vệ sinh cá nhân. Trẻ ở nông thôn cũng có nguy cơ cao hơn khi điều kiện vệ sinh còn hạn chế.

Tại một số vùng, tập quán ăn rau sống hoặc sử dụng phân tươi bón rau vẫn tồn tại, tạo điều kiện để trứng giun tiếp tục phát tán và hình thành vòng lây nhiễm.

Giun đũa có tên khoa học là Ascaris lumbricoides, thường ký sinh tại ruột non của người. Ảnh: BVCC.

Nhiễm giun đũa có thể không biểu hiện rõ ràng. Ở trẻ em, bệnh có thể gây rối loạn tiêu hóa kéo dài, suy dinh dưỡng, còi cọc hoặc chậm tăng cân.

Khi số lượng giun trong ruột quá nhiều, trẻ có thể bị tắc ruột với các biểu hiện đau bụng quặn từng cơn, chướng bụng và táo bón. Giun di chuyển lên đường mật có thể gây tắc mật, viêm đường mật hoặc góp phần hình thành sỏi đường mật. Trường hợp giun chui vào ruột thừa có thể gây viêm ruột thừa cấp.

Nguy hiểm hơn, giun đôi khi đi lạc lên phổi, khiến người bệnh khò khè, khó thở kéo dài hoặc xuất hiện đau ngực, ho khan, sốt cao.

Một số trường hợp nặng hoặc nhiều giun có thể khiến gia đình tận mắt nhìn thấy giun sống theo phân ra ngoài. Hiếm hơn, giun có thể chui ra miệng hoặc mũi khi trẻ đang ngủ, ho hoặc sặc.

Giữ vệ sinh là biện pháp quan trọng để hạn chế nhiễm giun đũa. Người dân cần rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh; thường xuyên vệ sinh nhà cửa, đồ dùng và đồ chơi của trẻ.

Thức ăn nên được nấu chín, nước uống cần đun sôi. Nên hạn chế rau sống; khi sử dụng cần rửa thật kỹ. Không đi chân trần, đặc biệt khi làm vườn, dọn rác hoặc tiếp xúc với đất; nên sử dụng ủng, găng tay và khẩu trang phù hợp. Tuyệt đối không dùng phân tươi để bón rau.

Nhà vệ sinh, cống rãnh cũng cần được vệ sinh, xử lý thường xuyên. Bên cạnh đó, gia đình nên trao đổi với nhân viên y tế về việc tẩy giun định kỳ, thay vì chỉ điều trị khi xuất hiện triệu chứng.