Cholesterol có ở tất cả màng tế bào và tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể, tăng sự hoạt động của cơ thể. Khi lượng cholesterol tăng quá mức hoặc giảm quá mức sẽ gây hại cho cơ thể, làm tăng nguy cơ mỡ máu, các vấn đề về tim mạch.

Mới đây, Hiệp hội Tim mạch Mỹ, cùng với 10 nhóm y tế hàng đầu khác, đã ban hành các hướng dẫn mới về việc kiểm soát cholesterol. Các khuyến nghị này nhằm hỗ trợ 86 triệu người trưởng thành ở Mỹ có nồng độ cholesterol cao, yếu tố nguy cơ chính gây đau tim và đột quỵ.

Dưới đây là 5 thay đổi quan trọng đáng chú ý cần ghi nhớ, theo tạp chí Health.

Việc xét nghiệm cholesterol nên bắt đầu sớm hơn

Theo tiến sĩ Roger Blumenthal, Chủ tịch ủy ban soạn thảo hướng dẫn và Giám đốc Trung tâm Ciccarone về Phòng ngừa Bệnh tim mạch của Đại học Johns Hopkins, một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của hướng dẫn mới là khuyến nghị kiểm tra và điều trị cholesterol càng sớm càng tốt so với trước đây.

Theo đó, thay vì chờ đến tuổi trưởng thành, trẻ em khoảng 10 tuổi nên được xét nghiệm mỡ máu nhằm phát hiện sớm các rối loạn di truyền như tăng cholesterol máu gia đình. Đây là tình trạng di truyền trong đó người bệnh sinh ra đã có mức cholesterol LDL rất cao (cholesterol "xấu").

Sau đó, mọi người nên sàng lọc lại vào khoảng 19 tuổi và định kỳ ít nhất 5 năm/lần. "Ở độ tuổi trưởng thành, những người có chỉ số LDL luôn ở mức cao - ít nhất là 160 - hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim sớm, nên cân nhắc điều trị sớm", tiến sĩ Blumenthal khuyến cáo.

Phương pháp mới đo lường nguy cơ mắc bệnh tim

Không chỉ dừng lại ở xét nghiệm máu, hướng dẫn mới còn đưa vào sử dụng công cụ đánh giá nguy cơ tim mạch hoàn toàn mới có tên PREVENT-ASCVD (ASCVD là viết tắt của bệnh tim mạch xơ vữa động mạch, sự tích tụ mảng bám trong động mạch).

Sử dụng một vài chỉ số, công cụ này ước tính nguy cơ mắc bệnh tim của một người trong 10 và 30 năm tới và được thiết kế cho người lớn từ 30 đến 79 tuổi.

Các bác sĩ lâm sàng được khuyến khích sử dụng công cụ này để giúp xác định xem bệnh nhân có cần điều trị giảm cholesterol, chẳng hạn dùng statin hay không. "Các hướng dẫn đề xuất sử dụng thuốc khi nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch trong 10 năm là 5%", Blumenthal nói.

Ông cũng cho biết công cụ tính toán này sẽ giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn về nguy cơ mắc bệnh trong dài hạn. "Có thể nguy cơ mắc bệnh trong 10 năm của bạn khá thấp, có thể chỉ khoảng 2-3%. Nhưng nguy cơ trong 30 năm có thể lên tới 1/3".

Hướng dẫn mới khuyến nghị việc xét nghiệm cholesterol nên được sàng lọc sớm hơn, từ 10 tuổi. Ảnh: Shutterstock.

Mục tiêu LDL có thể thấp hơn bạn nghĩ

Thông thường, mức LDL dưới 100 mg/dL được coi là an toàn. Nhưng các hướng dẫn mới khuyến nghị mục tiêu thấp hơn nữa tùy thuộc vào nguy cơ của từng cá nhân.

Những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch (ASCVD) trong 10 năm ít nhất là 10% nên đặt mục tiêu LDL dưới 70 mg/dL. Trong khi đó, với những người đã mắc ASCVD, hoặc đã từng bị đau tim hoặc đột quỵ, mục tiêu LDL sẽ giảm xuống còn 55 mg/dL.

"Chúng tôi ngày càng có nhiều dữ liệu cho thấy rằng việc giảm LDL xuống thấp sẽ giúp bạn có cơ hội ổn định chứng xơ vữa động mạch tốt hơn và có khả năng đảo ngược phần nào tình trạng này", tiến sĩ Blumenthal cho biết.

Nên xét nghiệm chỉ số Lp(a) ít nhất một lần trong đời

Hướng dẫn mới khuyến nghị tất cả người lớn nên xét nghiệm lipoprotein(a), hay Lp(a), ít nhất một lần trong đời. Lp(a) là loại lipoprotein mang cholesterol trong máu. Nó tương tự cholesterol LDL, nhưng có thêm một loại protein khiến nó dễ gây tích tụ mảng bám trong động mạch hơn.

Nồng độ Lp(a) chủ yếu được di truyền và thường ổn định suốt đời. Khoảng 1/5 dân số trên toàn thế giới có nồng độ Lp(a) cao, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ.

Điều đáng nói là nhiều người vẫn có kết quả cholesterol "bình thường" nhưng lại có Lp(a) cao, khiến nguy cơ bị đánh giá thấp nếu chỉ dựa vào xét nghiệm truyền thống. Vì vậy, Lp(a) được xem như "yếu tố làm tăng nguy cơ", báo hiệu bệnh nhân có thể cần điều trị LDL tích cực hơn.

Không nên phụ thuộc vào thực phẩm chức năng để giảm cholesterol

Hướng dẫn mới đưa ra cảnh báo rõ ràng về việc sử dụng thực phẩm chức năng vì rủi ro về an toàn và thiếu bằng chứng khoa học. Nghiên cứu năm 2023 so sánh statin liều thấp với giả dược và sáu loại thực phẩm bổ sung: dầu cá, quế, tỏi, nghệ, sterol thực vật và gạo men đỏ. Statin làm giảm cholesterol LDL khoảng 35%, trong khi không có loại thực phẩm bổ sung nào cho thấy sự giảm đáng kể so với giả dược.

Mặc dù có vẻ an toàn hơn thuốc, thực phẩm chức năng lại ít được kiểm soát chặt chẽ hơn, với ít yêu cầu hơn về an toàn, hiệu quả và chất lượng sản xuất.

"Chúng tôi biết rằng nhiều bệnh nhân hoài nghi về việc sử dụng thuốc theo toa, nhưng họ lại có cả một túi đầy các loại thực phẩm chức năng chưa được chứng minh hiệu quả mà họ vẫn thường dùng", Blumenthal nhận định.