Người xưa kiêng khởi công nhà cửa vào tháng Chạp

Xây nhà được xem là việc lớn của cả đời người, vì vậy việc kiêng khởi công vào tháng Chạp xuất phát từ những lý do rất thực tế. Trên thực tế, hiếm có công trình nào có thể hoàn thiện trong vài tuần. Nếu động thổ vào tháng 12 Âm lịch, việc thi công gần như chắc chắn sẽ kéo dài sang dịp Tết.

Theo quan niệm dân gian, nhà cửa đang xây dựng dở dang bước sang năm mới là điều không may, tượng trưng cho sự dang dở, trắc trở trong công việc và tài lộc. Ở góc độ kỹ thuật, tháng Chạp cũng không phải thời điểm thuận lợi để xây dựng. Miền Bắc thường xuất hiện mưa phùn, gió lạnh; trong khi miền Nam bước vào cao điểm mùa khô với nắng nóng gay gắt. Những điều kiện thời tiết này đều có thể ảnh hưởng đến việc bảo quản vật liệu, đổ bê tông và chất lượng lâu dài của công trình.

Người xưa vốn coi trọng quan niệm “đầu xuôi đuôi lọt” nên thường chờ qua rằm tháng Giêng, khi thời tiết ấm áp, hanh khô, mọi việc được xem là khởi sắc hơn, mới bắt đầu xây dựng để cầu mong sự bền vững, suôn sẻ.

Bên cạnh đó, yếu tố tài chính cũng là lý do quan trọng. Tháng Chạp là thời điểm tổng kết thu chi, thanh toán công nợ và chi tiêu nhiều cho dịp Tết. Việc xây nhà vào giai đoạn này đòi hỏi nguồn vốn lớn, dễ tạo áp lực tài chính, nhất là khi phải vay mượn ngay trước thềm năm mới.

Không ai mong bước sang năm mới trong tình trạng mệt mỏi, thiếu hụt tài chính hay nợ nần chồng chất. Vì vậy, việc kiêng khởi công vào tháng Chạp được xem như một cách “hãm nhịp” hợp lý, giúp mỗi gia đình cân đối nguồn lực, ưu tiên một cái Tết đủ đầy, rồi mới tính đến những kế hoạch lớn sau đó. Đây cũng là sự tính toán thận trọng và tinh thần an yên mà cha ông muốn truyền lại cho thế hệ sau.

Vì sao tháng Chạp không nên chuyển nhà?

Không chỉ việc động thổ xây nhà, chuyển về nơi ở mới trong tháng Chạp cũng là điều mà nhiều gia đình xưa nay thường kiêng kỵ. Theo quan niệm dân gian, tháng cuối cùng của năm Âm lịch thường đi kèm thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt ở miền Bắc với những đợt rét đậm, mưa phùn kéo dài. Điều kiện này khiến việc vận chuyển đồ đạc trở nên vất vả, dễ phát sinh rủi ro như đồ dùng bị ẩm mốc, bẩn ướt, quá trình dọn dẹp, sắp xếp vì thế cũng tốn nhiều thời gian và công sức hơn. Trong bối cảnh công việc cuối năm vốn đã dồn dập, những bất tiện này dễ khiến các thành viên trong gia đình mệt mỏi, kiệt sức.

Ở góc nhìn tâm linh, tháng Chạp được xem là giai đoạn khép lại một năm cũ, khi mọi việc cần dần đi vào ổn định để chuẩn bị đón Tết. Việc chuyển nhà vào thời điểm này bị cho là làm xáo trộn nếp sinh hoạt, phá vỡ sự yên ổn cần có trước thềm năm mới, từ đó ảnh hưởng đến tâm thế và vận khí của gia đình.

Thực tế, sau khi dọn về nhà mới, gia đình nào cũng cần thêm thời gian để sắp xếp lại không gian sống, ổn định sinh hoạt và thích nghi với môi trường mới. Nhu cầu “an cư” này lại khó hài hòa với nhịp sống căng thẳng của tháng cuối năm, khiến nhiều người rơi vào trạng thái quá tải, lo âu, thiếu sự thư thái cần thiết để bước sang năm mới.

Vì những lý do đó, người xưa thường khuyên nên chuyển nhà từ tháng 11 Âm lịch trở về trước, hoặc chờ qua Tết, khi thời tiết ấm áp hơn và công việc đã bớt bận rộn. Riêng tháng Chạp, việc hạn chế chuyển nhà còn được xem là cách thể hiện sự tôn kính với tổ tiên, bởi đây là thời gian gia đình tập trung hương khói, làm lễ cúng và giữ sự ổn định cho không gian thờ tự trước thềm năm mới.

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ xây dựng cùng các dịch vụ hỗ trợ ngày càng chuyên nghiệp, nhiều trở ngại về tiến độ và thời gian đã không còn quá lớn. Tuy vậy, giá trị cốt lõi trong những quan niệm xưa vẫn nằm ở sự chuẩn bị chu đáo và tâm thế an yên. Khi có đủ tiềm lực tài chính, kế hoạch rõ ràng và sự đồng thuận của các thành viên trong gia đình, việc lựa chọn tháng Chạp để thực hiện những cột mốc quan trọng không còn là điều quá đáng lo ngại.