Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 34 hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030.

Tuổi kết hôn trung bình ở Việt Nam đã sát mốc 30

Trong nhóm nội dung khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi, Bộ Y tế quy định các hoạt động cung cấp kiến thức, kỹ năng cần thiết cho thanh niên chuẩn bị kết hôn, góp phần nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản, đời sống gia đình và chuẩn bị cho việc mang thai, sinh con.

Bộ Y tế triển khai các hoạt động tư vấn, cung cấp kiến thức về sức khỏe sinh sản, hôn nhân và gia đình, trong đó có nội dung khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi. Ảnh: Anh Nam.

Theo Thông tư, hàng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố lựa chọn 20% số xã, phường để tổ chức ít nhất một hội thảo, tọa đàm hoặc giao lưu dành cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn. Nội dung tập trung vào chăm sóc sức khỏe sinh sản, chuẩn bị cuộc sống vợ chồng và các giá trị gia đình.

Các địa phương đồng thời tổ chức khóa học trước hôn nhân, cung cấp kiến thức về hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, mang thai, sinh con, sử dụng và quản lý tài chính gia đình.

Tuổi kết hôn lần đầu là một trong những chỉ dấu quan trọng để nhìn vào sự thay đổi của cấu trúc gia đình và dân số.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tuổi kết hôn lần đầu của người Việt Nam đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Năm 2023, tuổi kết hôn lần đầu trung bình của cả nước là 27,2 tuổi; nam giới là 29,3 tuổi. Với nam giới, độ tuổi kết hôn trung bình trên toàn quốc đã tiến khá sát mốc 30.

Khi kết hôn muộn, thời điểm sinh con cũng có xu hướng được kéo lùi. Một người trẻ có thể dành nhiều năm hơn cho học tập, công việc, tích lũy tài chính hoặc phát triển bản thân trước khi lập gia đình.

Đây là những thay đổi phù hợp với quá trình đô thị hóa và đời sống hiện đại, nhưng ở góc độ dân số, chúng cũng làm thay đổi khoảng thời gian mà một gia đình có thể thực hiện kế hoạch sinh con.

Tuổi kết hôn ngày càng tăng khi nhiều người trẻ có xu hướng trì hoãn việc lập gia đình để ưu tiên học tập, công việc và ổn định cuộc sống. Ảnh: Pexels.

Khuyến khích sinh đủ hai con

Tập huấn chính sách khuyến khích sinh đủ 2 con tại 10 địa phương mức sinh thấp là một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư.

Theo đó, Bộ Y tế sẽ triển khai hoạt động nâng cao năng lực cho cán bộ y tế, dân số cấp xã và cộng tác viên cơ sở về chính sách khuyến sinh cùng các dịch vụ y tế kèm theo.

Chương trình được áp dụng tại 10 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn trung bình cả nước, gồm: TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ, Đồng Nai, Khánh Hòa, Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau.

Về quy trình thực hiện, Cục Dân số chịu trách nhiệm biên soạn và thử nghiệm bộ tài liệu chuẩn. Trên cơ sở đó, Sở Y tế các địa phương sẽ tinh chỉnh cho phù hợp với thực tế vùng miền để tổ chức tập huấn, phổ biến xuống tận cấp cơ sở.

Chính sách hỗ trợ sinh con được xây dựng dựa trên việc đánh giá các yếu tố về việc làm, nhà ở, phúc lợi xã hội, giáo dục và y tế, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong quyết định sinh con. Ảnh: Duy Hiệu.

Bên cạnh khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi, Chính phủ định hướng bổ sung các chính sách hỗ trợ, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ hai con và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Điểm đáng chú ý là chính sách không chỉ dừng ở việc vận động người dân sinh thêm con, mà hướng đến những nguyên nhân khiến các cặp vợ chồng lựa chọn sinh ít con.

Theo Quyết định 291 của Thủ tướng Chính phủ, các chính sách sẽ được xây dựng trên cơ sở đánh giá tác động của những yếu tố như việc làm, nhà ở, phúc lợi xã hội, giáo dục và y tế đến quyết định sinh con, từ đó triển khai các mô hình hỗ trợ phù hợp.

Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố thực hiện chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng, cá nhân sinh con và nuôi con. Cách tiếp cận này cho thấy bài toán mức sinh không chỉ được đặt lên vai mỗi gia đình.

Khi chi phí nuôi con, điều kiện nhà ở, công việc và khả năng chăm sóc trẻ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định sinh con, chính sách cũng cần tạo ra những điều kiện thuận lợi hơn để người dân có thể cân bằng giữa gia đình và công việc.

Chương trình đồng thời yêu cầu mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và các dịch vụ liên quan. Mục tiêu là giúp mỗi cá nhân, cặp vợ chồng có thể chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời điểm sinh và khoảng cách giữa các lần sinh.